Νομοσχέδιο για διανομείς: Τέλος οι αλγόριθμοι χωρίς έλεγχο

Ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των εργαζομένων στις υπηρεσίες διανομής μέσω ψηφιακών εφαρμογών, όπως το e-food, το Wolt και το Box, προωθεί το υπουργείο Εργασίας με νομοσχέδιο που παρουσίασε η υπουργός Νίκη Κεραμέως. Το σχέδιο νόμου επιχειρεί να θέσει αυστηρούς περιορισμούς στην ανεξέλεγκτη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των αλγορίθμων, οι οποίοι έως σήμερα καθορίζουν κρίσιμες πτυχές της εργασιακής σχέσης, όπως η ανάθεση παραγγελιών, η αξιολόγηση της απόδοσης, οι αμοιβές και η συνέχιση της συνεργασίας με την πλατφόρμα.

Περιορισμός των αλγοριθμικών αποφάσεων

Βασικός άξονας του νομοσχεδίου είναι η υποχρεωτική αξιολόγηση παραμέτρων που επηρεάζουν την απόδοση του εργαζόμενου πριν από την ανάθεση παραγγελιών. Συγκεκριμένα, οι αλγόριθμοι δεν θα μπορούν πλέον να αναθέτουν εργασίες χωρίς να λαμβάνουν υπόψη παράγοντες όπως οι καιρικές συνθήκες, η απόσταση μεταξύ των σημείων παράδοσης, ο αριθμός των παραγγελιών προς εκτέλεση και οι χρόνοι παράδοσης. Με τον τρόπο αυτό, εισάγεται ο ανθρώπινος παράγοντας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, διασφαλίζοντας ότι οι συνθήκες εργασίας δεν καθορίζονται αποκλειστικά από αυτοματοποιημένα συστήματα.

Οι εργαζόμενοι αποκτούν ουσιαστικό δικαίωμα ενημέρωσης σχετικά με τη λειτουργία των αυτοματοποιημένων συστημάτων, τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται και τα κριτήρια βάσει των οποίων λαμβάνονται αποφάσεις που τους αφορούν. Παράλληλα, θα έχουν τη δυνατότητα να ζητούν εξηγήσεις και επανεξέταση αποφάσεων που έχουν ληφθεί αποκλειστικά μέσω αλγορίθμου, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία των πλατφορμών.

Απαγόρευση επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων

Το νέο πλαίσιο απαγορεύει ρητά την επεξεργασία συγκεκριμένων κατηγοριών προσωπικών δεδομένων για σκοπούς αλγοριθμικής διαχείρισης. Στα δεδομένα αυτά περιλαμβάνονται πληροφορίες για την ψυχολογική κατάσταση, το ιατρικό ιστορικό, τη φυλετική καταγωγή, τα βιομετρικά χαρακτηριστικά, καθώς και οι ιδιωτικές συνομιλίες των εργαζομένων. Στόχος είναι να περιοριστεί η δυνατότητα των πλατφορμών να συλλέγουν και να αξιοποιούν ευαίσθητες πληροφορίες που δεν είναι αναγκαίες για την εκτέλεση της εργασίας, προστατεύοντας την ιδιωτικότητα των διανομέων.

Επιπλέον, οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την αλγοριθμική διαχείριση, όπως η εντατικοποίηση της εργασίας και η πίεση για ταχύτερη εκτέλεση των παραγγελιών. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στη δημιουργία ασφαλέστερων συνθηκών εργασίας και στην πρόληψη εργατικών ατυχημάτων.

Μητρώο Ψηφιακών Πλατφορμών στο ΕΡΓΑΝΗ

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο του νομοσχεδίου είναι η δημιουργία ειδικού Μητρώου Ψηφιακών Πλατφορμών στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ. Οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να δηλώνουν τα πρόσωπα που παρέχουν εργασία μέσω αυτών, καθώς και συγκεκριμένα στοιχεία για τη δραστηριότητά τους. Μεταξύ άλλων, θα καταγράφονται ο αριθμός των απασχολουμένων, οι γενικοί όροι των συμβάσεων, ο μέσος αριθμός ωρών εργασίας, το μέσο εισόδημα ανά εργαζόμενο και οι διαμεσολαβητές που χρησιμοποιούνται για την παροχή υπηρεσιών. Η καταγραφή αυτή θα επιτρέπει την αποτελεσματικότερη εποπτεία της αγοράς και την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων.

Διατήρηση ευελιξίας και τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας

Το νέο πλαίσιο διατηρεί τη δυνατότητα παροχής εργασίας μέσω πλατφόρμας είτε με σχέση εξαρτημένης εργασίας είτε με σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών. Παράλληλα, προβλέπεται μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας, το οποίο θα μπορεί να ενεργοποιείται όταν συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, ενισχύοντας τη δυνατότητα των εργαζομένων να διεκδικούν την αναγνώριση της πραγματικής εργασιακής τους σχέσης. Η ρύθμιση αυτή αναμένεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση φαινομένων καταστρατήγησης των εργασιακών δικαιωμάτων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη ότι αποφάσεις για τον περιορισμό, την αναστολή ή την οριστική απενεργοποίηση λογαριασμού, καθώς και για τη διακοπή της συνεργασίας, δεν θα λαμβάνονται πλέον αποκλειστικά αυτοματοποιημένα. Θα απαιτείται ανθρώπινη εποπτεία, ώστε να υπάρχει δυνατότητα ουσιαστικής αξιολόγησης της κάθε περίπτωσης και να αποφεύγονται άδικες ή λανθασμένες αποφάσεις από τα συστήματα αξιολόγησης. Η ανθρώπινη παρέμβαση κρίνεται απαραίτητη για τη διασφάση της δικαιοσύνης και της διαφάνειας στις εργασιακές σχέσεις.

Δικαιώματα προσφυγής και προστασίας

Τέλος, οι πάροχοι υπηρεσιών αποκτούν τη δυνατότητα προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας, δικαίωμα αποζημίωσης και προστασία από απόλυση. Με τις ρυθμίσεις αυτές επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα σαφέστερο πλαίσιο εργασιακών δικαιωμάτων για τους διανομείς και τους υπόλοιπους εργαζόμενους της οικονομίας των ψηφιακών πλατφορμών, ενισχύοντας την προστασία τους απέναντι σε πρακτικές που ενδέχεται να παραβιάζουν τα δικαιώματά τους. Το νομοσχέδιο αναμένεται να συζητηθεί και να ψηφιστεί το επόμενο διάστημα, με στόχο την άμεση εφαρμογή του.