Νοσοκομείο Νίκαιας: Το ειδικό οδοντιατρείο ΑμεΑ με ιστορία 24 ετών

Δεν πρόκειται για μια απλή νοσοκομειακή δομή. Το ειδικό οδοντιατρείο ΑμεΑ του Κρατικού Νοσοκομείου Νίκαιας αποτελεί μια διαδρομή 24 ετών, μέσα στην οποία χιλιάδες οικογένειες βρήκαν πρόσβαση σε οδοντιατρική φροντίδα που διαφορετικά θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη ή και αδύνατη.

Η διευθύντρια του Οδοντιατρικού Τμήματος του Νοσοκομείου και επιστημονικά υπεύθυνη της Μονάδας Οδοντοθεραπείας ΑμεΑ υπό Γενική Αναισθησία, Γεωργία Τριφύλλη, περιγράφει τη μονάδα ως μια ζωντανή ιστορία που γράφεται καθημερινά από τους ασθενείς και τις οικογένειές τους. Κάθε άνθρωπος που περνά το κατώφλι της προσθέτει ένα ακόμη κεφάλαιο σε μια υπηρεσία με βαθύ κοινωνικό αποτύπωμα.

Η Χειρουργική Μονάδα Οδοντοθεραπείας Ατόμων με Αναπηρία υπό Γενική Αναισθησία δημιουργήθηκε το 2002, με στόχο να καλύψει τις ανάγκες παιδιών και ενηλίκων με αναπηρία. Για αυτούς τους ασθενείς, η οδοντιατρική θεραπεία υπό γενική αναισθησία δεν είναι μια εναλλακτική λύση. Είναι, σε πολλές περιπτώσεις, η μοναδική ασφαλής δυνατότητα για ολοκληρωμένη οδοντιατρική αντιμετώπιση.

Στη μονάδα εξυπηρετούνται άτομα με κάθε μορφή αναπηρίας ή αναπτυξιακής διαταραχής που καθιστά δύσκολη ή αδύνατη τη θεραπεία σε συμβατικό οδοντιατρείο. Ανάμεσά τους βρίσκονται ασθενείς με Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος, νοητική αναπηρία, σύνδρομο Down, εγκεφαλική παράλυση, σπάνια γενετικά σύνδρομα, πολλαπλές αναπηρίες, νευρολογικά και ψυχιατρικά νοσήματα, καθώς και άλλα χρόνια προβλήματα υγείας.

Παράλληλα, η μονάδα δέχεται και ασθενείς με σοβαρή οδοντιατρική φοβία ή με αδυναμία συνεργασίας. Η ανάγκη δεν περιορίζεται μόνο στα άτομα με αναπηρία με τη στενή έννοια, αλλά επεκτείνεται σε όλους όσοι, λόγω της κατάστασής τους, δεν μπορούν να λάβουν με ασφάλεια οδοντιατρική φροντίδα σε κοινό περιβάλλον.

Ασθενείς από όλη την Ελλάδα και μεγάλες λίστες αναμονής

Κάθε Παρασκευή πραγματοποιούνται περίπου τρία χειρουργεία, με τον ετήσιο αριθμό επεμβάσεων υπό γενική αναισθησία να φτάνει περίπου τις 100. Η ζήτηση, όμως, είναι πολύ μεγαλύτερη από τις διαθέσιμες χειρουργικές λίστες, με αποτέλεσμα δεκάδες ασθενείς να βρίσκονται σε αναμονή.

Η αναμονή μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες, ανάλογα με τη βαρύτητα κάθε περιστατικού και τη διαθεσιμότητα χειρουργικού χρόνου. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει με σαφήνεια την ανάγκη ενίσχυσης και επέκτασης των δημόσιων υπηρεσιών υγείας για τα άτομα με αναπηρία, καθώς οι ανάγκες των οικογενειών ξεπερνούν τις σημερινές δυνατότητες του συστήματος.

Το ειδικό οδοντιατρείο δέχεται παραπομπές από ολόκληρη τη χώρα. Εκτός από την Αττική, ασθενείς φτάνουν στη Νίκαια από νησιά όπως η Χίος, η Κως, η Κέρκυρα και η Νάξος, αλλά και από πολλές άλλες περιοχές. Παραπομπές γίνονται επίσης από ιδρύματα, δομές φιλοξενίας και φορείς παιδικής προστασίας.

Οι συχνότερες παθήσεις που αντιμετωπίζονται είναι η εκτεταμένη τερηδόνα, οι οδοντικές λοιμώξεις, τα αποστήματα, η περιοδοντική νόσος, τα κατάγματα δοντιών, καθώς και προβλήματα που συνδέονται με τη λήψη φαρμάκων ή με ιδιαίτερες διατροφικές συνήθειες.

Η Γεωργία Τριφύλλη επισημαίνει ότι πολλοί ασθενείς με αναπηρία φτάνουν στη μονάδα όταν τα οδοντιατρικά προβλήματα έχουν ήδη προχωρήσει. Συχνά υπάρχουν έντονος πόνος, εκτεταμένες φλεγμονές και επείγουσες καταστάσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με έγκαιρο προληπτικό έλεγχο.

Η μεγαλύτερη πρόκληση στην οδοντιατρική φροντίδα των ατόμων με αναπηρία είναι η αδυναμία συνεργασίας, η οποία δεν αποτελεί επιλογή του ασθενούς, αλλά συνέπεια των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της αναπηρίας ή της πάθησής του. Κάθε περιστατικό απαιτεί περισσότερο χρόνο, υπομονή, προσεκτική προσέγγιση και εξατομικευμένο σχεδιασμό.

Σε αρκετές περιπτώσεις συνυπάρχουν σοβαρά νοσήματα, γεγονός που κάνει αναγκαίο τον προεγχειρητικό έλεγχο και τη συνεργασία διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων. Η θεραπεία πρέπει να οργανώνεται με τρόπο που να εξασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια, τόσο κατά τη διάρκεια της γενικής αναισθησίας όσο και στην ανάνηψη.

Η στήριξη των οικογενειών και η ανάγκη ενίσχυσης της μονάδας

Οι γονείς και οι φροντιστές που απευθύνονται στη μονάδα δεν αντιμετωπίζουν μόνοι τους τη διαδικασία. Από το πρώτο στάδιο, πλαισιώνονται από εξειδικευμένη ιατρική και νοσηλευτική ομάδα, η οποία τους καθοδηγεί στον προεγχειρητικό έλεγχο, στην εισαγωγή, στη θεραπεία, στην ανάνηψη και στην επιστροφή του ασθενούς στο σπίτι.

Στόχος της μονάδας είναι η οδοντιατρική θεραπεία να γίνεται με ασφάλεια, σε ένα περιβάλλον που λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ανθρώπου. Για τις οικογένειες, η ύπαρξη αυτής της δομής δεν είναι απλώς μια ιατρική υπηρεσία. Είναι μια ουσιαστική ανακούφιση απέναντι σε ένα πρόβλημα που πολλές φορές παραμένει άλυτο για χρόνια.

Η πρόληψη αποτελεί κρίσιμο ζήτημα. Ένας τακτικός οδοντιατρικός έλεγχος και η έγκαιρη αντιμετώπιση μικρών προβλημάτων μπορούν να αποτρέψουν σοβαρές λοιμώξεις και επείγουσες καταστάσεις. Για αυτόν τον λόγο λειτουργεί καθημερινά στο τμήμα Ιατρείο Παρακολούθησης ασθενών ΑμεΑ και ασθενών με χρόνια νοσήματα.

Η τερηδόνα στα άτομα με αναπηρία δεν είναι απλώς μια οδοντιατρική πάθηση. Μπορεί να επηρεάσει τη διατροφή, τον ύπνο, τη συμπεριφορά, την επικοινωνία και συνολικά την ποιότητα ζωής του ίδιου του ασθενούς και της οικογένειάς του. Όταν ο πόνος δεν μπορεί πάντα να εκφραστεί λεκτικά, η έγκαιρη διάγνωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Βασική προτεραιότητα για τη μονάδα είναι η αύξηση των χειρουργικών ημερών, ώστε να περιοριστούν οι λίστες αναμονής. Παράλληλα, αναγκαία θεωρείται η βελτίωση των χωροταξικών υποδομών και του εξοπλισμού του τμήματος, προκειμένου να ανταποκρίνεται με μεγαλύτερη επάρκεια στις αυξημένες ανάγκες.

Η μονάδα προσφέρει καθημερινά υπηρεσίες μέσα από το εξωτερικό ιατρείο παρακολούθησης ατόμων με αναπηρία, τη Χειρουργική Μονάδα Οδοντοθεραπείας και την εφημεριακή λειτουργία του νοσοκομείου για τα επείγοντα περιστατικά. Η λειτουργία της καλύπτει ένα κενό που αφορά όχι μόνο την οδοντιατρική περίθαλψη, αλλά και την ισότιμη πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στη δημόσια υγεία.

Η Γεωργία Τριφύλλη σημειώνει ότι οι γονείς συνήθως ολοκληρώνουν τη θεραπεία των παιδιών τους με ένα «ευχαριστώ» προς την ομάδα. Ωστόσο, η ίδια τονίζει ότι υπάρχουν πολλές στιγμές που αισθάνεται πως εκείνη πρέπει να ευχαριστήσει τις οικογένειες. Γιατί, όπως λέει, βλέπει καθημερινά γονείς που δεν εγκαταλείπουν ποτέ, που παλεύουν αθόρυβα και που δείχνουν στην πράξη τι σημαίνει πραγματική αγάπη.

Το ειδικό οδοντιατρείο ΑμεΑ του Κρατικού Νοσοκομείου Νίκαιας δεν είναι μόνο μια εξειδικευμένη υγειονομική δομή. Είναι ένας κρίσιμος δημόσιος μηχανισμός φροντίδας για ανθρώπους που συχνά μένουν στο περιθώριο των συνηθισμένων υπηρεσιών υγείας. Η ενίσχυσή του δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά υποχρέωση ενός συστήματος που οφείλει να αντιμετωπίζει την αναπηρία με σεβασμό, ασφάλεια και πραγματική ισότητα στην περίθαλψη.