Το βαθύ χάσμα στις σχέσεις του Αμερικανού προέδρου με την Ευρώπη αποτυπώθηκε με σαφήνεια την Τετάρτη από το Νταβός της Ελβετίας. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έκρυψε τη δυσφορία του για τη μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για το κανονιστικό της πλαίσιο, αλλά και για τη συνεχιζόμενη άρνηση των Ευρωπαίων να συναινέσουν στην παραχώρηση της Γροιλανδίας, την οποία ο ίδιος θεωρεί στρατηγικό στόχο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τους τελευταίους μήνες οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επιχειρούν να αποκλιμακώσουν την ένταση αναζητώντας μια διπλωματική διέξοδο. Ένα πρώτο παράθυρο αισιοδοξίας άνοιξε αργά το βράδυ της Τετάρτης, όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι επεξεργάζεται μια συμφωνία με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, σχετικά με τη Γροιλανδία, που αποτελεί έδαφος της Δανίας. Παράλληλα άφησε να εννοηθεί ότι οι δασμοί που είχε προαναγγείλει για την 1η Φεβρουαρίου εις βάρος ευρωπαϊκών χωρών ενδέχεται τελικά να μην εφαρμοστούν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προαναγγείλει το Σαββατοκύριακο επιβολή δασμών 10% σε ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη που συμμετείχαν με στρατεύματα σε άσκηση του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία.
Αβεβαιότητα και σύγχυση για τη Γροιλανδία
Παρά τις εξαγγελίες, ούτε ο ίδιος ούτε το ΝΑΤΟ έδωσαν σαφείς πληροφορίες για το περιεχόμενο της φερόμενης συμφωνίας, ενώ παραμένει ανοιχτό αν αυτή θα ολοκληρωθεί. Βουλευτής της Δανίας από τη Γροιλανδία έκανε λόγο για «απόλυτη σύγχυση» γύρω από το ζήτημα. «Μπορεί να μην βρισκόμαστε πια κυριολεκτικά μπροστά στην κάννη ενός όπλου στις διατλαντικές σχέσεις, όμως η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά δύσκολη», δήλωσε ο Jacob Funk Kirkegaard, ανώτερος ερευνητής του ινστιτούτου Bruegel στις Βρυξέλλες.
Ακόμη και αν αποκλιμακωθούν οι απειλές περί δασμών και διευθετηθεί το θέμα της Γροιλανδίας, η επιθετική ρητορική του Τραμπ και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει δημόσια την Ευρώπη ανέδειξαν ένα σοβαρό ρήγμα, που δύσκολα θα επουλωθεί σύντομα, επισημαίνουν οι Στίβεν Έρλανγκερ και Τζένα Σμίλεκ των New York Times. Η Ευρώπη καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα, ύστερα από δεκαετίες σταθερής εξάρτησης από τις ΗΠΑ τόσο στο εμπόριο όσο και στην ασφάλεια.
Δασμοί, ΝΑΤΟ και η ουκρανική προτεραιότητα
«Η μεταβολή της διεθνούς τάξης δεν είναι απλώς σεισμική, είναι μόνιμη», τόνισε το πρωί της Τετάρτης η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας, συνέστησε ψυχραιμία, υπενθυμίζοντας ότι ο Τραμπ έχει πρόσφατα απειλήσει με κυρώσεις χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν. Όπως σημείωσε, η ΕΕ οφείλει να παραμείνει σε ετοιμότητα και να διαθέτει εργαλεία αντίδρασης, χωρίς όμως να προχωρά σε αχρείαστη κλιμάκωση. Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση έχει ήδη καταρτίσει κατάλογο αμερικανικών προϊόντων αξίας 93 δισ. ευρώ για πιθανά αντίποινα μετά τις 6 Φεβρουαρίου.
Ο Τραμπ επανήλθε και κατά του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι οι σύμμαχοι δεν θα συνδράμουν τις ΗΠΑ σε περίπτωση επίθεσης. Ωστόσο, η μοναδική ενεργοποίηση του άρθρου συλλογικής άμυνας έγινε υπέρ των ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτεμβρίου, με δανικά στρατεύματα να πολεμούν στο Αφγανιστάν επί σειρά ετών. Στο Νταβός, ο Μαρκ Ρούτε επαίνεσε τον Τραμπ για την πίεση προς αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων, τονίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει ΝΑΤΟ χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα υπογράμμισε πως η ρωσική επιθετικότητα κατά της Ουκρανίας αποτελεί την υπ’ αριθμόν ένα απειλή για την Ευρώπη, τονίζοντας ότι «πρώτα πρέπει να είναι η Ουκρανία και μετά όλα τα υπόλοιπα, ακόμη και η Γροιλανδία».
