Στην τελική ευθεία εισέρχονται οι διεργασίες γύρω από το νέο πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα, με τον σχεδιασμό να επιταχύνεται και τη δημόσια ανακοίνωση να προσδιορίζεται, σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, για τα τέλη Μαΐου ή το αργότερο για τις αρχές Ιουνίου. Το επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού φαίνεται πως έχει καταλήξει στην ανάγκη άμεσης πολιτικής εμφάνισης του νέου σχήματος, υπό το βάρος των σεναρίων περί πρόωρων εκλογών το φθινόπωρο και της εκτίμησης ότι ο διαθέσιμος χρόνος για παρασκηνιακές προετοιμασίες έχει πλέον περιοριστεί αισθητά.
Καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή ταχύτητας φέρεται να έπαιξαν οι κυβερνητικές διαρροές που προηγήθηκαν της κρίσιμης συνεδρίασης της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας. Οι αναφορές σε πιθανό εκλογικό αιφνιδιασμό οδήγησαν την ομάδα Τσίπρα στο συμπέρασμα ότι το νέο σχήμα πρέπει να έχει αποκτήσει, πριν από κάθε πολιτική ανατροπή, σαφή ταυτότητα, οργανωτικό κέντρο και δημόσιο στίγμα. Υπό αυτή την έννοια, οι αποφάσεις θεωρούνται πλέον ζήτημα σύντομου χρόνου.
Η βασική εκτίμηση στο στενό περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού είναι ότι, σε περίπτωση που η κυβέρνηση επιλέξει πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, το νέο πολιτικό εγχείρημα οφείλει να εμφανιστεί με συγκροτημένο αφήγημα και με δυνατότητα άμεσης εκλογικής καταγραφής. Η περίοδος των δοκιμαστικών κινήσεων και της σιωπηλής προετοιμασίας δείχνει να ολοκληρώνεται, καθώς το πολιτικό σκηνικό πιέζει για καθαρές πρωτοβουλίες.
Νέος φορέας με στόχευση στην Κεντροαριστερά
Σύμφωνα με πρόσωπα που συνομιλούν τακτικά με τον Αλέξη Τσίπρα, το σχεδιαζόμενο σχήμα δεν προορίζεται να αναπαραγάγει τον παλαιό κομματικό μηχανισμό του ΣΥΡΙΖΑ. Η επιδίωξη είναι η συγκρότηση ενός νέου πολιτικού φορέα με ευρύτερη φυσιογνωμία, ικανού να διεκδικήσει συνολική έκφραση στον χώρο της Κεντροαριστεράς και της λεγόμενης κυβερνώσας Αριστεράς. Πρόκειται για πολιτική στόχευση που υπερβαίνει τα στενά όρια της προηγούμενης κομματικής περιόδου και επιδιώκει να δημιουργήσει νέα δεδομένα στον αντιπολιτευτικό χώρο.
Το Μανιφέστο του Ινστιτούτου Τσίπρα, το οποίο δόθηκε στη δημοσιότητα την Πρωτομαγιά, θεωρείται από πολλούς ως το πρώτο καθαρό σήμα αυτής της κατεύθυνσης. Στο κείμενο αναδείχθηκε η πρόθεση για σύγκλιση της σοσιαλδημοκρατίας, της ριζοσπαστικής Αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας, με τη σοσιαλδημοκρατική αναφορά να αποκτά κεντρική θέση. Ο όρος «κυβερνώσα Αριστερά» λειτουργεί, για όσους γνωρίζουν τις εσωτερικές συζητήσεις, ως ένδειξη μιας αριστερής σοσιαλδημοκρατικής κατεύθυνσης, με εμφανείς αναφορές στο ισπανικό Σοσιαλιστικό Κόμμα του Πέδρο Σάντσεθ.
Η πολιτική στόχευση είναι ευδιάκριτη. Το νέο σχήμα επιχειρεί να ασκήσει ισχυρή πίεση προς το ΠαΣοΚ, καθώς απευθύνεται σε συγγενική εκλογική δεξαμενή, ενώ ταυτόχρονα θέλει να προσελκύσει στελέχη και κοινωνικές δυνάμεις που είχαν αποστασιοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια από τον ΣΥΡΙΖΑ. Οι κινήσεις προς πρόσωπα του ευρύτερου χώρου γίνονται με προσοχή και χωρίς κινήσεις επίδειξης, καθώς το επιτελείο Τσίπρα επιδιώκει εικόνα σοβαρής πολιτικής επανεκκίνησης.
Αρχηγική δομή και ελεγχόμενη συγκρότηση
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται άνοιγμα προς αυτοδιοικητικούς παράγοντες, πανεπιστημιακούς, τεχνοκράτες και πολιτικά πρόσωπα που μπορούν να συμβάλουν στη διεύρυνση του εγχειρήματος. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται και σε στελέχη του ΠαΣοΚ που αντιμετωπίζουν θετικά την προοπτική συνεργασίας. Η επιδίωξη του πρώην πρωθυπουργού είναι να παρουσιαστεί ένα νέο πολιτικό σχήμα με εικόνα ανανέωσης και όχι ως απλή συνέχεια της προηγούμενης κομματικής εμπειρίας.
Ταυτόχρονα, έχει διαμορφωθεί η αντίληψη ότι η πρώτη φάση της συγκρότησης πρέπει να κινηθεί με σαφώς αρχηγικά χαρακτηριστικά. Η πολυφωνία, οι εσωτερικές ισορροπίες και η λογική του «πρώτου μεταξύ ίσων» που χαρακτήρισε περιόδους του ΣΥΡΙΖΑ θεωρούνται πλέον στοιχεία που μπορεί να δημιουργήσουν εικόνα εσωστρέφειας. Το νέο κόμμα, τουλάχιστον στην εκκίνηση, αναμένεται να δομηθεί γύρω από καθαρή ηγετική αναφορά στον Αλέξη Τσίπρα.
Η στρατηγική προβλέπει ταχεία πολιτική ανάπτυξη, άμεση δημοσκοπική καταγραφή και διαμόρφωση συνθηκών πίεσης τόσο προς τον ΣΥΡΙΖΑ όσο και προς το ΠαΣοΚ. Σε ό,τι αφορά την Κουμουνδούρου, το μήνυμα από την πλευρά του πρώην πρωθυπουργού εμφανίζεται απολύτως σαφές. Δεν επιδιώκεται διαπραγμάτευση, συνεννόηση ή κοινός σχεδιασμός με το κόμμα του οποίου υπήρξε ηγέτης. Πρόσωπα που γνωρίζουν τις συζητήσεις τονίζουν ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν καθορίζει τη στρατηγική του με βάση τις κινήσεις του σημερινού ΣΥΡΙΖΑ.
Ακόμη και μια ενδεχόμενη συνάντηση με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτη Φάμελλο, δεν αναμένεται να οδηγήσει σε αποτέλεσμα αντίστοιχο των προσδοκιών που καλλιεργούνται στην Κουμουνδούρου. Στελέχη που στηρίζουν την πρωτοβουλία του πρώην πρωθυπουργού επιμένουν ότι ο στόχος δεν είναι η δημιουργία ενός «ΣΥΡΙΖΑ με άλλο ΑΦΜ», καθώς ένα τέτοιο σχήμα θα στερούνταν πολιτικού νοήματος και δυναμικής.
Η πίεση στον ΣΥΡΙΖΑ και οι όροι Τσίπρα
Στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, η προοπτική ίδρυσης κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα προκαλεί ήδη έντονη πίεση. Η αβεβαιότητα θεωρείται παράγοντας πολιτικής αποδυνάμωσης και αποσυσπείρωσης, ενώ αρκετά κορυφαία στελέχη εκτιμούν ότι ο Σωκράτης Φάμελλος πρέπει να ανοίξει άμεσα δίαυλο επικοινωνίας με τον πρώην πρωθυπουργό. Πρόσωπα της νεότερης γενιάς, όπως ο Κώστας Ζαχαριάδης και ο Στέργιος Καλπάκης, ζητούν πλέον ανοιχτά πρωτοβουλία από την ηγεσία του κόμματος, ώστε να αποσαφηνιστεί το πολιτικό τοπίο.
Στην Κουμουνδούρου αναγνωρίζεται ότι μια αυτόνομη επιστροφή Τσίπρα στην κεντρική πολιτική σκηνή θα δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα στρατηγικής και εκλογικής παρουσίας. Η εκτίμηση αρκετών στελεχών είναι ότι, εφόσον ο πρώην πρωθυπουργός προχωρήσει στη δημιουργία νέου φορέα, θα πρέπει να αναζητηθεί κοινή εκλογική έκφραση και να αποφευχθεί η παρουσία δύο διαφορετικών ψηφοδελτίων στον ίδιο πολιτικό χώρο.
Για τους εν ενεργεία βουλευτές, πάντως, το μήνυμα από το επιτελείο Τσίπρα είναι κατηγορηματικό. Όποιος επιθυμεί να ακολουθήσει το νέο εγχείρημα καλείται να παραιτηθεί άμεσα από τη βουλευτική του ιδιότητα και να παραδώσει την έδρα στον ΣΥΡΙΖΑ. Η παραίτηση θεωρείται βασική προϋπόθεση συμπόρευσης, με μοναδική εξαίρεση την Όλγα Γεροβασίλη, λόγω της θεσμικής της ιδιότητας ως αντιπροέδρου της Βουλής.
Στον σχεδιασμό του νέου φορέα θεωρούνται ευπρόσδεκτα και κορυφαία στελέχη της Νέας Αριστεράς, παρά τις συγκρούσεις και τις αποστάσεις της προηγούμενης περιόδου. Ο Αλέξης Χαρίτσης, η Έφη Αχτσιόγλου, ο Νάσος Ηλιόπουλος και άλλα πρόσωπα του χώρου αντιμετωπίζονται ως δυνάμεις που μπορούν να ενταχθούν στη νέα πολιτική προσπάθεια. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η συμπόρευση με το εγχείρημα Τσίπρα βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, ενώ η θετική δημόσια στάση της Έφης Αχτσιόγλου απέναντι στο Μανιφέστο του Ινστιτούτου καταγράφηκε με ικανοποίηση στο περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού.
Την ίδια ώρα, άλλοι παράγοντες του ΣΥΡΙΖΑ κινούνται με διαφορετικές προσεγγίσεις. Ο Παύλος Πολάκης υποστηρίζει ότι το κόμμα έχει δική του διαδρομή και πρέπει να στηριχθεί, ενώ ο Νίκος Παππάς ζητεί συνεδρίαση των οργάνων το επόμενο διάστημα, ώστε να αξιολογηθούν οι εξελίξεις στο νέο πολιτικό περιβάλλον. Το βέβαιο είναι ότι η πρωτοβουλία Τσίπρα αναδιατάσσει ήδη τις ισορροπίες στον χώρο της Κεντροαριστεράς και επιταχύνει διεργασίες που μέχρι πρότινος κινούνταν στο παρασκήνιο.
