Ο Τραμπ θέλει να αγοράσει την Γροιλανδία από τη Δανία

Η δήλωση του εκλεγμένου προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στις 22 Δεκεμβρίου για την Γροιλανδία, υπογραμμίζει την έντονη στρατηγική σημασία που αποδίδει η Ουάσιγκτον στη συγκεκριμένη περιοχή, η οποία θεωρείται ζωτικής σημασίας για την εθνική ασφάλεια και την παγκόσμια γεωπολιτική ισορροπία.

Ο Τραμπ αναφέρει ότι η Γροιλανδία, λόγω της στρατηγικής της θέσης και των φυσικών της πόρων, πρέπει να τεθεί υπό την κυριαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς αυτό θα συνεισφέρει στην εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και θα ενισχύσει την ελευθερία σε παγκόσμιο επίπεδο. Η δήλωση αυτή γίνεται σε ένα ιδιαίτερο πολιτικό και διπλωματικό πλαίσιο, καθώς ο Τραμπ ανακοίνωσε επίσης την υποψηφιότητα του Κεν Χάουερι ως πρεσβευτή των ΗΠΑ στο Βασίλειο της Δανίας, επισημαίνοντας τη σημασία της συνεργασίας ΗΠΑ-Δανίας.

Η Γροιλανδία και το ενδιαφέρον των ΗΠΑ

Η Γροιλανδία είναι μια αυτόνομη περιοχή του Βασιλείου της Δανίας, με στρατηγική τοποθεσία στην Αρκτική. Διαθέτει τεράστιους φυσικούς πόρους, όπως ορυκτά, καθαρό νερό, αποθέματα ψαριών και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Εξαιτίας αυτών των πόρων και της στρατηγικής της θέσης, η Γροιλανδία έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον των ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες. Στην πραγματικότητα, οι ΗΠΑ είχαν κάνει δύο αποτυχημένες προσφορές για την αγορά του νησιού, μία το 1867 και άλλη μία το 1946, υπό τον Πρόεδρο Χάρι Τρούμαν. Η Δανία, ωστόσο, είχε απορρίψει αυτές τις προσφορές και το θέμα δεν είχε επανέλθει στην πολιτική ατζέντα μέχρι την προεδρία του Τραμπ.

Στην πρώτη του θητεία, ο Τραμπ είχε προκαλέσει διεθνή αίσθηση όταν, το 2019, εξέφρασε το ενδιαφέρον του για την αγορά της Γροιλανδίας, κάνοντας λόγο για «μια μεγάλη συμφωνία ακινήτων», η οποία θα μπορούσε να είναι επωφελής για τις ΗΠΑ στρατηγικά και οικονομικά. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η Γροιλανδία θα μπορούσε να αποφέρει τεράστια στρατηγικά οφέλη για τις ΗΠΑ, και επισήμανε τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Δανία με τη διαχείριση του νησιού, καθώς η χώρα χάνει περίπου 700 εκατομμύρια δολάρια το χρόνο για τη συντήρηση της Γροιλανδίας.

Στρατηγική θέση και αμυντικές συμφωνίες

Η στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας συνδέεται με τη θέση της στο Βόρειο Πόλο, η οποία την καθιστά κρίσιμο σημείο για τη ναυσιπλοΐα μεταξύ Ευρώπης, Βόρειας Αμερικής και Ασίας. Επιπλέον, το νησί είναι καθοριστικής σημασίας για τις στρατηγικές και αμυντικές πολιτικές των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην περιοχή της Αρκτικής. Στο νησί φιλοξενείται η Διαστημική Βάση Pituffik (πρώην βάση Thule), η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τη στρατηγική άμυνα των ΗΠΑ, καθώς χρησιμοποιείται για την επιτήρηση του διαστήματος, καθώς και για την έγκαιρη προειδοποίηση για την εκτόξευση διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων (ICBM) από χώρες όπως η Ρωσία, η Βόρεια Κορέα και η Κίνα.

Η Γροιλανδία είναι ενσωματωμένη στο σύστημα συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ μέσω της Συμφωνίας Άμυνας του 1951, η οποία επιτρέπει στις ΗΠΑ την πρόσβαση σε στρατηγικές αμυντικές περιοχές του νησιού. Η συμφωνία αυτή, η οποία περιλαμβάνει την απόκτηση δικαιωμάτων για τη δημιουργία στρατιωτικών βάσεων και την ενίσχυση της παρακολούθησης της Αρκτικής, ενισχύει την επιρροή των ΗΠΑ στην περιοχή και ενδυναμώνει την παρουσία τους απέναντι σε δυνητικές απειλές από τη Ρωσία και άλλες χώρες.

Πολιτική ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας

Στο εσωτερικό της Γροιλανδίας, τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί ένα δημοκρατικό κίνημα που υποστηρίζει την ανεξαρτησία του νησιού από τη Δανία. Οι υποστηρικτές της ανεξαρτησίας επιθυμούν την αποκοπή των πολιτικών και οικονομικών δεσμών με τη Δανία, αν και η πλειοψηφία των Γροιλανδών θεωρεί ότι η οικονομική στήριξη της Δανίας είναι απαραίτητη για την επιβίωση της χώρας, καθώς η Δανία καλύπτει πάνω από το ήμισυ του προϋπολογισμού της Γροιλανδίας μέσω επιδοτήσεων. Το κίνημα για την ανεξαρτησία αναμένεται να κορυφωθεί με δημοψήφισμα που θα πραγματοποιηθεί στην Γροιλανδία, ενώ η Δανία θα πρέπει να εγκρίνει την ανεξαρτησία μέσω του κοινοβουλίου της, πιθανότατα μέχρι το 2025.

Η Κίνα και οι στρατηγικές της φιλοδοξίες στην Γροιλανδία

Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει εντείνει τις προσπάθειές της να ενισχύσει την επιρροή της στην Γροιλανδία, βλέποντας την ως στρατηγική περιοχή για την ανάπτυξη του «Πολικού Δρόμου του Μεταξιού». Η Κίνα θεωρεί τη Γροιλανδία ζωτικής σημασίας για τις αρκτικές φιλοδοξίες της, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και των πλούσιων φυσικών πόρων του νησιού, όπως το ουράνιο και οι σπάνιες γαίες. Η Κίνα έχει προσπαθήσει να επενδύσει σε υποδομές στη Γροιλανδία, όπως τα αεροδρόμια και τα λιμάνια, ενώ έχουν υπάρξει προσφορές για την αγορά ναυτικών βάσεων, οι οποίες έχουν απορριφθεί από τις τοπικές αρχές, λόγω ανησυχιών για την εθνική ασφάλεια.

Η Κίνα έχει επίσης προωθήσει τις πολιτιστικές της δραστηριότητες στην Γροιλανδία, ενισχύοντας τις πολιτιστικές και διπλωματικές σχέσεις, με την κυβέρνηση της Γροιλανδίας να αναζητά πρόσβαση στην κινεζική αγορά. Παρά τις ενδυναμωμένες σχέσεις με την Κίνα, η Γροιλανδία παραμένει εξαρτημένη από τη Δανία για την οικονομική της στήριξη και την ασφάλειά της, ενώ οι πολιτικές της Κίνας προκαλούν ανησυχίες στην περιοχή και στην διεθνή κοινότητα.

Το ΚΚΚ έχει σημειώσει επιτυχία στην προώθηση κινεζικών πολιτιστικών δραστηριοτήτων στη Γροιλανδία, η οποία προωθεί τις απόψεις του κινεζικού κομμουνιστικού καθεστώτος στο εξωτερικό. Το 2023, η Γροιλανδία άνοιξε επίσημα ένα γραφείο αντιπροσωπείας στο Πεκίνο, με την υπουργό Εξωτερικών της Γροιλανδίας Vivian Motzfeldt να λέει : «Η Γροιλανδία ανυπομονεί να ενισχύσει τις εμπορικές μας σχέσεις και τους διπλωματικούς δεσμούς με την Κίνα», αναζητώντας πρόσβαση στην κινεζική αγορά. Το άνοιγμα καθυστέρησε μετά την πανδημία COVID-19.

Στρατηγική σημασία

Η Γροιλανδία, λόγω της στρατηγικής της θέσης, των φυσικών πόρων και των γεωπολιτικών προκλήσεων, παραμένει ένα κρίσιμο σημείο στην παγκόσμια αρένα, με τις ΗΠΑ, τη Δανία και την Κίνα να ανταγωνίζονται για την επιρροή της. Η στρατηγική των ΗΠΑ να ενισχύσουν την παρουσία τους στην περιοχή με την αμυντική τους συμφωνία με τη Δανία, καθώς και οι προσπάθειες της Κίνας να επενδύσει σε υποδομές και να επεκτείνει την επιρροή της στην Αρκτική, καθιστούν τη Γροιλανδία κεντρικό σημείο για τις μεγάλες δυνάμεις του κόσμου.

Η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση» απαντά στον Τραμπ ο πρωθυπουργός της

«Η Γροιλανδία είναι δική μας», απάντησε τη Δευτέρα ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Μούτε Έγκεντε, την επομένη της ανάρτησης Τραμπ.

«Δεν είμαστε προς πώληση, και δεν θα είμαστε ποτέ. Δεν πρέπει να εγκαταλείψουμε τον μακροχρόνιο αγώνα μας για ελευθερία», έγραψε ο Έγκεντε στο Facebook, προσθέτοντας: «Ωστόσο, πρέπει να παραμείνουμε ανοιχτοί στη συνεργασία και το διεθνές εμπόριο, και ιδιαίτερα με τους γείτονές μας».

Το Υπουργείο Εξωτερικών της Δανίας και το γραφείο της Φρεντέρικσεν δεν ήταν άμεσα διαθέσιμα για να σχολιάσουν τις δηλώσεις Τραμπ.

Η ανάρτηση Τραμπ συνοδευόταν από την ανακοίνωση διορισμού του επόμενου πρέσβη των ΗΠΑ στην Κοπεγχάγη, του Κεν Χάουερι, Αμερικανού πρώην πρέσβη στη Σουηδία, χρηματοδότη και συνιδρυτή της PayPal.

Ο πρώην και μέλλων πρόεδρος των ΗΠΑ, νωρίτερα το Σαββατοκύριακο (21 – 22.12.2024), απείλησε να ανακτήσει τον έλεγχο της Διώρυγας του Παναμά.