Το ένα γεωπολιτικό μέτωπο μετά το άλλο ανοίγει ο Ντόναλντ Τραμπ, επιβεβαιώνοντας ότι η επιστροφή του στον Λευκό Οίκο συνοδεύεται από μια επιθετική, πολυεπίπεδη στρατηγική πίεσης. Μετά τη θορυβώδη υπόθεση της Γροιλανδίας και τη συγκέντρωση αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων κοντά στο Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος στρέφει πλέον το βλέμμα του στην Κούβα, επαναφέροντας στο προσκήνιο ένα από τα πιο σκληρά και μακρόβια κεφάλαια της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου, ο Τραμπ υπέγραψε προεδρικό εκτελεστικό διάταγμα, με το οποίο προειδοποιεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «ενδέχεται» να επιβάλουν πρόσθετους τελωνειακούς δασμούς σε χώρες που προμηθεύουν την Κούβα με πετρέλαιο. Το ύψος των δασμών δεν προσδιορίζεται, ωστόσο το μήνυμα είναι σαφές: όποιος στηρίζει ενεργειακά την Αβάνα, θα βρεθεί αντιμέτωπος με οικονομικό κόστος από την Ουάσιγκτον.
Δασμοί, «έκτακτη ανάγκη» και ενεργειακός στραγγαλισμός
Σύμφωνα με το κείμενο του διατάγματος που δημοσιοποιήθηκε από τον Λευκό Οίκο, προβλέπεται η επιβολή επιπρόσθετου τελωνειακού δασμού ad valorem, δηλαδή αναλογικού με την αξία των εισαγόμενων αγαθών, σε προϊόντα χωρών που «πωλούν άμεσα ή έμμεσα ή παραδίδουν πετρέλαιο στην Κούβα». Πρόκειται για έναν ευέλικτο μηχανισμό πίεσης, που επιτρέπει στις ΗΠΑ να κλιμακώνουν ή να αποκλιμακώνουν τους δασμούς κατά το δοκούν, ανάλογα με τις πολιτικές εξελίξεις.
Η απόφαση βασίζεται στην ανακήρυξη κατάστασης «έκτακτης ανάγκης», με τον Τραμπ να χαρακτηρίζει την Κούβα «εξαιρετική απειλή» για την αμερικανική εθνική ασφάλεια. Στο σκεπτικό του διατάγματος, η Ουάσιγκτον κατηγορεί την κουβανική κυβέρνηση ότι ευθυγραμμίζεται με «εχθρικούς παράγοντες» των ΗΠΑ, όπως η Ρωσία, η Κίνα, το Ιράν, καθώς και οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ. Παράλληλα, αποδίδεται στην Αβάνα ευθύνη για «αποσταθεροποίηση μέσω μετανάστευσης και βίας» και για «διάδοση κομμουνιστικών ιδεών».
Η κίνηση αυτή εντείνει ακόμη περισσότερο την πίεση σε μια χώρα που τελεί υπό αμερικανικό εμπάργκο από το 1962 και τα τελευταία χρόνια βιώνει σοβαρή ενεργειακή κρίση. Οι ελλείψεις καυσίμων έχουν πλήξει καίρια την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, επιδεινώνοντας τις συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού.
«Βάρβαρη πράξη επίθεσης» – Η απάντηση της Αβάνας
Η αντίδραση της Κούβα ήταν άμεση και οξύτατη. Ο υπουργός Εξωτερικών Μπρούνο Ροδρίγκες χαρακτήρισε την απόφαση του Τραμπ «βάρβαρη πράξη επίθεσης», καταγγέλλοντας ότι συνιστά νέα κλιμάκωση του «πιο μακρόχρονου και απάνθρωπου οικονομικού αποκλεισμού που έχει επιβληθεί ποτέ σε ολόκληρο έθνος».
Σε ανάρτησή του, τόνισε ότι η πολιτική αυτή θα υποχρεώσει τον κουβανικό λαό να υποστεί «ακραίες συνθήκες ζωής», βασιζόμενη –όπως είπε– σε «έναν μακρύ κατάλογο ψεμάτων» που παρουσιάζει την Κούβα ως απειλή. Αντέτεινε, μάλιστα, ότι η «μοναδική πραγματική απειλή» για την ειρήνη και τη σταθερότητα της περιοχής είναι η ίδια η αμερικανική πολιτική εκβιασμού και εξαναγκασμού.
Η νέα αυτή σύγκρουση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική Τραμπ, όπου οι οικονομικοί μοχλοί πίεσης χρησιμοποιούνται ως όπλα γεωπολιτικής πειθαναγκαστικής ισχύος. Από τη Μέση Ανατολή έως την Καραϊβική, ο Αμερικανός πρόεδρος δείχνει αποφασισμένος να επιβάλει τη βούληση των ΗΠΑ όχι μέσω συναίνεσης, αλλά μέσω κόστους. Και η Κούβα, για ακόμη μία φορά, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτού του σκληρού δόγματος.
