ΟΗΕ: Κανόνες για την προστασία των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, προχώρησε σε μια δυναμική παρέμβαση, απευθύνοντας έκκληση για την καθιέρωση ενός καθολικού πλαισίου κανόνων που θα διασφαλίζει την προστασία των ανηλίκων σε όλες τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Το αίτημα αυτό έρχεται ως άμεση συνέχεια της πρωτοφανούς δικαστικής διευθέτησης στην οποία προχώρησε η εταιρεία Meta, ιδιοκτήτρια των Facebook και Instagram, στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε την Τετάρτη εν μέσω δικαστικής διαμάχης, προβλέπει την καταβολή ποσού έως και 17 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την πλευρά της Meta. Παράλληλα, η εταιρεία δεσμεύτηκε να εφαρμόσει αυστηρούς περιορισμούς στη λειτουργία των πλατφορμών της για τους εφήβους χρήστες. Η ιστορική αυτή συμφωνία, που αφορά περίπου 50 Πολιτείες και εδάφη των ΗΠΑ, συγκρίνεται ήδη με την εξίσου σημαντική διευθέτηση που είχε επιβληθεί στη βιομηχανία καπνού το 1998, αναδεικνύοντας το μέγεθος της ευθύνης που αποδίδεται στον τεχνολογικό κολοσσό.

Η εξέλιξη αυτή συμπληρώθηκε από μια ξεχωριστή συμφωνία με το Τέξας, η οποία προσθέτει περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο δολάρια στο συνολικό κόστος για την εταιρεία, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό της διευθέτησης σε πάνω από 18 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι οικονομικοί όροι συνοδεύονται από δεσμεύσεις για αλλαγές στον σχεδιασμό των εφαρμογών, με στόχο τη μείωση της επικινδυνότητάς τους για τους νεαρούς χρήστες.

Ο κ. Τουρκ, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα X, τόνισε με έμφαση ότι η ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο δεν μπορεί να εξαρτάται από τη δικαστική οδό. "Τα παιδιά δεν θα πρέπει να περιμένουν μια προσφυγή στη δικαιοσύνη για να μπορέσουν να περιηγηθούν με πλήρη ασφάλεια στο διαδίκτυο", ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για προληπτική δράση.

Ο Ύπατος Αρμοστής αναγνώρισε ότι οι νέες διατάξεις που υιοθέτησε η Meta για τις συγκεκριμένες Πολιτείες και τα εδάφη των ΗΠΑ κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, ευθυγραμμιζόμενες με τις πάγιες θέσεις του γραφείου του. Ωστόσο, επεσήμανε με ιδιαίτερη έμφαση ότι αυτό δεν αρκεί. "Ένας σχεδιασμός με άξονα την ασφάλεια πρέπει να εφαρμοστεί σε ολόκληρο τον τομέα", προέτρεψε, καθιστώντας σαφές ότι η προστασία δεν μπορεί να αποτελεί προνόμιο μόνο ορισμένων χρηστών.

Η κριτική του αξιωματούχου του ΟΗΕ επεκτάθηκε και στον ρόλο των κρατών, τα οποία κάλεσε να αναλάβουν τις ευθύνες τους. "Οι κυβερνήσεις πρέπει να αναλάβουν την πρωτοβουλία αντί να περιμένουν τα δικαστήρια και οι εταιρίες να αναλάβουν δράση", πρόσθεσε, επισημαίνοντας την ανάγκη για νομοθετική παρέμβαση που θα θέτει σαφή όρια και υποχρεώσεις στις πλατφόρμες.

Η παρέμβαση του Φόλκερ Τουρκ έρχεται να ενισχύσει τις προηγούμενες τοποθετήσεις του, καθώς ήδη από τις 29 Μαΐου είχε χαρακτηρίσει την εγγύηση της ασφάλειας των παιδιών στο διαδίκτυο ως επιτακτική προτεραιότητα. Σε εκείνη την τοποθέτηση, είχε προειδοποιήσει ότι η εστίαση αποκλειστικά στους ηλικιακούς περιορισμούς αποτελεί ημίμετρο, καθώς δεν επιφέρει καμία ουσιαστική αλλαγή στους σχεδιασμούς και τους αλγόριθμους που καθιστούν τις πλατφόρμες επικίνδυνες για τους νεαρούς χρήστες.

Οι τεχνολογικοί κολοσσοί, σύμφωνα με τον κ. Τουρκ, οφείλουν να ενσωματώσουν την ασφάλεια "ήδη από τον σχεδιασμό", αντί να μεταθέτουν αυτή την ευθύνη στους γονείς και στα ίδια τα παιδιά. Στο πλαίσιο αυτό, το γραφείο του έχει ήδη δημοσιεύσει δέκα κατευθυντήριες γραμμές για την ασφάλεια των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Οι οδηγίες αυτές περιλαμβάνουν τη διασφάλιση της μέγιστης προστασίας των προσωπικών δεδομένων των παιδιών εξ ορισμού, ενώ ταυτόχρονα τονίζεται ότι η "μικροστόχευση" των ανηλίκων για εμπορικούς σκοπούς θα πρέπει να απαγορεύεται πλήρως.

Η συμφωνία της Meta στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρά το ιστορικό της μέγεθος, επιλύει μόνο ένα μέρος της ευρύτερης δικαστικής διαμάχης. Οι τεχνολογικές εταιρείες στο σύνολό τους αντιμετωπίζουν κατηγορίες ότι συνέβαλαν στην πρόκληση κρίσης ψυχικής υγείας στους νεαρούς Αμερικανούς, με τις υποθέσεις να συνεχίζονται σε πολλά μέτωπα.

Στο μέτωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Meta βρίσκεται αντιμέτωπη με έρευνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για παρόμοιους λόγους. Ήδη από τις 10 Ιουλίου, η Επιτροπή είχε απευθύνει προειδοποίηση προς τον αμερικανικό κολοσσό, ζητώντας του να τροποποιήσει τις διεπαφές των Facebook και Instagram που κρίθηκαν ιδιαίτερα "εθιστικές", επισείοντας την απειλή ενός πολύ υψηλού προστίμου. Οι Βρυξέλλες κατηγορούν τον όμιλο του Μαρκ Ζάκερμπεργκ ότι δεν αξιολόγησε σωστά και δεν περιόρισε τους κινδύνους για τους χρήστες, ιδίως για τους ανηλίκους και τους ευάλωτους ενήλικες, εξαιτίας λειτουργιών που έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα τη μεγιστοποίηση του χρόνου παραμονής τους στην πλατφόρμα.