Oι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν μια κρίσιμη χρονιά οικονομικών και δημοσιονομικών προκλήσεων
Η νέα χρονιά φέρνει μαζί της την νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και τις γνωστές, παλιές αντιπαραθέσεις που κυριαρχούν στην πολιτική σκηνή της ΕΕ. Από τη στήριξη των ευρωπαϊκών αγορών για να παραμείνουν ανταγωνιστικές απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα, έως την ενίσχυση των ψηφιακών και πράσινων πρωτοβουλιών, οι Βρυξέλλες καλούνται να αντιμετωπίσουν μια σειρά από κρίσιμες οικονομικές και δημοσιονομικές προκλήσεις το 2025.
Το Politico αναλύει τις βασικές μάχες οικονομικής πολιτικής που διαμορφώνουν την τρέχουσα χρονιά, οι οποίες αναμένονται να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του μέλλοντος της ΕΕ.
Η «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων» και οι αμφιλεγόμενες μεταρρυθμίσεις
Η επί μακρόν «παγωμένη» ένωση κεφαλαιαγορών της ΕΕ έχει μετονομαστεί σε Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, αλλά η αλλαγή του ονόματος δεν έχει καταφέρει να «ξεπαγώσει» τις αντιδράσεις γύρω από αυτή. Η αναμόρφωση των κανόνων για τις επενδύσεις λιανικής (RIS) και η βελτίωση των κανόνων διαχείρισης τραπεζικών κρίσεων (CMDI) αποτελούν δύο από τις πιο σημαντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες. Ωστόσο, και οι δύο προσπάθειες έχουν αποδυναμωθεί κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, γεγονός που έχει προκαλέσει απογοήτευση στην Επιτροπή. Η ΕΕ καλείται να αποφασίσει αν θα προχωρήσει με μια χαλαρότερη εκδοχή των προτάσεων ή θα απορρίψει τις τρέχουσες εκδοχές και θα αναζητήσει νέες λύσεις. Παράλληλα, οι προσπάθειες για την ενίσχυση της τιτλοποίησης – της αγοράς μεταπωλούμενου χρέους – προκαλούν ανησυχία, με τις χώρες του Νότου να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικές και τις ασφαλιστικές εταιρείες να δείχνουν αδιαφορία για τη συμμετοχή τους.
Αμυντικές δαπάνες
Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, οι αμυντικές δαπάνες στην ΕΕ αναδείχθηκαν σε κεντρικό θέμα. Η ανάγκη για ισχυρότερες αμυντικές ικανότητες είναι ευρέως αποδεκτή, αλλά το πρόβλημα έγκειται στη χρηματοδότηση. Χώρες με υψηλά δημόσια χρέη, όπως η Ιταλία και η Γαλλία, δυσκολεύονται να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες χωρίς να επηρεάσουν άλλους τομείς. Αντί της άμεσης αύξησης των προϋπολογισμών, κάποιες χώρες προτείνουν την έκδοση κοινών χρεών της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της άμυνας, κάτι που όμως βρίσκει σφοδρή αντίσταση από δημοσιονομικά συντηρητικές χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία.
Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ
Το καλοκαίρι του 2025, η ΕΕ θα ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της, για την περίοδο 2028-2035. Παρά το γεγονός ότι οι ποσότητες χρημάτων που θα διαπραγματευτούν είναι σχετικά μικρές, το τελικό αποτέλεσμα θεωρείται πολύ σημαντικό για την ισχύ και τη θέση κάθε χώρας στην ΕΕ. Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και οι σκανδιναβικές χώρες επιθυμούν να αυξηθούν οι δαπάνες για την άμυνα, ενώ οι χώρες του Νότου προτιμούν να κατευθυνθούν περισσότερα χρήματα στην καταπολέμηση των μεταναστευτικών ροών από την Αφρική. Αναμένονται σφοδρές αντιπαραθέσεις και πιθανές διαφωνίες μέχρι την τελευταία στιγμή.
Η πράσινη χρηματοδότηση
Οι πράσινοι κανόνες για τη χρηματοδότηση της βιώσιμης ανάπτυξης είχαν προγραμματιστεί να κυριαρχήσουν στην πολιτική ατζέντα του 2025. Μετά τις βελτιώσεις που αναμένονται στον κανονισμό για τη βιώσιμη χρηματοδότηση, η πρόεδρος της Επιτροπής, Ursula von der Leyen, προώθησε νέες τροποποιήσεις που αναμένεται να συγχωνεύσουν μια σειρά από πράσινους κανόνες. Αυτή η νέα πρόταση προκαλεί πολιτικές αντιπαραθέσεις, καθώς οι κανόνες για τη βιώσιμη χρηματοδότηση επηρεάζουν βαθιά τη χρηματοπιστωτική βιομηχανία και την αγορά. Οι χρηματοπιστωτικοί τομείς προετοιμάζονται για σφοδρές νομοθετικές μάχες.
Η επανάσταση στην «ανοικτή χρηματοδότηση»
Στο μέτωπο των χρηματοοικονομικών μεταρρυθμίσεων, η ΕΕ εξετάζει νομοθετικές πρωτοβουλίες που σχετίζονται με την πρόσβαση στα δεδομένα χρηματοπιστωτικών μέσων και τους κανόνες για τον τομέα των πληρωμών. Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες και οι παραδοσιακοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί βρίσκονται αντιμέτωποι με σημαντικές αλλαγές, καθώς προτείνονται μέτρα που θα υποχρεώνουν τις χρηματοπιστωτικές εταιρείες να μοιράζονται τα δεδομένα των πελατών τους με τρίτους για να προωθηθεί η καινοτομία. Παρά τις ανησυχίες των καταναλωτών σχετικά με την κυριαρχία της μεγάλης τεχνολογίας, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν προσθέσει μέτρα εποπτείας για τις ψηφιακές πλατφόρμες που καθορίζονται ως «φύλακες» της αγοράς.
Πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών και ψηφιακές πλατφόρμες
Όσον αφορά την ασφάλεια των πληρωμών, η μεγαλύτερη σύγκρουση εντοπίζεται στην ευθύνη των ψηφιακών πλατφορμών για την απάτη. Οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών απαιτούν από τις ψηφιακές πλατφόρμες να θεωρούνται εν μέρει υπεύθυνες για τις απάτες που διαπράττονται μέσω των συστημάτων τους. Οι πλατφόρμες, από την άλλη, αντεπιτίθενται, απορρίπτοντας την ευθύνη αυτή. Η ΕΕ έχει παραμείνει ουδέτερη για το ζήτημα, υποστηρίζοντας ότι η μεταρρύθμιση του τομέα των πληρωμών ίσως να μην είναι η καλύτερη λύση για την αντιμετώπιση της απάτης, αφήνοντας έτσι τον τελικό λόγο στις κυβερνήσεις και τους νομοθέτες.
