Ωκεανοί: Ιστορικό ρεκόρ θερμοκρασίας τον Ιούνιο

Ιστορικό ρεκόρ θερμοκρασίας καταγράφηκε τον Ιούνιο στην επιφάνεια των ωκεανών, καθώς οι θάλασσες του πλανήτη έφτασαν στα υψηλότερα επίπεδα που έχουν μετρηθεί ποτέ. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στον συνδυασμό του φυσικού φαινομένου Ελ Νίνιο και της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, που συνεχίζει να τροφοδοτεί την υπερθέρμανση της Γης.

Τα στοιχεία δημοσιοποίησαν το παρατηρητήριο κλιματικής αλλαγής C3S και η διεύθυνση θαλασσών Copernicus Marine της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Κοπέρνικος, επιβεβαιώνοντας ότι οι ωκεανοί, οι οποίοι καλύπτουν περίπου τα δύο τρίτα του πλανήτη, εισέρχονται σε μια νέα περίοδο ακραίας θερμικής πίεσης.

Η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια των ωκεανών έφτασε τον Ιούνιο τους 20,98 βαθμούς Κελσίου, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των 20,89 βαθμών που είχε σημειωθεί το 2024. Συνολικά, το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφεται ως το δεύτερο θερμότερο στα χρονικά, πίσω μόνο από το αντίστοιχο διάστημα του 2024.

Ο διευθυντής του C3S, Κάρλο Μπουοντέμπο, προειδοποίησε ότι οι σημερινές συνθήκες μπορεί να σηματοδοτούν την έναρξη μιας νέας φάσης, η οποία οδηγεί ξανά τον πλανήτη σε αχαρτογράφητη περιοχή. Όπως σημείωσε, με τις θερμοκρασίες των ωκεανών σε τόσο υψηλά επίπεδα και το Ελ Νίνιο να βρίσκεται στον ορίζοντα, είναι πιθανό να καταρριφθούν νέα ρεκόρ θερμοκρασίας τους επόμενους μήνες.

Το Ελ Νίνιο ανεβάζει τη θερμοκρασία στους ωκεανούς

Ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες καταγράφηκαν τον Ιούνιο στο κεντρικό και ανατολικό τμήμα του Ειρηνικού Ωκεανού, στην περιοχή του ισημερινού. Πρόκειται για τη ζώνη που επηρεάζεται πιο έντονα από το φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο αυξάνει τη θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας και συνδέεται με ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως ξηρασίες, πλημμύρες και επεισόδια έντονης ζέστης σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο τροπικός Ειρηνικός κατέγραψε το θερμότερο πρώτο εξάμηνο στην ιστορία του, με μέση θερμοκρασία 26,91 βαθμούς Κελσίου, ξεπερνώντας οριακά το προηγούμενο ρεκόρ που είχε σημειωθεί το 2016.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο εμφανίζεται ανά δύο έως επτά χρόνια και πήρε την ονομασία του επειδή παρατηρούνταν συνήθως κοντά στην περίοδο των Χριστουγέννων, μπορεί έως το τέλος της χρονιάς να εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί.

Το 2024, την προηγούμενη χρονιά κατά την οποία εκδηλώθηκε το φαινόμενο, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία στην επιφάνεια των ωκεανών είχε φτάσει τους 20,9 βαθμούς Κελσίου, σύμφωνα με τα δεδομένα του Κοπέρνικου.

Το πρόβλημα, όμως, δεν περιορίζεται στη φυσική διακύμανση του Ελ Νίνιο. Το φαινόμενο προστίθεται σε μια ήδη μακροχρόνια ανοδική τάση της θερμοκρασίας των ωκεανών, η οποία προκαλείται από τη συσσώρευση αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Οι ωκεανοί λειτουργούν ως βασικός ρυθμιστής του κλίματος, απορροφώντας περίπου το 90% της πλεονάζουσας θερμότητας που παράγεται από την ανθρώπινη δραστηριότητα, κυρίως από την καύση πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα.

Θαλάσσιοι καύσωνες σε Μεσόγειο και τροπικό Ειρηνικό

Από την αρχή της χρονιάς, θαλάσσιοι καύσωνες έχουν καταγραφεί στο 82% της επιφάνειας των ωκεανών παγκοσμίως. Σχεδόν στο μισό της συνολικής θαλάσσιας επιφάνειας, τα επεισόδια αυτά χαρακτηρίζονται από ισχυρά έως ακραία. Οι περιοχές που πλήττονται περισσότερο είναι ο τροπικός Ειρηνικός και η Μεσόγειος.

Η Μεσόγειος, ως κλειστή θάλασσα και ιδιαίτερα ευαίσθητη στις μεταβολές των ατμοσφαιρικών συνθηκών, βρίσκεται σε εξαιρετικά πιεστική κατάσταση. Το πρώτο εξάμηνο του έτους, κύματα ζέστης καταγράφηκαν σχεδόν σε όλη την επιφάνειά της, φτάνοντας το 98%, ενώ τον Ιούνιο σημειώθηκε νέο ρεκόρ θερμοκρασίας στους 23,34 βαθμούς Κελσίου.

Ειδικά στη βορειοδυτική Μεσόγειο, ο θαλάσσιος καύσωνας έσπασε ρεκόρ τη Δευτέρα, με μέσες τιμές κατά 5,2 βαθμούς Κελσίου υψηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα. Το Ινστιτούτο Επιστημών της Θάλασσας της Βαρκελώνης επισήμανε ότι η ακραία αυτή άνοδος συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τον καύσωνα που έπληξε την Ευρώπη.

Οι θαλάσσιοι καύσωνες ασκούν τεράστια πίεση στα οικοσυστήματα, ιδίως στα είδη που δεν μπορούν να μετακινηθούν εύκολα ή να προσαρμοστούν γρήγορα. Κοράλλια, αχινοί, μαλάκια και άλλοι οργανισμοί είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν για μαζική θνησιμότητα και σοβαρές διαταραχές στη θαλάσσια βιοποικιλότητα.

Ο Κοπέρνικος υπογραμμίζει ότι η αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών δεν είναι ένα απομονωμένο περιβαλλοντικό φαινόμενο. Μπορεί να έχει ευρύτερες συνέπειες για το κλίμα, καθώς προσθέτει περισσότερη ενέργεια στην ατμόσφαιρα και αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης ακραίων καταιγίδων.

Ο κίνδυνος αυτός είναι ιδιαίτερα σοβαρός για τη Μεσόγειο, όπου η θερμή θάλασσα μπορεί να τροφοδοτήσει ισχυρά καιρικά συστήματα. Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι η υπερθέρμανση των ωκεανών δεν αποτελεί μελλοντική απειλή, αλλά ενεργή κλιματική πραγματικότητα με άμεσες συνέπειες για τα οικοσυστήματα, την ασφάλεια των παράκτιων περιοχών και την παγκόσμια κλιματική ισορροπία.