Ολική έκλειψη Ηλίου: Πού θα χαθεί ο Ήλιος και ποιες περιοχές της Ελλάδας θα τη δουν

Ένα από τα σημαντικότερα αστρονομικά φαινόμενα της δεκαετίας θα εκτυλιχθεί την Τετάρτη 12 Αυγούστου 2026, όταν η Σελήνη θα περάσει ανάμεσα στη Γη και στον Ήλιο, προκαλώντας ολική έκλειψη Ηλίου σε μια στενή ζώνη του βόρειου ημισφαιρίου.

Για λίγα λεπτά, η ημέρα θα μετατραπεί σε νύχτα στις περιοχές που βρίσκονται μέσα στη λεγόμενη ζώνη ολικότητας. Εκεί η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον ηλιακό δίσκο, επιτρέποντας να γίνει ορατό το αμυδρό εξωτερικό τμήμα της ατμόσφαιρας του Ήλιου, το ηλιακό στέμμα.

Η διαδρομή της ολικότητας θα αρχίσει από απομακρυσμένη περιοχή της βόρειας Ρωσίας, θα κινηθεί κοντά στον Βόρειο Πόλο και θα διασχίσει τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και τον βόρειο Ατλαντικό. Στη συνέχεια θα περάσει πάνω από μεγάλο τμήμα της βόρειας Ισπανίας, τις Βαλεαρίδες Νήσους και μια μικρή περιοχή της βορειοανατολικής Πορτογαλίας.

Η Ισπανία αναμένεται να αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς παρατήρησης, καθώς η σκιά της Σελήνης θα κινηθεί από τα δυτικά προς τα ανατολικά λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου. Σε αρκετές περιοχές, το φαινόμενο θα δημιουργήσει την εντύπωση μιας διπλής μετάβασης στο σκοτάδι: πρώτα εξαιτίας της ολικότητας και λίγο αργότερα λόγω του φυσικού ηλιοβασιλέματος.

Η έκλειψη θα είναι μερική στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, σε περιοχές της Βόρειας Αμερικής και στη βορειοδυτική Αφρική. Όσο πιο κοντά βρίσκεται ένας παρατηρητής στη ζώνη ολικότητας, τόσο μεγαλύτερο μέρος του Ήλιου θα καλύπτεται από τη Σελήνη.

Η διαδρομή και η διάρκεια της ολικής έκλειψης

Ολική έκλειψη Ηλίου καταγράφεται όταν η φαινόμενη διάμετρος της Σελήνης είναι αρκετή ώστε να καλύψει ολόκληρο τον ηλιακό δίσκο για όσους βρίσκονται μέσα στη στενή διαδρομή της σκιάς της.

Η συνολική πορεία της ζώνης ολικότητας θα εκτείνεται σε χιλιάδες χιλιόμετρα πάνω από την Αρκτική, τον βόρειο Ατλαντικό και τη δυτική Ευρώπη. Στη Γροιλανδία και στην Ισλανδία η πλήρης κάλυψη θα σημειωθεί αργά το απόγευμα, ενώ στην Ισπανία και στη βορειοανατολική άκρη της Πορτογαλίας θα συμβεί λίγο πριν από το ηλιοβασίλεμα.

Στο κεντρικό τμήμα της διαδρομής, πάνω από τον βόρειο Ατλαντικό, η ολικότητα θα ξεπεράσει τα δύο λεπτά. Στις περισσότερες κατοικημένες περιοχές από τις οποίες θα περάσει η σκιά, η πλήρης κάλυψη του Ήλιου θα διαρκέσει λιγότερο από δύο λεπτά.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η πρώτη φάση της μερικής έκλειψης θα αρχίσει στις 18:34 ώρα Ελλάδας. Η ολική φάση θα ξεκινήσει περίπου στις 19:58, το μέγιστο του φαινομένου θα σημειωθεί στις 20:46 και η τελευταία περιοχή του πλανήτη θα εξέλθει από τη ζώνη ολικότητας περίπου στις 21:34.

Η συνολική εξέλιξη της μερικής έκλειψης σε παγκόσμια κλίμακα θα ολοκληρωθεί λίγο πριν από τις 23:00 ώρα Ελλάδας. Οι ώρες αυτές αφορούν διαφορετικά σημεία της Γης και δεν αντιστοιχούν στη διάρκεια παρατήρησης από μία συγκεκριμένη περιοχή.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος θα μεταδώσει ζωντανά το φαινόμενο από το Αστροφυσικό Αστεροσκοπείο Javalambre, στην επαρχία Τερουέλ της Ισπανίας. Η ESA διοργανώνει επίσης δημόσια εκδήλωση παρατήρησης στην πόλη Λεόν, η οποία βρίσκεται μέσα στη ζώνη ολικότητας.

Η ζωντανή μετάδοση θα επιτρέψει σε όσους βρίσκονται εκτός της διαδρομής να παρακολουθήσουν τη στιγμή κατά την οποία η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον Ήλιο, υπό την προϋπόθεση ότι οι καιρικές συνθήκες στην Ισπανία θα είναι ευνοϊκές.

Τι θα φανεί από την Ελλάδα

Η Ελλάδα βρίσκεται εκτός της ζώνης ολικότητας και από το μεγαλύτερο μέρος της χώρας η έκλειψη δεν θα είναι ορατή. Ένα πολύ μικρό τμήμα της μερικής φάσης θα μπορέσει να παρατηρηθεί για λίγα λεπτά μόνο σε ορισμένες δυτικές και βορειοδυτικές περιοχές, καθώς ο Ήλιος θα βρίσκεται ήδη εξαιρετικά χαμηλά στον ορίζοντα.

Στην Κέρκυρα, το φαινόμενο υπολογίζεται ότι θα αρχίσει περίπου στις 20:33, θα φτάσει στο μέγιστο στις 20:37 και θα πάψει να είναι ορατό περίπου στις 20:40. Η Σελήνη θα καλύψει μόλις το 2,34% της επιφάνειας του Ήλιου, με αποτέλεσμα η μεταβολή του φωτός να είναι πρακτικά ανεπαίσθητη.

Στην Ηγουμενίτσα η μερική έκλειψη θα αρχίσει επίσης γύρω στις 20:33 και θα κορυφωθεί περίπου στις 20:36, με κάλυψη κοντά στο 1,29%. Στα Ιωάννινα θα διαρκέσει ακόμη λιγότερο, με μέγιστη κάλυψη περίπου 0,72%.

Μικρό τμήμα του φαινομένου ενδέχεται να γίνει αντιληπτό και σε περιοχές της δυτικής Μακεδονίας. Στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, στην Κρήτη και στα νησιά του νότιου Αιγαίου η έκλειψη δεν θα είναι ορατή, επειδή ο Ήλιος θα έχει δύσει πριν φτάσει εκεί η σκιά της Σελήνης.

Οι παρατηρητές στις δυτικές περιοχές θα πρέπει να διαθέτουν εντελώς καθαρό ορίζοντα προς τη δύση. Ακόμη και χαμηλή νέφωση, ορεινοί όγκοι ή κτίρια μπορούν να αποκρύψουν πλήρως το φαινόμενο, καθώς ο Ήλιος θα βρίσκεται ελάχιστα πάνω από τον ορίζοντα.

Η παρατήρηση πρέπει να γίνεται αποκλειστικά με ειδικά γυαλιά ηλιακής έκλειψης ή πιστοποιημένο ηλιακό φίλτρο. Τα κοινά γυαλιά ηλίου, όσο σκούρα και αν είναι, δεν προσφέρουν προστασία. Κιάλια, τηλεσκόπια και φωτογραφικές μηχανές δεν πρέπει να στρέφονται προς τον Ήλιο χωρίς κατάλληλο φίλτρο τοποθετημένο μπροστά από τον οπτικό εξοπλισμό.

Η άμεση παρατήρηση χωρίς προστασία μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στον αμφιβληστροειδή, ακόμη και όταν η κάλυψη του Ήλιου είναι πολύ μεγάλη. Στην Ελλάδα, όπου το φαινόμενο θα είναι αποκλειστικά μερικό, δεν υπάρχει καμία χρονική στιγμή κατά την οποία θα είναι ασφαλές να κοιτάξει κάποιος τον Ήλιο με γυμνά μάτια.

Η επόμενη ολική έκλειψη Ηλίου θα πραγματοποιηθεί στις 2 Αυγούστου 2027 και η ζώνη ολικότητας θα περάσει από τη νότια Ισπανία, τη Βόρεια Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Αραβική Χερσόνησο.

Η Ελλάδα θα παραμείνει εκτός της ζώνης πλήρους κάλυψης, θα βρίσκεται όμως πολύ πιο κοντά στη διαδρομή της σκιάς. Η έκλειψη του 2027 θα είναι εντυπωσιακά μερική στη χώρα, με περίπου 78% κάλυψη στην Αθήνα και ποσοστά άνω του 85% σε περιοχές της Κρήτης.