Ομάν: Αναβολή συνάντησης για το στενό του Ορμούζ

Το σουλτανάτο του Ομάν ανακοίνωσε την αναβολή της πολυαναμενόμενης συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών του Ιράν και των κρατών του Κόλπου, η οποία ήταν αφιερωμένη στο μέλλον του στενού του Ορμούζ. Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, με το Ιράν να έχει προχωρήσει σε de facto κλείσιμο της στρατηγικής σημασίας οδού εδώ και αρκετούς μήνες.

Σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων του Ομάν, ONA, η συνάντηση που επρόκειτο να φιλοξενηθεί στη Σαλάλα αναβλήθηκε προκειμένου να διαμορφωθούν οι κατάλληλες συνθήκες για έναν εποικοδομητικό διάλογο. Το ιρανικό πρακτορείο IRNA μετέδωσε ότι η απόφαση ελήφθη από κοινού από την Τεχεράνη και τη Μούσκατ, υπογραμμίζοντας τη διμερή βούληση για συνέχιση των επαφών υπό ευνοϊκότερες προϋποθέσεις.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσάιντι, δήλωσε ότι το σουλτανάτο παραμένει προσηλωμένο στη διευκόλυνση ενός διαλόγου που θα συμβάλει στη σταθερότητα και τη διαρκή συνεργασία στην περιοχή. Διευκρίνισε δε ότι η αναβολή αποφασίστηκε προς το συμφέρον της διαμόρφωσης συναίνεσης, αποφεύγοντας να προσδιορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τη νέα σύγκληση.

Η Τεχεράνη είχε ανακοινώσει τη σύνοδο αυτή αναφέροντας ότι θα συμμετείχαν κράτη του Κόλπου, χωρίς να διευκρινίσει ποια, καθώς και το Ιράκ. Ωστόσο, καμία χώρα της περιοχής δεν επιβεβαίωσε επίσημα τη συμμετοχή της, ενώ το Μπαχρέιν κατέστησε σαφές ότι δεν θα απέστελλε αντιπροσωπεία. Η στάση αυτή αντανακλά τις βαθιές διαιρέσεις και την επιφυλακτικότητα των μοναρχιών του Κόλπου απέναντι σε μια πρωτοβουλία που συνδέεται άμεσα με την ιρανική επιρροή.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σχολιάζοντας την εξέλιξη, δήλωσε ότι δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία στη συνάντηση, χαρακτηρίζοντάς την ως δικό τους θέμα. Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει την αμερικανική στρατηγική αποστασιοποίησης από τις περιφερειακές διπλωματικές πρωτοβουλίες που δεν ευθυγραμμίζονται με τα συμφέροντά της.

Το Ομάν και το Ιράν είναι οι δύο χώρες, νότια και βόρεια αντίστοιχα, που περιβάλλουν το στενό του Ορμούζ. Από τη συγκεκριμένη δίοδο διερχόταν περίπου το 20% των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως, προτού ξεσπάσει ο πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου, με αφορμή την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η σημασία του στενού για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια είναι αναμφισβήτητη, καθώς αποτελεί τον κύριο διάδρομο μεταφοράς πετρελαίου από τον Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές.

Σε αντίποινα για τις επιθέσεις, το Ιράν άρχισε να πλήττει πλούσιες πετρελαιοπαραγωγικές μοναρχίες του Κόλπου, συμμάχους των ΗΠΑ, και διεκδίκησε τον πλήρη έλεγχο του στενού. Η κλιμάκωση αυτή οδήγησε σε μια παρατεταμένη περίοδο αστάθειας, με σοβαρές επιπτώσεις στις ναυτιλιακές ροές και στις τιμές της ενέργειας.

Η καταρχήν συμφωνία που υπέγραψαν τον Ιούνιο η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη κατέρρευσε, με τις δύο πλευρές να εκφράζουν διαμετρικά αντίθετες απόψεις για το καθεστώς του Ορμούζ. Καθώς οι ανταλλαγές πληγμάτων ξανάρχισαν πρόσφατα, έπειτα από μήνες συγκριτικής ηρεμίας, το πετρέλαιο ξεπέρασε εκ νέου την περασμένη εβδομάδα το συμβολικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι στις διεθνείς αγορές, προκαλώντας ανησυχία για τον πληθωρισμό και την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και το σουλτανάτο του Ομάν, που διατηρούν καλές σχέσεις παρά τον πόλεμο, συζητούν επί μήνες σχετικά με τη διαχείριση του στενού, από όπου η διέλευση γινόταν ελεύθερα και δωρεάν προτού ξεσπάσει η ένοπλη σύρραξη. Το Ιράν απαιτεί πλέον τα πλοία να εξασφαλίζουν την άδειά του για να περάσουν, επικαλούμενο λόγους ασφάλειας και εθνικής κυριαρχίας, και σχεδιάζει να δημιουργήσει μηχανισμό μέσω του οποίου θα επιβάλλονται κόστη για παρεχόμενες υπηρεσίες σε κάθε σκάφος.

Όσα πλοία αποπειρώνται να διασχίσουν το στενό χωρίς την άδεια του Ιράν μπαίνουν συχνά στο στόχαστρο των ιρανικών δυνάμεων, ενώ οι ΗΠΑ εξαπολύουν περιοδικά βομβαρδισμούς στις ιρανικές ακτές για να θέσουν υπό αμφισβήτηση τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού και έχουν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο. Η κατάσταση αυτή έχει μετατρέψει το Ορμούζ σε πεδίο συνεχούς αντιπαράθεσης, με σοβαρές επιπτώσεις στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Η Ανσαραλά, το υεμενίτικο κίνημα προσκείμενο στην Τεχεράνη, ανακοίνωσε τον Ιούλιο ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας και έβαλε στο στόχαστρο δεξαμενόπλοιά της, ενώ την περασμένη εβδομάδα κατέλαβε τον έλεγχο του στρατηγικής σημασίας στενού Μπαμπ ελ Μάντεμπ, από το οποίο περνά η κίνηση προς και από τη Διώρυγα του Σουέζ. Η εξέλιξη αυτή διευρύνει την κρίση σε δύο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, θέτοντας σε κίνδυνο τον παγκόσμιο εφοδιασμό.

Καθώς το Ορμούζ, στην άλλη πλευρά της αραβικής χερσονήσου, παραμένει de facto κλειστό, το βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αργού παγκοσμίως, βρίσκεται πλέον σε κλοιό, αντιμετωπίζοντας σοβαρές προκλήσεις για την ασφάλεια των εξαγωγών του και την οικονομική του σταθερότητα.