ΟΠΕΚΕΠΕ: Η απάτη από την Κρήτη έως τη Μακεδονία

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ αποκαλύπτει πλέον μια βαθύτερη και πιο οργανωμένη διάσταση από εκείνη των μεμονωμένων παρατυπιών. Με την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Θερισμός», η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, το λεγόμενο ελληνικό FBI, έχει θέσει στο στόχαστρο δίκτυα που φέρονται να αξιοποίησαν επί χρόνια το σύστημα αγροτικών επιδοτήσεων για παράνομο οικονομικό όφελος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, μέσα στο τελευταίο εξάμηνο εξαρθρώθηκαν πέντε εγκληματικές ομάδες, με δράση από την Κρήτη έως τη βόρεια Ελλάδα. Η εικόνα που προκύπτει είναι βαριά για τον μηχανισμό ελέγχου των αγροτικών ενισχύσεων, καθώς η υπόθεση δείχνει ότι τα κενά του συστήματος δεν αξιοποιήθηκαν τυχαία, ούτε περιστασιακά. Αντιθέτως, φέρονται να έγιναν εργαλείο οργανωμένης δράσης, με μεθοδικότητα, καταμερισμό ρόλων και πολυετή παρουσία.

Οι κατηγορούμενοι στις πέντε υποθέσεις που χειρίστηκε η ΔΑΟΕ ανέρχονται σε 1.151 πρόσωπα. Περισσότεροι από 90 έχουν συλληφθεί, τουλάχιστον 17 κρίθηκαν προσωρινά κρατούμενοι, ενώ περίπου 40 αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους. Η οικονομική ζημία, με βάση τις μέχρι στιγμής εκτιμήσεις, υπερβαίνει τα 17 εκατομμύρια ευρώ, με τις έρευνες να παραμένουν σε εξέλιξη.

Ο μηχανισμός της απάτης στις αγροτικές επιδοτήσεις

Από την αστυνομική έρευνα προκύπτει ότι οι φερόμενες εγκληματικές ομάδες κινούνταν με παρόμοια μεθοδολογία. Εντόπιζαν αγροτεμάχια, καλλιεργήσιμες εκτάσεις ή βοσκοτόπια με δυνατότητα επιδότησης, τα οποία δεν είχαν δηλωθεί από άλλους δικαιούχους στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι εκτάσεις αυτές ανήκαν σε ανυποψίαστους πολίτες, σε αποβιώσαντες ή ακόμη και στο Δημόσιο.

Στη συνέχεια, πρόσωπα με οργανωτικό ή λογιστικό ρόλο φέρονται να καταχωρούσαν τις εκτάσεις σε δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης συνεργών ή συγγενικών προσώπων, παρουσιάζοντάς τους ψευδώς ως ιδιοκτήτες ή εκμισθωτές. Με αυτά τα στοιχεία υποβάλλονταν αιτήσεις για τη λήψη ενισχύσεων, ενώ αργότερα οι σχετικές εγγραφές διαγράφονταν από το Ε9, προκειμένου να χαθούν τα ίχνη της διαδικασίας.

Σε άλλες περιπτώσεις, εμφανίζονταν διογκωμένοι αριθμοί ζώων ώστε να αυξηθεί το ύψος των επιδοτήσεων. Η πρακτική αυτή δείχνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην απλή υποβολή ψευδών δηλώσεων. Αγγίζει τον πυρήνα ενός συστήματος που, για χρόνια, επέτρεπε σε οργανωμένα κυκλώματα να μετατρέπουν τους ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους σε πεδίο εκμετάλλευσης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η φερόμενη εμπλοκή στελεχών Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων σε δύο από τις υποθέσεις. Τα ΚΥΔ αποτελούν τον ενδιάμεσο κρίκο ανάμεσα στους παραγωγούς και τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η πρόσβαση σε χαρτογραφικά δεδομένα και η δυνατότητα εντοπισμού αδήλωτων εκτάσεων φέρονται να έδωσαν στα κυκλώματα κρίσιμο επιχειρησιακό πλεονέκτημα.

Από την Κρήτη έως τη Μακεδονία

Η γεωγραφική έκταση των υποθέσεων αποτυπώνει τη σοβαρότητα της κατάστασης. Η πρώτη οργάνωση που εξαρθρώθηκε οδήγησε σε κατηγορίες σε βάρος περισσότερων από 40 ατόμων, με δράση στην Κρήτη και τη Σάμο. Η δεύτερη υπόθεση, με βάση το Κιλκίς και ευρύτερη παρουσία στη βόρεια Ελλάδα, περιλαμβάνει 290 εμπλεκόμενους.

Τον Μάιο ακολούθησαν νέες επιχειρήσεις στην Κρήτη και στη Μακεδονία, με δίκτυα που φέρονται να εκτείνονταν έως την Αθήνα, τη Σαντορίνη και την Ήπειρο. Σε μία από αυτές τις οργανώσεις, η δράση της οποίας φέρεται να ξεκίνησε τουλάχιστον από το 2018, οι κατηγορούμενοι φτάνουν τους 404.

Σε μία διαφορετική εκδοχή της ίδιας παραβατικής λογικής, φερόμενη εγκληματική ομάδα αξιοποίησε δύο εταιρείες για τη διακίνηση εικονικών τιμολογίων και πλαστών ετικετών πιστοποίησης σπόρων. Τα παραστατικά αυτά χρησιμοποιούνταν ως δήθεν αποδείξεις επιχειρηματικής δραστηριότητας, ώστε να στηριχθούν αιτήσεις επιδότησης προς τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Η υπόθεση αναδεικνύει ένα κρίσιμο πολιτικό και θεσμικό πρόβλημα. Όταν οι αγροτικές ενισχύσεις, που προορίζονται για την παραγωγή, την περιφέρεια και την επιβίωση των πραγματικών αγροτών, γίνονται πεδίο δράσης οργανωμένων κυκλωμάτων, η ευθύνη δεν εξαντλείται στους φυσικούς αυτουργούς. Αγγίζει τον ίδιο τον τρόπο λειτουργίας του κρατικού μηχανισμού, τους ελέγχους, τις διασταυρώσεις, την εποπτεία και τη λογοδοσία.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι από το 2010 έχουν παραγγελθεί συνολικά 70 έλεγχοι για πιθανές παρατυπίες στις ενισχύσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, με αντικείμενο φυσικά και νομικά πρόσωπα. Οι έρευνες της Δικαιοσύνης, των εισαγγελικών αρχών, των εντεταλμένων Ευρωπαίων Εισαγγελέων και της ΔΑΟΕ βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η ποινική αποτύπωση των ευθυνών. Είναι η πλήρης αποκάλυψη του μηχανισμού που επέτρεψε σε οργανωμένα δίκτυα να διεισδύσουν σε ένα πεδίο κρίσιμο για την αγροτική οικονομία. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο, αυτή τη φορά ως σύμβολο ενός συστήματος που οφείλει να αποδείξει ότι μπορεί να προστατεύσει το δημόσιο χρήμα, τους ευρωπαϊκούς πόρους και τους πραγματικούς παραγωγούς από την οργανωμένη λεηλασία.