ΟΠΕΚΕΠΕ: Τα ποσά της έκθεσης Τυχεροπούλου και οι τέσσερις διώξεις

Αντιμέτωποι με πλημμεληματικές κατηγορίες για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκονται τέσσερις εν ενεργεία βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, για πράξεις που φέρονται να τελέστηκαν το 2021.

Πρόκειται για τους Κώστα Σκρέκα, Κατερίνα Παπακώστα, Μάξιμο Σενετάκη και Χρήστο Μπουκώρο. Μαζί τους κατηγορούνται ακόμη 18 πρόσωπα, ανάμεσά τους πρώην υψηλόβαθμα στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ, πολιτικοί συνεργάτες, δημόσιοι λειτουργοί και δικαιούχοι αγροτικών ενισχύσεων.

Η νέα διάταξη του υπουργείου Δικαιοσύνης προβλέπει ότι οι πλημμεληματικές υποθέσεις βουλευτών, για τις οποίες έχει δοθεί άδεια δίωξης από τη Βουλή, εισάγονται απευθείας στο αρμόδιο Τριμελές Πλημμελειοδικείο και προσδιορίζονται εντός τριών μηνών από την εισαγωγή τους.

Με βάση αυτή τη διαδικασία, η εκδίκαση των υποθέσεων αναμένεται να δρομολογηθεί με ταχείς ρυθμούς και είναι πιθανό να προσδιοριστεί μέσα στο φθινόπωρο. Επίσημη ημερομηνία δικασίμου, πάντως, θα προκύψει από τις αρμόδιες δικαστικές Αρχές.

Οι τέσσερις βουλευτές δηλώνουν ότι επιθυμούν την άμεση εκδίκαση της υπόθεσης, προκειμένου να αποδείξουν την αθωότητά τους. Το πολιτικό βάρος είναι ιδιαίτερα μεγάλο, καθώς μια δικαστική εκκρεμότητα λίγο πριν από πιθανές εθνικές εκλογές θα αποτελούσε σοβαρό πρόβλημα για τη Νέα Δημοκρατία και τους ίδιους τους κατηγορουμένους.

Η Κατερίνα Παπακώστα έχει ήδη δηλώσει ότι σκοπεύει να είναι εκ νέου υποψήφια. Για όλους τους κατηγορουμένους ισχύει πλήρως το τεκμήριο της αθωότητας μέχρι την οριστική απόφαση των δικαστηρίων.

Από τις αρχικές εκτιμήσεις για κακουργήματα στις πλημμεληματικές διώξεις

Όταν η δικογραφία διαβιβάστηκε στη Βουλή για την άρση της ασυλίας έντεκα βουλευτών, η Κατερίνα Παπακώστα και ο Κώστας Αχ. Καραμανλής φέρονταν να ελέγχονται και για κακουργηματικές πράξεις.

Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας, η υπόθεση του Κώστα Καραμανλή τέθηκε στο αρχείο λόγω ανεπαρκών στοιχείων, ενώ σε βάρος της Κατερίνας Παπακώστα ασκήθηκαν διώξεις πλημμεληματικού χαρακτήρα.

Στους Κώστα Σκρέκα, Χρήστο Μπουκώρο και Μάξιμο Σενετάκη αποδίδονται, κατά περίπτωση, πράξεις ηθικής αυτουργίας σε απιστία και σε παράνομη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Η Κατερίνα Παπακώστα αντιμετωπίζει επιπλέον κατηγορίες για ηθική αυτουργία σε ψευδή βεβαίωση και απόπειρα απάτης μέσω υπολογιστή.

Καθοριστικό στοιχείο στην τελική ποινική αξιολόγηση αποτέλεσε η έκθεση της ειδικής συμβούλου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, Παρασκευής Τυχεροπούλου, η οποία παραδόθηκε στις 18 Μαΐου, αφού η αρχική δικογραφία είχε ήδη φτάσει στη Βουλή.

Η έκθεση εξέτασε 23 περιπτώσεις παραγωγών και επιχείρησε να απαντήσει σε δύο βασικά ζητήματα: εάν οι ενισχύσεις είχαν χορηγηθεί νόμιμα και, στις περιπτώσεις όπου προέκυπταν παρατυπίες, ποιο ήταν το ύψος της ενδεχόμενης ζημίας για τα ευρωπαϊκά ταμεία.

Στο κείμενο της έκθεσης περιλαμβάνονται στοιχεία παραγωγών και όχι ονόματα πολιτικών προσώπων. Οι διαπιστώσεις της, ωστόσο, επηρέασαν ουσιαστικά τη διαμόρφωση του τελικού κατηγορητηρίου και κυρίως τον προσδιορισμό των χρηματικών ποσών.

Σε περίπτωση κτηνοτρόφου στα Τρίκαλα, η έρευνα κατέγραψε ότι για το 2021 κρίθηκαν επιλέξιμα και πληρώθηκαν 60 βοοειδή. Επειδή δεν είχαν εξεταστεί πλήρως τα μητρώα της κτηνιατρικής βάσης δεδομένων και οι μεταβολές στο ζωικό κεφάλαιο, η επιδότηση των 7.753,21 ευρώ χαρακτηρίστηκε επισφαλής.

Το ποσό αυτό ήταν δραστικά χαμηλότερο από την αρχική εκτίμηση, η οποία ξεπερνούσε τις 120.000 ευρώ. Η απόκλιση αυτή συνέβαλε στην υποβάθμιση του ποινικού χαρακτηρισμού της υπόθεσης.

Για παραγωγό στην Κρήτη, ο οποίος είχε δηλώσει αγροτεμάχια στη Νίσυρο, η έκθεση αναφέρει ότι οι εκτάσεις είχαν αρχικά απορριφθεί για τα έτη 2019 και 2020. Μετά την υποβολή ένστασης και την τροποποίηση της σχετικής εγκυκλίου, μέρος των δηλώσεων εγκρίθηκε.

Κατά την έκθεση, οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για την περίοδο 2019-2022 και ανέρχονται σε 64.522,89 ευρώ συνιστούν πιθανή ζημία για το ευρωπαϊκό ταμείο.

Ελλιπείς έλεγχοι και αδυναμία προσδιορισμού της ζημίας

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαπίστωση για δύο παραγωγούς στη Φθιώτιδα και στον Βόλο, όπου η ειδική σύμβουλος σημειώνει ότι δεν μπορούσε να προσδιοριστεί ζημία για τα ευρωπαϊκά κονδύλια, επειδή δεν είχαν διερευνηθεί κρίσιμα στοιχεία.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν τα δικαιολογητικά κατοχής των αγροτεμαχίων, η προέλευση των δικαιωμάτων που μεταβιβάστηκαν το 2017, η συνέχεια της γεωργικής δραστηριότητας και η γεωχωρική απεικόνιση των εκτάσεων στα επόμενα έτη.

Ανεξέταστα φέρονται να παρέμεναν και στοιχεία που αφορούσαν τον χρόνο θανάτου προσώπου το οποίο εμφανιζόταν ως εκμισθωτής αγροτεμαχίων. Η απουσία ολοκληρωμένης έρευνας δεν επέτρεψε στην έκθεση να καταλήξει σε ασφαλή εκτίμηση οικονομικής ζημίας.

Οι σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στα αρχικά ποσά της δικογραφίας και στα μεταγενέστερα ευρήματα δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για την πληρότητα των πρώτων υπολογισμών. Δεν ακυρώνουν, ωστόσο, τις πράξεις για τις οποίες κρίθηκε ότι υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις ώστε να ασκηθεί ποινική δίωξη.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε ότι η έρευνα εντόπισε επαναλαμβανόμενες πρακτικές παράνομων παρεμβάσεων στις διοικητικές και ελεγκτικές διαδικασίες, μεταγενέστερες αλλαγές δεδομένων, παρεμπόδιση επιτόπιων ελέγχων, απόκρυψη πορισμάτων και ψευδείς βεβαιώσεις.

Η εξέλιξη αυτή δεν επιτρέπει στην κυβέρνηση να εμφανίζει την υπόθεση ως συνολική πολιτική «φούσκα». Επτά φάκελοι εν ενεργεία βουλευτών και δύο πρώην βουλευτών αρχειοθετήθηκαν λόγω έλλειψης επαρκών στοιχείων, τέσσερις βουλευτές όμως παραμένουν κατηγορούμενοι, ενώ η δικογραφία περιλαμβάνει συνολικά 22 πρόσωπα.

Η έρευνα κινήθηκε με αυξημένη ταχύτητα λόγω του κινδύνου παραγραφής πράξεων του 2021. Η άσκηση των διώξεων και η εισαγωγή των υποθέσεων στο ακροατήριο διακόπτουν την πορεία προς την παραγραφή, η οποία θα μπορούσε να καταστήσει ποινικά ανενεργές ορισμένες από τις κατηγορίες.

Η τελική απάντηση για την ύπαρξη ή μη ποινικών ευθυνών θα δοθεί στο δικαστήριο. Η πολιτική ευθύνη για τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ, την προστασία των ευρωπαϊκών πόρων και την πληρότητα των κρατικών ελέγχων παραμένει ανοιχτή, ανεξάρτητα από το ύψος των ποσών και τον πλημμεληματικό χαρακτήρα των διώξεων.