Ορμούζ: Κλειστό έως ότου η Ουάσιγκτον δεχθεί όλους τους όρους

Το στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ παραμένει το επίκεντρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στη Μέση Ανατολή, με την Τεχεράνη να διαμηνύει προς κάθε κατεύθυνση ότι δεν προτίθεται να υποχωρήσει. Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ακρογωνιαίος λίθος της ιρανικής στρατιωτικής ισχύος, επανέλαβαν το σαββατοκύριακο τη σταθερή τους θέση: το στενό θα παραμείνει κλειστό έως ότου η Ουάσιγκτον αποδεχθεί το σύνολο των ιρανικών αιτημάτων, διαψεύδοντας ουσιαστικά τις όποιες προσδοκίες για άμεση αποκλιμάκωση της έντασης.

Από την άλλη πλευρά, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να υποβαθμίσει τις απαιτήσεις της Τεχεράνης, υιοθετώντας έναν τόνο μετρημένης αισιοδοξίας. Μιλώντας στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios, ο κ. Τραμπ περιέγραψε μια εικόνα του Ιράν που βρίσκεται σε δεινή οικονομική θέση, με τον πληθωρισμό να καλπάζει και την οικονομία να βρίσκεται σε εξαιρετικά άσχημη κατάσταση. Μάλιστα, επισήμανε τον κίνδυνο η ιρανική κυβέρνηση να αδυνατεί πλέον να καταβάλει τους μισθούς των στρατιωτικών της, υπονοώντας ότι η πίεση των κυρώσεων αποδίδει καρπούς.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη επαναφέρει από τον περασμένο Ιούλιο τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο, μια κίνηση που, σύμφωνα με τον Αμερικανό Πρόεδρο, έχει επιτείνει την οικονομική κρίση στο εσωτερικό του Ιράν. Ο κ. Τραμπ, γνωστός για τις αντιφατικές του δηλώσεις κατά τη διάρκεια της πολεμικής περιόδου, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η στρατηγική της πίεσης θα αποδώσει, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση ως μια παρτίδα σκάκι όπου κάθε κίνηση μετράει.

Το στενό του Ορμούζ, ένα από τα πλέον κομβικά σημεία για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, έχει αναχθεί σε ύψιστη προτεραιότητα για την αμερικανική κυβέρνηση. Οι Φρουροί της Επανάστασης, ωστόσο, το περιγράφουν ως ένα θέατρο πολέμου και όχι απλώς ως μια θαλάσσια οδό, καθιστώντας σαφές ότι η στρατηγική τους είναι να το διατηρήσουν κλειστό έως ότου ο εχθρός αποδεχθεί όλους τους όρους τους. Αυτή η θέση έρχεται να ανατρέψει τις αισιόδοξες εκτιμήσεις του Λευκού Οίκου περί επικείμενης συμφωνίας.

Οι όροι που έθεσε η Τεχεράνη το περασμένο Σάββατο είναι ιδιαίτερα διευρυμένοι και περιλαμβάνουν τον οριστικό τερματισμό του πολέμου και της επιθετικότητας εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του, συμπεριλαμβανομένων των δυνάμεων στην Υεμένη και το Ιράκ. Επιπλέον, το Ιράν απαιτεί την πλήρη άρση του αποκλεισμού των λιμανιών του, τη συνολική άρση των οικονομικών κυρώσεων και την αποδέσμευση, χωρίς κανέναν όρο, των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλά από αυτά τα αιτήματα είχαν ήδη συμπεριληφθεί στο μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν οι δύο πρόεδροι στα μέσα Ιουνίου. Η συμφωνία εκείνη είχε επιτρέψει το προσωρινό άνοιγμα του στενού και την αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου, προτού η διαδικασία εκτροχιαστεί και οδηγηθεί στο σημερινό αδιέξοδο. Η επαναφορά των ίδιων αιτημάτων από την Τεχεράνη υποδηλώνει μια βαθιά καχυποψία και την απαίτηση για περισσότερες εγγυήσεις.

Ο ρόλος του Ισραήλ και οι έμμεσες επαφές

Στο πλαίσιο αυτής της πολύπλοκης εξίσωσης, ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Ο κ. Νετανιάχου διαμήνυσε με κατηγορηματικό τρόπο ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν πρόκειται να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, είτε υπάρξει συμφωνία είτε όχι, υπογραμμίζοντας τις διαφωνίες που έχουν αποκαλυφθεί μεταξύ Ουάσιγκτον και Ιερουσαλήμ για τη διαχείριση του πολέμου.

Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, Αμπάς Αραγτσί, διέψευσε για ακόμη μία φορά την ύπαρξη διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αποσαφηνίζοντας ότι αυτό που συμβαίνει είναι μια ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω ενδιάμεσων. Ο κ. Αραγτσί απέκλεισε οποιοδήποτε ενδεχόμενο συνέχισης των συνομιλιών όσο συνεχίζονται οι αμερικανικές παραβιάσεις της καταρχήν συμφωνίας, του λεγόμενου μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ. Αντίθετα, επιβεβαίωσε ότι ο διάλογος με το Ομάν, το σουλτανάτο στην απέναντι πλευρά του Ορμούζ, βρίσκεται στην τελική του φάση για τον καθορισμό του μελλοντικού δρομολογίου των πλοίων.

Η ρητορική από την πλευρά του Λευκού Οίκου παραμένει διφορούμενη, με τον Πρόεδρο Τραμπ να αναφέρεται σε μια κατάσταση ημι-διαπραγμάτευσης, ενώ την ίδια στιγμή η Τεχεράνη αρνείται την επιστροφή στο προπολεμικό καθεστώς και επιμένει στην επιβολή τελών για τις υπηρεσίες που θα παρέχει στο στενό, παρά τη ρητή αντίθεση των ΗΠΑ.

Αναζωπύρωση στο μέτωπο της Υεμένης

Σε ένα άλλο μέτωπο της ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης, το υεμενίτικο κίνημα Ανσαραλά, γνωστό ως Χούθι, ανακοίνωσε την Κυριακή ότι εξαπέλυσε επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον διυλιστηρίου της σαουδαραβικής εταιρείας ARAMCO στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας. Το Ριάντ, το οποίο στηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, επιβεβαίωσε ότι εκδηλώθηκε πυρκαγιά η οποία τέθηκε υπό έλεγχο, χωρίς να διευκρινίσει τα αίτια.

Οι Χούθι προχώρησαν και σε εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων και αποστολή μη επανδρωμένων συστημάτων εναντίον στρατιωτικών στόχων στην περιοχή της Μόκα, στη νότια Υεμένη. Σύμφωνα με ιατρικές πηγές, από τα πλήγματα αυτά έχασαν τη ζωή τους τουλάχιστον 11 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων στρατιωτικοί και άμαχοι. Η αναζωπύρωση αυτή έρχεται έπειτα από μια περίοδο σχετικής ηρεμίας τεσσάρων ετών, με τις εχθροπραξίες να ξαναρχίζουν τον Ιούλιο, ως απόρροια του πολέμου που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Οι αντάρτες της Υεμένης είχαν ανακοινώσει αποκλεισμό των σαουδαραβικών πλοίων και λιμανιών στην Ερυθρά Θάλασσα, μια κίνηση που προσέλαβε ακόμη μεγαλύτερη σημασία για το εμπόριο υδρογονανθράκων μετά την παράλυση του Ορμούζ. Οι επιθέσεις τους κατά του σουνιτικού βασιλείου αποτελούν την πρώτη σημαντική παραβίαση της εκεχειρίας που είχε διαπραγματευτεί ο ΟΗΕ το 2022, η οποία τυπικά είχε λήξει αλλά τηρείτο στην πράξη. Η Σαουδική Αραβία, σύμμαχος των ΗΠΑ και επανειλημμένα στόχος του Ιράν, αντέδρασε υπογράφοντας την Παρασκευή μια συμφωνία αμοιβαίας άμυνας με το Πακιστάν και την Τουρκία, σε μια προσπάθεια να θωρακιστεί απέναντι στις αυξανόμενες απειλές.