Ουγγαρία: Πίεση στον Όρμπαν, έρευνες για διαφθορά και ορκωμοσία Μάγιαρ μετά τη νίκη του Τίσα

Ραγδαίες πολιτικές ανακατατάξεις καταγράφονται στην Ουγγαρία, μετά τις εκλογές και τη συγκρότηση της νέας κυβέρνησης του κόμματος Τίσα. Η πίεση γύρω από τον Βίκτορ Όρμπαν και τα πρόσωπα που συνδέθηκαν επί χρόνια με το σύστημα εξουσίας του εντείνεται, ενώ η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται πλέον ανοιχτά στο ενδεχόμενο ποινικών διώξεων, δικαστικών διαδικασιών και πιθανής φυλάκισης στελεχών της προηγούμενης περιόδου.

Νέα δημοσκόπηση της Medián, που πραγματοποιήθηκε από τις 27 Απριλίου έως τις 2 Μαΐου, δείχνει ότι η πολιτική δυναμική του Τίσα έχει εκτοξευθεί. Το κόμμα συγκεντρώνει 61% στο σύνολο του πληθυσμού, ποσοστό σχεδόν τριπλάσιο από εκείνο του Fidesz. Μεταξύ των αποφασισμένων και πιθανών ψηφοφόρων, η στήριξη προς το Τίσα φτάνει στο 70%.

Παράλληλα, το 63% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η χώρα κινείται πλέον προς τη σωστή κατεύθυνση, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με την τελευταία μέτρηση πριν από τις εκλογές. Η αλλαγή αυτή καταγράφει μια βαθιά μεταστροφή του πολιτικού κλίματος, με την κοινωνία να εμφανίζεται έτοιμη να στηρίξει ριζική απομάκρυνση από την περίοδο Όρμπαν.

Οι δείκτες αποδοχής του πρώην πρωθυπουργού σημειώνουν έντονη υποχώρηση. Το 59% των πολιτών δηλώνει πλήρως δυσαρεστημένο από τα χρόνια της διακυβέρνησής του, ενώ το 72% θεωρεί τον Πέτερ Μάγιαρ κατάλληλο να ηγηθεί της χώρας, σύμφωνα με το euroobserver.

Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα έχει το εύρημα ότι το 65% των Ούγγρων θεωρεί πως ο Βίκτορ Όρμπαν έχει διαπράξει αδικήματα αρκετά σοβαρά ώστε να οδηγηθεί ενώπιον της Δικαιοσύνης. Το 28% αναγνωρίζει πολιτικές ευθύνες, χωρίς να θεωρεί αναγκαία την ποινική δίωξη, ενώ μόλις το 7% αρνήθηκε να απαντήσει.

Έρευνες για χρήμα, κρατικές συμβάσεις και το δίκτυο Μπάλασι

Το πολιτικό περιβάλλον επιβαρύνθηκε περαιτέρω μετά τις εξελίξεις γύρω από τον δισεκατομμυριούχο Γκιούλα Μπάλασι, έναν από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες που συνδέθηκαν με τον προπαγανδιστικό μηχανισμό της κυβέρνησης Όρμπαν. Ο Μπάλασι εμφανίστηκε στο μέσο ενημέρωσης Kontroll, κρατώντας συμβολαιογραφικό έγγραφο, και ανακοίνωσε ότι προσφέρει στο ουγγρικό κράτος τις συμμετοχές του σε τέσσερις εταιρείες και επενδυτικά κεφάλαια.

Ο επιχειρηματίας απέκτησε τεράστια οικονομική ισχύ μέσω εταιρειών επικοινωνίας και διοργάνωσης εκδηλώσεων, οι οποίες συνεργάζονταν στενά με την κυβέρνηση Όρμπαν και το υπουργείο προπαγάνδας. Οι εταιρείες του είχαν αναλάβει εκστρατείες στοχοποίησης ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ούγγρων πολιτικών της αντιπολίτευσης και του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Σύμφωνα με υπολογισμούς της ιστοσελίδας 444, οι ιδιοκτήτες των συγκεκριμένων εταιρειών απέσπασαν 92 δισεκατομμύρια φιορίνια, περίπου 236 εκατομμύρια ευρώ, σε μερίσματα μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία. Το Κέντρο Έρευνας Διαφθοράς της Ουγγαρίας, αξιοποιώντας στοιχεία δημοσίων συμβάσεων, υπολόγισε ότι οι εταιρείες του Μπάλασι είχαν 30 φορές περισσότερες πιθανότητες να κερδίσουν κρατικούς διαγωνισμούς σε σχέση με αντίστοιχες επιχειρήσεις.

Η συνολική αξία των συμβάσεων που εξασφάλισαν οι εταιρείες του ανήλθε σε 1,135 τρισεκατομμύρια φιορίνια, δηλαδή περίπου 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Κατά την τηλεοπτική του εμφάνιση, ο Μπάλασι εμφανίστηκε συγκινημένος, λέγοντας ότι επιθυμεί να παραδώσει τις εταιρείες του για να διασφαλίσει τις θέσεις εργασίας των 500 εργαζομένων.

Υποστήριξε ακόμη ότι το έργο που σχετίζεται με το κράτος ανήκει ουσιαστικά στον δημόσιο τομέα και ότι όλες οι συμβάσεις της εταιρικής του ομάδας ήταν διαφανείς. Παρουσίασε την προσφορά του ως προσπάθεια να αποδείξει πως δεν έχει τίποτα να αποκρύψει σε σχέση με τις κατηγορίες για υπερτιμολογήσεις και με τη σχετική έρευνα.

Μία ημέρα αργότερα, η αστυνομία ανακοίνωσε επισήμως ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα για ύποπτες πράξεις υπεξαίρεσης και ξεπλύματος χρήματος. Η ανακοίνωση έκανε λόγο για διαδικασία κατά αγνώστων, με αντικείμενο υποψίες παραβίασης καθήκοντος εμπιστοσύνης και νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Στο πλαίσιο της έρευνας δεσμεύθηκαν χρηματικά ποσά και πάγωσαν τραπεζικοί λογαριασμοί που συνδέονται με τον επιχειρηματικό όμιλο του Μπάλασι. Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι ο επιχειρηματίας δεν σκοπεύει να παραδώσει το σύνολο των δραστηριοτήτων του στο κράτος, καθώς σχεδιάζει να διατηρήσει ακόμη εννέα ιδιαίτερα κερδοφόρες εταιρείες.

Ο Γκιούλα Μπάλασι

Το Πολιτιστικό Ταμείο, οι επιχορηγήσεις και η κατάρρευση της προπαγανδιστικής μηχανής

Στο επίκεντρο των νέων καταγγελιών βρίσκεται και ο απερχόμενος υπουργός Πολιτισμού και Καινοτομίας, Μπάλαζ Χάνκο, ο οποίος είχε την εποπτεία του Εθνικού Πολιτιστικού Ταμείου, του κρατικού φορέα που διανέμει πολιτιστικές επιδοτήσεις. Ο ηθοποιός και πολιτικός ακτιβιστής Άρον Μόλναρ αποκάλυψε, επικαλούμενος πληροφορίες και έγγραφα εργαζομένου του Ταμείου, ότι λίγο πριν από τις εκλογές διανεμήθηκαν με ταχείες διαδικασίες 17 δισεκατομμύρια φιορίνια, περίπου 43,6 εκατομμύρια ευρώ.

Παρότι το Ταμείο διαθέτει επίσημο διοικητικό συμβούλιο, τα ποσά εγκρίθηκαν από προσωρινή επιτροπή που συγκροτήθηκε εσπευσμένα με την ονομασία «Προσωρινή Επιτροπή Μεγάλων Πολιτιστικών Προγραμμάτων». Ο Χάνκο, εμφανιζόμενος στο ATV, υποστήριξε ότι τα χρήματα προήλθαν από συσσωρευμένα έσοδα λοταρίας.

Οι επικριτές της διαδικασίας μιλούν για μηχανισμό διοχέτευσης δημόσιου χρήματος σε πολιτικούς συμμάχους. Ανάμεσα στους αποδέκτες των επιχορηγήσεων περιλαμβάνονται ο φωτογράφος του βιολονίστα Ζόλταν Μάγκα, του οποίου η εταιρεία είχε ιδρυθεί μόλις μία εβδομάδα πριν από την πληρωμή και έλαβε περίπου 500 εκατομμύρια φιορίνια.

Σημαντικό ποσό, 450 εκατομμύρια φιορίνια, έλαβε και η εταιρεία Patri Magyarország, η οποία συνδέεται με υπάλληλο του Fidesz, παρότι φέρεται να υπήρχε ουσιαστικά μόνο στα χαρτιά. Ο Χάνκο υπερασπίστηκε τις αποφάσεις, δηλώνοντας ότι οι πολιτιστικές επιλογές αποτελούν ζήτημα γούστου και ότι η αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται στο προτεινόμενο περιεχόμενο και όχι στο ιστορικό των εταιρειών, ακόμη και όταν το περιεχόμενο παραμένει απλή υπόσχεση.

Η υπόθεση προκάλεσε έντονες εσωτερικές αναταράξεις και οδήγησε σε μαζικές παραιτήσεις στη διοίκηση του Εθνικού Πολιτιστικού Ταμείου. Νομικός εκπρόσωπος της αναπληρώτριας γενικής διευθύντριας του Γραφείου Διαχείρισης Πολιτιστικής Στήριξης υπέβαλε ποινική καταγγελία στην Κεντρική Ανακριτική Εισαγγελία.

Η καταγγελία κάνει λόγο για παραβίαση καθήκοντος εμπιστοσύνης και απάτη εις βάρος του προϋπολογισμού. Σύμφωνα με το περιεχόμενό της, το πακέτο των 17 δισεκατομμυρίων φιορινιών διανεμήθηκε χωρίς ουσιαστική επαγγελματική διαβούλευση και μέσω διαδικασίας που επιβλήθηκε από άνωθεν με κατεπείγοντα χαρακτήρα.

Ο Πέτερ Μάγιαρ έχει ήδη δηλώσει ότι η υπόθεση θα διερευνηθεί σε βάθος και ότι η «εγκληματική κατάχρηση δημόσιων πόρων» δεν θα μείνει χωρίς απάντηση. Την ίδια στιγμή, καταγράφεται και η κατάρρευση ενός από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της εποχής Όρμπαν στο πεδίο των μέσων ενημέρωσης.

Ύστερα από 29 χρόνια λειτουργίας, διακόπτεται το Tények, το βραδινό δελτίο ειδήσεων του φιλοκυβερνητικού καναλιού TV2, το οποίο θεωρείται ένα από τα βασικά εργαλεία της προπαγάνδας της προηγούμενης κυβέρνησης. Ο διευθύνων σύμβουλος του TV2, Μίκλος Βάζιλι, ανακοίνωσε στο συνέδριο Media Hungary ότι θα υπάρξει πλήρης αναδιοργάνωση της εταιρείας και ότι απαιτείται «ενοποίηση».

Την Πέμπτη επιβεβαίωσε στην ιστοσελίδα 444 ότι το πρόγραμμα θα σταματήσει οριστικά. Αν και ο τηλεοπτικός σταθμός εμφάνισε κέρδη 2 δισεκατομμυρίων φιορινιών την προηγούμενη χρονιά, η λειτουργία του στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό σε κρατική διαφημιστική χρηματοδότηση 4,6 δισεκατομμυρίων φιορινιών ετησίως, η οποία αναμένεται πλέον να τερματιστεί.

Σύμφωνα με πληροφορίες της 444, οι απολύσεις μπορεί να επηρεάσουν το 15% έως 20% των εργαζομένων. Ο Πέτερ Μάγιαρ σχολίασε μέσω Facebook ότι «η ναυαρχίδα της ορμπανικής προπαγάνδας εξαφανίζεται», υπενθυμίζοντας ότι το δελτίο είχε αφιερώσει στο παρελθόν ειδικά ρεπορτάζ ακόμη και σε προσωπική του στιγμή από τηλεοπτική μετάδοση του Οκτωβρίου 2024.

Η ορκωμοσία Μάγιαρ και η νέα κρατική αρχιτεκτονική

Καθώς ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μάγιαρ, ετοιμάζεται να ορκιστεί το Σάββατο στο νεογοτθικό κοινοβούλιο της Βουδαπέστης, χιλιάδες πολίτες αναμένεται να συγκεντρωθούν στην πλατεία μπροστά από το κτίριο για να γιορτάσουν το τέλος της 16χρονης διακυβέρνησης του Βίκτορ Όρμπαν.

Η εκλογική νίκη του Μάγιαρ θεωρείται ιστορική, καθώς δίνει στο Τίσα τη δυνατότητα να ανατρέψει πολιτικές που, σύμφωνα με τους επικριτές του πρώην πρωθυπουργού, οδήγησαν την Ουγγαρία σε αυταρχική διολίσθηση και δημιούργησαν ένα οικονομικό σύστημα μέσα από το οποίο πλούτισαν πολιτικοί σύμμαχοι και πρόσωπα του οικογενειακού περιβάλλοντος του Όρμπαν.

Πριν ακόμη αναλάβει επίσημα κυβερνητικό έργο, ο Μάγιαρ κάλεσε τους πολίτες σε ολοήμερη γιορτή «αλλαγής καθεστώτος», με αφορμή την ορκωμοσία του. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έγραψε ότι οι πολίτες θα περάσουν την πύλη της αλλαγής με ένα μεγάλο πάρτι, καλώντας τους να συμμετάσχουν μαζί με οικογένειες και φίλους.

Ο 45χρονος δικηγόρος, ο οποίος ίδρυσε το Τίσα το 2024 έπειτα από χρόνια παρουσίας στο εσωτερικό του κόμματος του Όρμπαν, έχει δεσμευθεί να αντιμετωπίσει τη διαφθορά που, όπως υποστηρίζει, στέρησε από τους Ούγγρους οικονομικές ευκαιρίες και διοχέτευσε δημόσιους πόρους σε πολιτικά συνδεδεμένα συμφέροντα.

Κεντρική προτεραιότητά του είναι η αποδέσμευση περίπου 17 δισεκατομμυρίων ευρώ ευρωπαϊκών κονδυλίων που είχαν παγώσει επί διακυβέρνησης Όρμπαν, λόγω των ανησυχιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κράτος δικαίου και τη διαφθορά. Τα χρήματα αυτά θεωρούνται κρίσιμα για την επανεκκίνηση της ουγγρικής οικονομίας, η οποία παραμένει στάσιμη τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Ο Μάγιαρ έχει δεσμευθεί επίσης για αποκατάσταση των σχέσεων με τους ευρωπαίους εταίρους και για επαναφορά της Ουγγαρίας στον πυρήνα των δυτικών δημοκρατιών, έπειτα από τη σταδιακή προσέγγιση της προηγούμενης κυβέρνησης με τη Ρωσία. Ως συμβολική κίνηση αυτής της νέας πορείας, στελέχη του Τίσα ανακοίνωσαν ότι η σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα επιστρέψει στην πρόσοψη του κοινοβουλίου από το Σάββατο, μετά την απομάκρυνσή της από την κυβέρνηση Όρμπαν το 2014.

Παρά το κλίμα πανηγυρισμών, μεγάλο μέρος των περίπου 3,4 εκατομμυρίων πολιτών που ψήφισαν το Τίσα ζητά λογοδοσία για στελέχη του Fidesz και επιχειρηματικούς συμμάχους του. Ο Μάγιαρ σχεδιάζει τη δημιουργία Εθνικού Γραφείου Ανάκτησης και Προστασίας Δημόσιας Περιουσίας, το οποίο θα διερευνήσει και θα επιδιώξει την ανάκτηση δημόσιων πόρων που ενδέχεται να καταχράστηκαν κατά την περίοδο Όρμπαν.

Η νέα κυβέρνηση αναμένεται να προχωρήσει και σε εκτεταμένη αναδιάρθρωση του κρατικού μηχανισμού, δημιουργώντας ξεχωριστά υπουργεία για την Υγεία, την Προστασία του Περιβάλλοντος και την Παιδεία, τα οποία δεν υπήρχαν στην προηγούμενη κυβερνητική δομή, σύμφωνα με τον Independent.

Ο Μάγιαρ έχει δηλώσει ότι στόχος του είναι να αποκαταστήσει την αποτελεσματικότητα του ουγγρικού κράτους και να τοποθετήσει σε κρίσιμες θέσεις πρόσωπα με διεθνή αναγνώριση. Για το υπουργείο Εξωτερικών έχει προταθεί η διπλωμάτης και ειδική στην εξωτερική πολιτική Ανίτα Όρμπαν, η οποία δεν έχει συγγένεια με τον απερχόμενο πρωθυπουργό. Για το υπουργείο Οικονομίας και Ενέργειας έχει επιλεγεί ο πρώην διευθυντής της Shell, Ίστβαν Κάπιτανι, ενώ το υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να αναλάβει ο οικονομολόγος Άντρας Κάρμαν.

Η ορκωμοσία του νέου πρωθυπουργού έχει προγραμματιστεί περίπου στις 3 το μεσημέρι του Σαββάτου, τοπική ώρα. Αμέσως μετά, ο Πέτερ Μάγιαρ αναμένεται να απευθυνθεί στους χιλιάδες πολίτες που θα βρίσκονται έξω από το κοινοβούλιο. Η πρόσκληση για την εκδήλωση κάνει λόγο για καλλιτεχνικές εμφανίσεις και «έκπληξη καλεσμένους».

Παράλληλα, ο φιλελεύθερος δήμαρχος της Βουδαπέστης, Γκέργκελι Καρατσόνι, ανακοίνωσε ξεχωριστή εκδήλωση στις όχθες του Δούναβη, την οποία χαρακτήρισε «πάρτι λήξης του συστήματος». Όπως ανέφερε, στόχος είναι να τιμηθούν όσοι αντιστάθηκαν δημόσια στο σύστημα Όρμπαν όλα αυτά τα χρόνια.

Ο Καρατσόνι έκανε ειδική αναφορά σε δασκάλους που απολύθηκαν, πολίτες και δημοσιογράφους που ταπεινώθηκαν και μικρές εκκλησίες που διαλύθηκαν. Τόνισε ότι η χώρα μπορεί πλέον να αφήσει πίσω της αυτή την εποχή, αφού πρώτα θυμηθεί τους καθημερινούς ήρωες και τους αποχαιρετήσει με την αναγνώριση που τους οφείλεται.