Ουκρανικά drones μπλοκάρουν τη ρωσική ναυσιπλοΐα στο Αζόφ

Η στρατηγική κυριαρχία της Ρωσίας στην ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας δέχεται σοβαρό πλήγμα, καθώς μια συντονισμένη εκστρατεία ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) έχει καταφέρει να διαταράξει σχεδόν πλήρως την εμπορική ναυσιπλοΐα στη Θάλασσα του Αζόφ. Η Μόσχα, βλέποντας την αδυναμία της να προστατεύσει τα πλοία της, αναγκάστηκε να αναστείλει την κυκλοφορία σε αυτή την κρίσιμη θαλάσσια οδό, περιορίζοντας δραστικά την ικανότητά της να διεξάγει εμπόριο με τις διεθνείς αγορές.

Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει πλήρως τα προηγούμενα δεδομένα, καθώς η Θάλασσα του Αζόφ αποτελούσε για χρόνια ένα ασφαλές καταφύγιο για τον ρωσικό στόλο, παραμένοντας εκτός της εμβέλειας των ουκρανικών όπλων. Από εκεί, η Ρωσία όχι μόνο ανεφοδίαζε τις δυνάμεις της που επιχειρούσαν στην Ουκρανία, αλλά συνέδεε και τεράστιες περιοχές της νότιας επικράτειάς της με τους παγκόσμιους ωκεανούς, εξάγοντας πετρέλαιο, σιτηρά και άλλα εμπορεύματα.

Ωστόσο, η ραγδαία ανάπτυξη του προγράμματος drones της Ουκρανίας έχει αλλάξει άρδην την κατάσταση. Ο διοικητής των ουκρανικών δυνάμεων drones, Ρόμπερτ Μπρόβντι, ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι εντός μόλις εννέα ημερών, το Κίεβο έπληξε 116 ρωσικά πλοία στη Θάλασσα του Αζόφ. Πρόκειται για μια εκθετική αύξηση σε σχέση με το παρελθόν, όταν οι επιθέσεις περιορίζονταν κυρίως σε πλοία του λεγόμενου "σκιώδη στόλου" ή σε στρατιωτικούς στόχους. Αν και το CNN δεν μπορεί να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τον αριθμό, βίντεο που δημοσιοποίησαν Ουκρανοί αξιωματούχοι καταγράφουν άμεσα και καταστροφικά πλήγματα.

Οι αδιάκοπες αυτές επιθέσεις ανάγκασαν τη Ρωσία να κλείσει τα δύο στρατηγικά σημεία διέλευσης της θάλασσας: το Κανάλι Ντον-Αζόφ, που τη συνδέει με τα εσωτερικά υδάτινα δίκτυα της χώρας, και τα Στενά του Κερτς, που αποτελούν τη μοναδική δίοδο προς τη Μαύρη Θάλασσα. Δορυφορικές εικόνες και υπηρεσίες παρακολούθησης πλοίων επιβεβαιώνουν την ύπαρξη μεγάλων ουρών από πλοία που αναμένουν αδυνατώντας να περάσουν, δημιουργώντας ένα τεράστιο μποτιλιάρισμα.

Ο αποκλεισμός της Θάλασσας του Αζόφ έχει ευρύτερες οικονομικές προεκτάσεις, πέραν του πετρελαίου. Επηρεάζει άμεσα εξαγωγές που δεν υπόκεινται σε κυρώσεις, όπως το σιτάρι και το ηλιέλαιο, προκαλώντας ανησυχία για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) χαρακτήρισε την ουκρανική εκστρατεία ως "μια νέα φάση" που στοχεύει στην απομόνωση της κατεχόμενης Κριμαίας και στη διατάραξη των ρωσικών θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών, ειδικά για πετρελαϊκά προϊόντα και σιτηρά.

Ο ταγματάρχης Γεβγέν Καράς, διοικητής του 413ου Ξεχωριστού Συντάγματος Μη Επανδρωμένων Συστημάτων, τόνισε ότι η επιχείρηση αποσκοπεί στο να "κόψει όλη την εφοδιαστική αλυσίδα" της Ρωσίας, η οποία έχει μετατρέψει την Κριμαία σε μια τεράστια στρατιωτική βάση. "Θα αυξήσουμε αυτή την πίεση όσο βαθιά μπορούμε να φτάσουμε… αυτό είναι μόνο η αρχή", δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η ικανότητα της Ουκρανίας να πλήττει στόχους με χαμηλότερο κόστος έχει δημιουργήσει ένα άλυτο πρόβλημα για τους Ρώσους.

Η οικονομική διάσταση του πλήγματος είναι τεράστια. Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας σιτηρών παγκοσμίως, με περίπου το ένα τέταρτο των εξαγωγών σιταριού της να διέρχεται από τη Θάλασσα του Αζόφ. Ο κορυφαίος αναλυτής Αντρέι Σίζοφ προειδοποίησε ότι εάν η κατάσταση συνεχιστεί, οι οικονομικές απώλειες για τη Μόσχα θα μπορούσαν να ανέλθουν σε δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς η παράκαμψη μέσω άλλων τερματικών σταθμών στη Μαύρη Θάλασσα είναι αδύνατη κατά την περίοδο αιχμής λόγω ανεπαρκούς δυναμικότητας.

Η Ρωσία, από την πλευρά της, απάντησε με σφοδρές κατηγορίες. Ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ χαρακτήρισε την ουκρανική εκστρατεία "χειρότερη και από την πειρατεία", κάνοντας λόγο για τρομοκρατία. Το Κίεβο, ωστόσο, υποστηρίζει ότι πραγματοποιεί σκόπιμες επιθέσεις μόνο εναντίον στρατιωτικών στόχων, στο πλαίσιο της προσπάθειας απομόνωσης της Κριμαίας, η οποία έχει τεθεί υπό καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω εκτεταμένων διακοπών ηλεκτροδότησης και ελλείψεων καυσίμων.

Η Θάλασσα του Αζόφ, μια εσωτερική θάλασσα ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία, αποτελούσε ανέκαθεν στρατηγικό στόχο. Μετά την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, τα δύο κράτη τη διαχειρίζονταν από κοινού, αλλά η Μόσχα παραβίασε τη συμφωνία μετά την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014. Από το 2022, η Ρωσία είχε καταλάβει όλες τις ουκρανικές ακτές, με τον Πούτιν να τη θεωρεί εσωτερική ρωσική υδάτινη οδό. Τώρα, η ουκρανική αντεπίθεση απειλεί να ανατρέψει αυτή την πραγματικότητα, πλήττοντας τον ζωτικό αυτόν οικονομικό και στρατιωτικό διάδρομο.