Μια σύνθετη και εξαιρετικά εύθραυστη διπλωματική διεργασία φαίνεται πως οδήγησε τελικά στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, την ώρα που η περιοχή βρισκόταν κυριολεκτικά στο χείλος μιας γενικευμένης σύγκρουσης. Σύμφωνα με πληροφορίες από πολλαπλές πηγές με άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων, καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των συνομιλιών διαδραμάτισε η απόφαση του Ανώτατου Ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ να δώσει, για πρώτη φορά από την έναρξη της κρίσης, εντολή για αναζήτηση συμφωνίας.
Η εξέλιξη αυτή σημειώθηκε ενώ το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ βρισκόταν σε πλήρη ισχύ, με την Ουάσιγκτον να προετοιμάζει παράλληλα ένα εκτεταμένο σχέδιο στρατιωτικών πληγμάτων σε ιρανικές υποδομές. Σύμφωνα με αξιωματούχους του Πενταγώνου, η κατάσταση τις τελευταίες ώρες πριν από την εκεχειρία χαρακτηριζόταν από έντονη αβεβαιότητα και επιχειρησιακή ετοιμότητα, με χαρακτηριστική την αποστροφή «δεν είχαμε ιδέα τι θα συμβεί».
Παρασκήνιο έντασης και διαπραγματεύσεων
Το διπλωματικό παρασκήνιο αποκαλύπτει μια ημέρα χαοτικών διαβουλεύσεων, με συνεχείς ανταλλαγές προτάσεων μέσω διαμεσολαβητών. Καθοριστική ήταν η εμπλοκή του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος απέρριψε αρχική ιρανική πρόταση δέκα σημείων ως «καταστροφή», οδηγώντας σε νέα κύματα διαπραγματεύσεων.
Στον ίδιο χρόνο, Πακιστανοί διαμεσολαβητές μετέφεραν αναθεωρημένα σχέδια μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης, ενώ ενεργό ρόλο ανέλαβαν και περιφερειακοί παράγοντες, όπως η Αίγυπτος και η Τουρκία. Η τελική πρόταση που διαμορφώθηκε προέβλεπε εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων, με την απόφαση να περνά αποκλειστικά από τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ.
Ο ρόλος του Ιράν και οι εσωτερικές ισορροπίες
Η εμπλοκή του Ανώτατου Ηγέτη πραγματοποιήθηκε υπό συνθήκες αυστηρής μυστικότητας, καθώς φέρεται να αντιμετώπιζε άμεσες απειλές κατά της ζωής του. Οι επικοινωνίες του διεξάγονταν κυρίως μέσω αγγελιοφόρων και χειρόγραφων σημειώσεων, γεγονός που υπογραμμίζει το επίπεδο έντασης.
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί φέρεται να είχε κομβικό ρόλο, τόσο στις διαπραγματεύσεις όσο και στην προσπάθεια να πείσει τους Φρουρούς της Επανάστασης να αποδεχθούν την εκεχειρία. Σημαντική θεωρείται και η παρέμβαση της Κίνας, η οποία φέρεται να προέτρεψε την Τεχεράνη να κινηθεί προς την κατεύθυνση της αποκλιμάκωσης.
Οι πιέσεις στον Τραμπ και η τελική απόφαση
Παρά την πρόοδο των συνομιλιών, ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρούσε υψηλούς τόνους, φτάνοντας να προειδοποιήσει ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε». Την ίδια στιγμή, ακόμη και στενοί του συνεργάτες δεν μπορούσαν να προβλέψουν την τελική του στάση, καθώς δεχόταν αντικρουόμενες εισηγήσεις από συμμάχους και συμβούλους με σκληρή γραμμή.
Η κατάσταση ξεκαθάρισε όταν ο Τραμπ επικοινώνησε με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, εξασφαλίζοντας τη συναίνεση του Ισραήλ, και στη συνέχεια με την πακιστανική ηγεσία, πριν προχωρήσει στην ανακοίνωση αποδοχής της εκεχειρίας. Λίγα λεπτά αργότερα, δόθηκε εντολή αναστολής των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ.
Αβέβαιη η επόμενη ημέρα
Η συμφωνία συνοδεύτηκε από δέσμευση του Ιράν για άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ υπό όρους, ωστόσο παραμένει ασαφές κατά πόσο θα αποκατασταθεί πλήρως η ναυσιπλοΐα. Ταυτόχρονα, παραμένουν ερωτήματα για τη σταθερότητα της εκεχειρίας και για το αν το Ισραήλ θα τηρήσει μακροπρόθεσμα τη συμφωνία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται αποφασισμένες να μετατρέψουν την προσωρινή κατάπαυση του πυρός σε ευρύτερη συμφωνία που θα περιλαμβάνει τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και των βαλλιστικών δυνατοτήτων. Ωστόσο, οι βαθιές διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών διατηρούν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης.
