Παράξενο γεωλογικό φαινόμενο κάτω από τον φλοιό της Τουρκίας

Μια ασυνήθιστη γεωλογική κοιλότητα που εντοπίζεται στο κέντρο ενός υψιπέδου της κεντρικής Τουρκίας φαίνεται να είναι αποτέλεσμα ενός γεωλογικού φαινομένου, το οποίο οι επιστήμονες μόλις πρόσφατα αρχίζουν να κατανοούν πλήρως.

Σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications, κάτω από τη Λεκάνη Κόνια στην Κεντρική Ανατολία, ο φλοιός της Γης γίνεται πιο μαλακός και υποχωρεί προς το εσωτερικό του πλανήτη. Η διαδικασία αυτή, που αλλάζει τη μορφή της περιοχής, είναι γνωστή ως λιθοσφαιρικός σταλαγμός (lithospheric dripping). Έως τώρα, το φαινόμενο έχει εντοπιστεί μόνο σε λίγες περιοχές του κόσμου, όπως στη Λεκάνη Αριζάρο των Άνδεων, όπου η ίδια ερευνητική ομάδα το είχε ανακαλύψει.

Ο λιθοσφαιρικός σταλαγμός λαμβάνει χώρα όταν μάζες πετρωμάτων αποσπώνται από το κατώτερο στρώμα του φλοιού και βυθίζονται στον πιο ρευστό μανδύα. Η Τζούλια Άντερσεν, διδακτορική φοιτήτρια και πρώτη συγγραφέας της μελέτης, εξηγεί ότι δορυφορικά δεδομένα έδειξαν έναν κυκλικό σχηματισμό στη Λεκάνη Κόνια, ο οποίος υποδεικνύει ότι ο φλοιός βυθίζεται. Περαιτέρω γεωφυσικές παρατηρήσεις αποκάλυψαν μια σεισμική ανωμαλία στον μανδύα και έναν πιο παχύ φλοιό, γεγονός που υποδηλώνει την παρουσία λιθοσφαιρικού σταλαγμού.

Καθώς ο φλοιός θερμαίνεται και γίνεται πιο ρευστός, αρχίζει να στάζει σαν μέλι, αλλά με πολύ πιο αργό ρυθμό. Όταν αυτό το τμήμα βυθίζεται, τραβά μαζί του και την επιφάνεια, σχηματίζοντας μια λεκάνη. Μόλις αποσπαστεί η σταγόνα, ο φλοιός αναπηδά και δημιουργείται ένα εξόγκωμα.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτό το φαινόμενο ευθύνεται για την ανύψωση του υψιπέδου στην Κεντρική Ανατολία κατά περίπου ένα χιλιόμετρο τα τελευταία 10 εκατομμύρια χρόνια. Στη Λεκάνη Κόνια, φαίνεται ότι μια δεύτερη, μικρότερη σταγόνα κατεβαίνει προς τον μανδύα, προκαλώντας την περαιτέρω καθίζηση της λεκάνης, ενώ το υψίπεδο συνεχίζει να ανυψώνεται.

Για να επιβεβαιώσουν τις υποθέσεις τους, οι ερευνητές δημιούργησαν ένα εργαστηριακό μοντέλο χρησιμοποιώντας υλικά όπως υγρή σιλικόνη και πηλό, προσομοιώνοντας τις γεωλογικές συνθήκες. Μέσα σε 50 ώρες παρατήρησαν τον σχηματισμό δύο σταγόνων, που επιβεβαίωσαν τη θεωρία τους.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι το φαινόμενο αυτό μπορεί να συμβαίνει και σε άλλες περιοχές του πλανήτη, ίσως ακόμα και σε πλανήτες όπως ο Άρης και η Αφροδίτη, που δεν διαθέτουν τεκτονικές πλάκες.