Η Τουρκία απαιτεί «αποστρατιωτικοποίηση» και η κυβέρνηση σκέφτεται να πάρει τους Patriot από την Κάρπαθο

Η αποκάλυψη πληροφοριών για ενδεχόμενα ιρανικά σχέδια πλήγματος κατά αμερικανικών και δυτικών εγκαταστάσεων στη νοτιοανατολική Ευρώπη, από τη βάση Μπεζμέρ στη Βουλγαρία έως το Ακρωτήρι στην Κύπρο, έχει σημάνει συναγερμό στο ελληνικό Πεντάγωνο και επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για την κατανομή των ελληνικών αντιαεροπορικών μέσων.

Η πρώτη αντίδραση της Αθήνας ήταν να υπενθυμίσει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί μαχητικά αεροσκάφη και πολεμικό πλοίο στην Κύπρο, ενώ παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο παροχής αντιαεροπορικής κάλυψης στη Βουλγαρία, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα και υπάρξει απόφαση του ΚΥΣΕΑ.

Την ίδια στιγμή, όμως, στο τραπέζι φέρεται να βρίσκεται και η μετακίνηση των συστημάτων Patriot από την Κάρπαθο προς την Κρήτη, ώστε να ενισχυθεί η προστασία της Σούδας και των αμερικανικών και νατοϊκών εγκαταστάσεων που βρίσκονται στην περιοχή.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί σοβαρό ζήτημα ως προς τη θωράκιση της Καρπάθου και συνολικά της νοτιοανατολικής πτέρυγας του Αιγαίου. Η συστοιχία Patriot είχε αναπτυχθεί στο ακριτικό νησί ακριβώς για να προσφέρει επιπλέον αντιαεροπορική προστασία σε μια περιοχή με ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία.

Η ενδεχόμενη απομάκρυνσή της συνεπάγεται ότι ένα κρίσιμο τμήμα της ελληνικής επικράτειας θα χάσει ένα σημαντικό στοιχείο της αεράμυνάς του, την ώρα που η ένταση στην ευρύτερη περιοχή αυξάνεται.

Το ερώτημα για την Κάρπαθο και η τουρκική παράμετρος

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο προκύπτει αναπόφευκτα και η τουρκική διάσταση. Η Άγκυρα επιμένει εδώ και χρόνια στη γνωστή θέση περί «αποστρατιωτικοποίησης» ελληνικών νησιών, αμφισβητώντας συστηματικά την ελληνική αμυντική παρουσία στο ανατολικό Αιγαίο.

Η χρονική συγκυρία κατά την οποία συζητείται η πιθανή απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο δημιουργεί εύλογες πολιτικές υποψίες για το αν η κίνηση αυτή υπαγορεύεται αποκλειστικά από την ανάγκη προστασίας της Σούδας ή αν εξυπηρετεί ταυτόχρονα και την αποφυγή νέας έντασης με την Τουρκία.

Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη κυβερνητική παραδοχή ότι η Άγκυρα έχει ζητήσει ή επιβάλει οποιαδήποτε σχετική μετακίνηση. Το ζήτημα, όμως, είναι πολιτικά εξαιρετικά ευαίσθητο, ακριβώς επειδή κάθε αποδυνάμωση της άμυνας ενός ακριτικού νησιού αποκτά ιδιαίτερο βάρος όταν συνοδεύεται από πάγιες τουρκικές απαιτήσεις.

Ακόμη μεγαλύτερη συζήτηση προκαλεί το γεγονός ότι υπάρχει και άλλη διαθέσιμη επιλογή: η επιστροφή της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot από τη Σαουδική Αραβία.

Η συγκεκριμένη συστοιχία βρίσκεται εκεί στο πλαίσιο αποστολής για την προστασία κρίσιμων σαουδαραβικών υποδομών από πυραυλικές απειλές. Η κυβέρνηση έχει κατά καιρούς επισημάνει ότι η αποστολή αξιολογείται με βάση τις εθνικές ανάγκες και ότι η παρουσία της ελληνικής μονάδας δεν αποτελεί μόνιμη δέσμευση.

Εφόσον, λοιπόν, η κυβέρνηση θεωρεί σήμερα ότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για τη Σούδα, την Κρήτη ή ακόμη και για συμμαχικές εγκαταστάσεις στη Βουλγαρία, τίθεται ευθέως το ζήτημα της επανεξέτασης αυτής της αποστολής.

Γιατί Patriot στη Σαουδική Αραβία όταν αυξάνονται οι ανάγκες στην Ελλάδα;

Η παραμονή ελληνικού αντιαεροπορικού συστήματος στη Σαουδική Αραβία γίνεται ακόμη πιο δύσκολο να εξηγηθεί πολιτικά όταν, την ίδια ώρα, συζητείται εσωτερική αναδιάταξη των ίδιων περιορισμένων μέσων για την κάλυψη νέων απειλών.

Ιδίως μετά τις στενότερες αμυντικές σχέσεις του Ριάντ με την Άγκυρα και το Ισλαμαμπάντ, οι οποίες έχουν παρουσιαστεί από αναλυτές ως προσπάθεια διαμόρφωσης ενός ισχυρότερου περιφερειακού αμυντικού άξονα, το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο πιεστικό.

Εφόσον η Σαουδική Αραβία ενισχύει τις στρατηγικές της σχέσεις με την Τουρκία, η Ελλάδα οφείλει να εξηγήσει για ποιο λόγο συνεχίζει να διαθέτει πολύτιμο αντιαεροπορικό εξοπλισμό για την προστασία σαουδαραβικών εγκαταστάσεων, όταν οι ίδιες δυνατότητες μπορεί να απαιτούνται στην Κρήτη, στην Κάρπαθο ή σε άλλο κρίσιμο σημείο της ελληνικής άμυνας.

Η επιλογή να μετακινηθούν Patriot από την Κάρπαθο προς τη Σούδα, αντί να επιστρέψει η ελληνική πυροβολαρχία από τη Σαουδική Αραβία, θα πρέπει επομένως να αιτιολογηθεί με σαφή στρατιωτικά και επιχειρησιακά δεδομένα.

Υπάρχει παράλληλα ένα ακόμη κρίσιμο θέμα, για το οποίο απαιτείται επίσημη ενημέρωση: η κατανάλωση και η αντικατάσταση των πυραύλων Patriot που ενδεχομένως χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της ελληνικής αποστολής στη Σαουδική Αραβία.

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι δυτικές χώρες αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες σε αντιαεροπορικούς πυραύλους και οι διαθέσιμες ποσότητες αποτελούν στρατηγικό ζήτημα, η κυβέρνηση οφείλει να διευκρινίσει εάν χρησιμοποιήθηκε ελληνικό απόθεμα και, εφόσον συνέβη αυτό, εάν έχει αντικατασταθεί πλήρως από τη σαουδαραβική πλευρά.

Το θέμα αφορά άμεσα τις επιχειρησιακές δυνατότητες της χώρας και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια δευτερεύουσα τεχνική λεπτομέρεια. Οι Patriot αποτελούν κρίσιμο τμήμα της ελληνικής αντιαεροπορικής άμυνας και οποιαδήποτε μείωση των διαθέσιμων πυραύλων ή των επιχειρησιακών συστοιχιών επηρεάζει συνολικά την αποτρεπτική ικανότητα των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η κυβέρνηση καλείται επομένως να δώσει καθαρές απαντήσεις. Ποια είναι η πραγματική απειλή που αξιολογείται σήμερα; Γιατί εξετάζεται η μετακίνηση των Patriot από την Κάρπαθο; Πότε προβλέπεται να επιστρέψει η ελληνική πυροβολαρχία από τη Σαουδική Αραβία; Και ποια είναι η κατάσταση των πυραυλικών αποθεμάτων που διατέθηκαν στην αποστολή;

Σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνονται οι απειλές από τη Μέση Ανατολή και η Τουρκία συνεχίζει να αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και την αμυντική παρουσία στα νησιά, η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να μετακινεί τα ίδια περιορισμένα συστήματα από το ένα κρίσιμο σημείο στο άλλο χωρίς πλήρη ενημέρωση και σαφή εθνική προτεραιότητα.