Πέντε ημέρες στις φλόγες: Η φωτιά πέρασε από δύο νομούς και άφησε πίσω της ερείπια

Στο πέμπτο συνεχόμενο εικοσιτετράωρο περνά η γιγαντιαία επιχείρηση για τον περιορισμό της καταστροφικής πυρκαγιάς που εκδηλώθηκε την Παρασκευή 31 Ιουλίου στη Βοιωτία, πέρασε στη Δυτική Αττική και άφησε πίσω της δεκάδες χιλιάδες στρέμματα καμένης γης, δασικές εκτάσεις που εξαφανίστηκαν και περιουσίες που παραδόθηκαν στις φλόγες.

Η εικόνα παρουσίασε σχετική βελτίωση σε αρκετές περιοχές κατά τη διάρκεια της νύχτας, όμως η πυρκαγιά εξακολουθεί να διατηρεί ενεργές εστίες σε μία τεράστια και εξαιρετικά δύσβατη περίμετρο. Νέα αναζωπύρωση εκδηλώθηκε περίπου δύο χιλιόμετρα βόρεια της Λούμπας, ανάμεσα στη Λούμπα και την Ψάθα, μέσα σε πυκνή πευκόφυτη περιοχή.

Στο σημείο αναπτύχθηκαν ισχυρές επίγειες δυνάμεις και ομάδες δασοκομάντος, ενώ με το πρώτο φως της ημέρας επανήλθαν στις επιχειρήσεις τα εναέρια μέσα, πραγματοποιώντας συνεχείς ρίψεις νερού πάνω από τις ενεργές εστίες.

Η μεγάλη έκταση της πυρκαγιάς, το ορεινό και δύσβατο ανάγλυφο, οι διάσπαρτες θερμές εστίες και οι άνεμοι που συνεχίζουν να πνέουν στην περιοχή συνθέτουν ένα εξαιρετικά απαιτητικό επιχειρησιακό πεδίο. Οι πυροσβέστες επιχειρούν να εντοπίσουν και να σβήσουν ακόμη και τις μικρότερες εστίες πριν αποκτήσουν ένταση και μετατραπούν σε νέα πύρινα μέτωπα.

Αναζωπύρωση πάνω από την Ψάθα και τρεις επιχειρησιακοί τομείς

Το σοβαρότερο ενεργό σημείο εντοπίζεται στην περιοχή πάνω από την Ψάθα και προς τη Λούμπα, όπου στη διάρκεια της νύχτας καταγράφονταν επαναλαμβανόμενες μικρές αναζωπυρώσεις. Οι πυροσβεστικές δυνάμεις παραμένουν διασκορπισμένες σε ολόκληρη την περίμετρο, καθώς μία περιορισμένη θερμή εστία μπορεί, υπό την πίεση του ανέμου, να εξαπλωθεί μέσα σε ελάχιστα λεπτά.

Η συνολική εικόνα χαρακτηρίζεται σε ύφεση, χωρίς να υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Στη Λούμπα, στο Κανδήλι και γύρω από τη Μονή η κατάσταση εμφανίζεται περισσότερο ελεγχόμενη, ενώ βόρεια της Ψάθας εξακολουθούν να εντοπίζονται θερμές εστίες ανάμεσα σε ελαιώνες, πευκοδάσος και χαμηλή βλάστηση.

Η τεράστια έκταση της πυρκαγιάς έχει χωριστεί από τις δυνάμεις σε τρεις βασικούς επιχειρησιακούς τομείς. Ο πρώτος καλύπτει το βόρειο και βορειοανατολικό τμήμα από την Ψάθα έως τα Βίλια και περιλαμβάνει την Αγία Παρασκευή, τον Άγιο Νεκτάριο, το Κρύο Πηγάδι και την κορυφογραμμή του Κιθαιρώνα.

Ο δεύτερος τομέας αναπτύσσεται στο νότιο και νοτιοδυτικό τμήμα, από την Ψάθα προς τη Λούμπα. Ο τρίτος εκτείνεται προς το Κανδήλι, τη Μονή και την πλευρά των Μεγάρων, όπου παραμένουν ισχυρές δυνάμεις για την προστασία κατοικιών και κρίσιμων υποδομών.

Η Δευτέρα αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη για την Ψάθα, καθώς οι φλόγες εμφανίστηκαν σε διαφορετικά σημεία της κατοικημένης περιοχής, πλησίασαν σπίτια και προκάλεσαν ζημιές σε περιουσίες, καλλιέργειες και κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις.

Μέχρι στιγμής δεν έχει ολοκληρωθεί η επίσημη καταγραφή των κατοικιών που υπέστησαν ζημιές ή καταστράφηκαν ολοσχερώς. Η πρόσβαση παραμένει προβληματική σε αρκετές περιοχές, με αποτέλεσμα η πλήρης εικόνα της καταστροφής να διαμορφώνεται σταδιακά.

Το δύσβατο έδαφος εμποδίζει σε πολλά σημεία την άμεση προσέγγιση πυροσβεστικών οχημάτων. Η συμβολή των αεροσκαφών και των ελικοπτέρων παραμένει καθοριστική, ενώ μηχανήματα έργου ανοίγουν αντιπυρικές ζώνες και νέους δρόμους πρόσβασης σε συνεργασία με τις δασικές υπηρεσίες.

Οι παρεμβάσεις αυτές αποσκοπούν στη δημιουργία γραμμών άμυνας, ώστε να περιοριστεί η επέκταση της φωτιάς και να μπορέσουν οι επίγειες δυνάμεις να φτάσουν σε σημεία που μέχρι σήμερα παρέμεναν απρόσιτα.

Στη Λούμπα, όπου διάσπαρτες κατοικίες βρίσκονται ανάμεσα σε δασικές και αγροτικές εκτάσεις, πυροσβεστικά οχήματα αναπτύχθηκαν μπροστά από σπίτια, σχηματίζοντας ζώνες προστασίας για να εμποδίσουν τις φλόγες να εισχωρήσουν στον οικιστικό ιστό.

Στη συνολική επιχείρηση συμμετέχουν περίπου 450 πυροσβέστες, 126 οχήματα, 22 ομάδες πεζοπόρων τμημάτων, εθελοντές και μεγάλος αριθμός υδροφόρων οχημάτων.

Συνδρομή παρέχουν πυροσβεστικές δυνάμεις από τη Γαλλία και τη Ρουμανία, ενώ στις επιχειρήσεις συμμετέχει και η ομάδα «ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ» των Ενόπλων Δυνάμεων.

Μηχανήματα έργου της Περιφέρειας Αττικής, της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και της Διοίκησης Κατασκευών και Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών επιχειρούν σε δύσβατες πλαγιές, διανοίγοντας αντιπυρικές ζώνες και ενισχύοντας τις γραμμές άμυνας.

Για την αεροπυρόσβεση διατέθηκαν τη Δευτέρα συνολικά 34 εναέρια μέσα. Από αυτά, 23 ήταν αεροσκάφη και 11 ελικόπτερα, με τρία ελικόπτερα να έχουν αναλάβει τον συντονισμό των επιχειρήσεων από αέρος.

Κατά τη διάρκεια της Δευτέρας εκδόθηκαν διαδοχικές ειδοποιήσεις από το 112 για τις περιοχές Ψάθα, Λούμπα, Μορφέικα και Άνω Αλεποχώρι. Οι κάτοικοι και οι επισκέπτες κλήθηκαν να απομακρυνθούν προς τα Μέγαρα, καθώς οι φλόγες πλησίαζαν κατοικημένες ζώνες και οι άνεμοι άλλαζαν συνεχώς την κατεύθυνση του μετώπου.

Στην επαρχιακή οδό Μεγάρων–Αλεποχωρίου, στο ύψος της Ζάχουλης, η Αστυνομία έχει δημιουργήσει σημείο αποκλεισμού, απαγορεύοντας την κίνηση προς την Ψάθα.

Από το σημείο επιτρέπεται η διέλευση μόνο πυροσβεστικών οχημάτων, υδροφόρων, μηχανημάτων έργου και οχημάτων εθελοντικών οργανώσεων που έχουν ενταχθεί επίσημα στην επιχείρηση.

Για σήμερα, Τρίτη 4 Αυγούστου, προβλέπεται πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς, κατηγορίας 4, σε ολόκληρη την Αττική, καθώς και στις Περιφερειακές Ενότητες Εύβοιας και Χίου, σύμφωνα με τον ημερήσιο χάρτη της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας.

132.900 στρέμματα στάχτη, δύο νεκροί και μία Δυτική Αττική χωρίς αντοχές

Το πραγματικό μέγεθος της καταστροφής αποτυπώνεται στα νεότερα δορυφορικά δεδομένα που επεξεργάστηκε η επιστημονική ομάδα του meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Με βάση εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης του ευρωπαϊκού μηχανισμού Copernicus EMS, έως το μεσημέρι της Δευτέρας είχαν επηρεαστεί συνολικά περίπου 132.900 στρέμματα σε Βοιωτία και Αττική.

Από αυτά, περίπου 30.900 στρέμματα αντιστοιχούν στην πυρκαγιά της Βοιωτίας, ενώ άλλα 102.000 στρέμματα κάηκαν από το μέτωπο που έπληξε το Πόρτο Γερμενό και τη Δυτική Αττική.

Η συγκεκριμένη αποτύπωση δεν αποτελεί τελικό απολογισμό. Μετά τη διέλευση του δορυφόρου, η πυρκαγιά συνέχισε να παρουσιάζει ενεργές εστίες και νέες αναζωπυρώσεις, γεγονός που σημαίνει ότι η συνολική πληγείσα έκταση ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Η επιχείρηση στιγματίστηκε από το τραγικό αεροπορικό δυστύχημα της Κυριακής 2 Αυγούστου, όταν δύο μισθωμένα ελικόπτερα τύπου Bell συγκρούστηκαν κατά τη διάρκεια επιχείρησης δασοπυρόσβεσης στην περιοχή της Ψάθας.

Από τη σύγκρουση έχασαν τη ζωή τους τα δύο μέλη του πληρώματος του ενός ελικοπτέρου, ένας Έλληνας και ένας Δανός. Τα δύο μέλη του δεύτερου ελικοπτέρου, ένας Έλληνας και ένας Βρετανός, εντοπίστηκαν ζωντανά και μεταφέρθηκαν για ιατρική φροντίδα.

Μετά το δυστύχημα, τα ελικόπτερα τύπου Bell που συμμετείχαν στην επιχείρηση καθηλώθηκαν προσωρινά, όπως προβλέπουν τα σχετικά πρωτόκολλα ασφαλείας μέχρι την ολοκλήρωση των πρώτων τεχνικών ελέγχων.

Η νέα πυρκαγιά προστίθεται σε έναν ήδη βαρύ ιστορικό απολογισμό για τη Δυτική Αττική. Ξεχωριστή ανάλυση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών δείχνει ότι έξι μεγάλες πυρκαγιές έχουν κάψει περισσότερα από 480.000 στρέμματα στην περιοχή από το 2018 έως σήμερα.

Η μεγαλύτερη καταστροφή είχε καταγραφεί στα Δερβενοχώρια το 2023, με περίπου 116.000 καμένα στρέμματα. Ακολούθησαν τα Βίλια το 2021 με 98.200 στρέμματα, τα Γεράνεια Όρη την ίδια χρονιά με 71.400 στρέμματα, η Πάρνηθα το 2023 με περίπου 61.000 στρέμματα και η Κινέτα το 2018 με 56.000 στρέμματα.

Για τη φετινή φωτιά στο Πόρτο Γερμενό, η αρχική αποτίμηση που χρησιμοποιήθηκε στη συγκεκριμένη ιστορική σύγκριση ανερχόταν στα 80.800 στρέμματα και αφορούσε την εικόνα έως το μεσημέρι της Κυριακής.

Η νεότερη καταγραφή ανεβάζει την καμένη έκταση στα 102.000 στρέμματα, γεγονός που οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση του συνολικού αποτυπώματος των πυρκαγιών στη Δυτική Αττική.

Η περιοχή πληρώνει ξανά το τίμημα μιας διαχρονικής αδυναμίας ουσιαστικής πρόληψης, προστασίας και αποκατάστασης. Οι επαναλαμβανόμενες καταστροφές δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ασύνδετα φυσικά περιστατικά, όταν οι ίδιες περιοχές καίγονται ξανά, το δασικό κεφάλαιο εξαφανίζεται και οι υποδομές παραμένουν ευάλωτες.

Η κυβερνητική διαχείριση θα κριθεί από την ταχύτητα της αποκατάστασης, την πλήρη καταγραφή των ζημιών και κυρίως από τις απαντήσεις για το πώς μία πυρκαγιά μπόρεσε να διανύσει τόσο μεγάλη απόσταση, να περάσει από τη Βοιωτία στη Δυτική Αττική και να παραμείνει ενεργή για πέμπτο εικοσιτετράωρο.

Κλιμάκια της Διεύθυνσης Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών αρχίζουν αυτοψίες στις πληγείσες περιοχές, προκειμένου να καταγράψουν τις ζημιές σε κατοικίες, επιχειρήσεις, κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις και άλλες υποδομές.

Οι έλεγχοι θα συνεχιστούν τις επόμενες ημέρες, καθώς σε αρκετά σημεία η πρόσβαση παραμένει δύσκολη ή απαγορευμένη λόγω της παρουσίας ενεργών εστιών και της συνεχιζόμενης πυροσβεστικής επιχείρησης.

Ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστας Κατσαφάδος πραγματοποιεί συσκέψεις με τις τοπικές Αρχές και τα αρμόδια κλιμάκια, με αντικείμενο την επιτάχυνση της καταγραφής και την ενεργοποίηση των διαδικασιών κρατικής αρωγής.

Η κρατική παρουσία μετά τη φωτιά οφείλει να είναι άμεση, ουσιαστική και μετρήσιμη. Οι πυρόπληκτοι χρειάζονται σαφή χρονοδιαγράμματα αποζημιώσεων, αποκατάσταση βασικών υποδομών και πραγματική στήριξη, μακριά από τις καθυστερήσεις που έχουν σημαδέψει προηγούμενες καταστροφές.

Το Πυροσβεστικό Σώμα παραμένει σε αυξημένη επιφυλακή, καθώς η υψηλή θερμοκρασία, οι άνεμοι και η εξαντλημένη βλάστηση εξακολουθούν να δημιουργούν συνθήκες ταχείας εκδήλωσης και εξάπλωσης νέων πυρκαγιών.

Η μάχη στη Δυτική Αττική συνεχίζεται με εκατοντάδες πυροσβέστες, εθελοντές, στρατιωτικούς και ξένες αποστολές να επιχειρούν σε ένα μέτωπο τεράστιας έκτασης. Πίσω από τους αριθμούς παραμένουν δύο νεκροί χειριστές, καμένες περιουσίες, κατεστραμμένες παραγωγικές μονάδες και μία ολόκληρη περιοχή που βλέπει για ακόμη μία φορά το φυσικό της περιβάλλον να μετατρέπεται σε στάχτη.