Πεταλίδες και πετρελαιοφόρα στο Ορμούζ

Στον Περσικό Κόλπο, εκατοντάδες τεράστια πετρελαιοφόρα που παραμένουν αγκυροβολημένα τους τελευταίους μήνες έχουν γίνει καταφύγιο για μια απρόσμενη θαλάσσια ζωή. Πεταλίδες, μύδια, αχιβάδες και φύκια, είδη που συνήθως ευδοκιμούν σε θερμά νερά, έχουν προσκολληθεί μαζικά στις γάστρες των πλοίων, δημιουργώντας ένα σοβαρό επιχειρησιακό πρόβλημα. Για να καταστούν ξανά αξιόπλοα, τα σκάφη αυτά χρειάζονται ενδελεχή καθαρισμό από επαγγελματίες δύτες, γνωστούς ως "καθαριστές πυθμένων" ή "bottom cleaners", οι οποίοι καλούνται να απομακρύνουν αυτούς τους "απρόσκλητους επιβάτες".

Το φαινόμενο αυτό, γνωστό στη ναυτιλιακή ορολογία ως "biofouling", αποτελεί μια πολύπλοκη πρόκληση. Όπως εξηγεί ο Ντέρεκ Χαμ, επαγγελματίας δύτης από την εταιρεία Obsessive Compulsive Divers, η διαδικασία αυτή είναι συνηθισμένη στον κόσμο της ναυτιλίας, αλλά η κλίμακα του προβλήματος είναι άνευ προηγουμένου. Τα πετρελαιοφόρα που έχουν εγκλωβιστεί στα Στενά του Ορμούζ δεν μπορούν να συνεχίσουν το ταξίδι τους προτού απαλλαγούν από όλους τους θαλάσσιους οργανισμούς που έχουν συσσωρευτεί πάνω τους.

Η κατάσταση αυτή προσθέτει μια ακόμη επιπλοκή στην ήδη τεταμένη προσπάθεια αποκατάστασης της κανονικής ροής πετρελαίου μέσω του στρατηγικής σημασίας περάσματος. Οι μήνες της πολεμικής σύρραξης είχαν προκαλέσει το μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ στην ιστορία, και τώρα η επιστροφή στην ομαλότητα καθυστερεί λόγω ενός απρόσμενου, φυσικού εμποδίου.

Η κλίμακα της επιχείρησης καθαρισμού

Τα supertankers, με μήκος που ξεπερνά τα 300 μέτρα και πλάτος περίπου 45 μέτρα, αντιπροσωπεύουν μια τεράστια επιφάνεια προς καθαρισμό, που αγγίζει τα 14.000 τετραγωνικά μέτρα. Για να ανταπεξέλθουν, ομάδες πέντε έως έξι δυτών χρειάζονται περίπου τέσσερις έως πέντε ώρες ανά πλοίο, χρησιμοποιώντας ξύστρες και πιεστικά μηχανήματα. Με περισσότερα από 600 πλοία να παραμένουν αγκυροβολημένα, η συνολική απαίτηση σε εργατοώρες είναι τεράστια.

Ο Μπράιαν Μακόλεϊ, ιδιοκτήτης της εταιρείας McCauley Mooring and Diving, επισημαίνει ότι η εργασία είναι απλή στη φύση της, αλλά το μέγεθος των πλοίων καθιστά αδύνατη την ατομική προσέγγιση. Οι δύτες χρησιμοποιούν ειδικά εξαρτήματα για να αποκολλούν τους οργανισμούς, ενώ για τα πιο επίμονα είδη, όπως οι πεταλίδες, επιστρατεύονται ηλεκτρικά τριβεία ή υδραυλικά συστήματα υψηλής πίεσης που τροφοδοτούνται από γεννήτριες επί του σκάφους.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για την προστασία της ειδικής αντιρρυπαντικής βαφής και επίστρωσης του πλοίου. Μια κατεστραμμένη επίστρωση μπορεί να οδηγήσει σε παραβιάσεις περιβαλλοντικών κανονισμών και ασφαλιστικών ρητρών, ενώ η διαδικασία καθαρισμού των προπελών είναι συχνά η πιο επίπονη, απαιτώντας αφαίρεση, καθαρισμό και επανατοποθέτηση.

Οικονομικές και ασφαλιστικές προεκτάσεις

Η ξαφνική και κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης για υπηρεσίες καθαρισμού έχει οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των αμοιβών. Όπως αναφέρει ο Άρον Σόρενσεν της BIMCO, τα συνεργεία χρεώνουν πλέον πενταψήφια ποσά ανά πλοίο, αυξάνοντας κατά μερικές χιλιάδες δολάρια τις τιμές τους. Η συσσώρευση θαλάσσιων οργανισμών διαταράσσει σοβαρά τη ρευστοδυναμική των πλοίων, αυξάνοντας δραματικά το κόστος καυσίμων, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 50% των συνολικών εξόδων ενός πλοίου, σύμφωνα με τον Νιλ Ρόμπερτς της Lloyd’s Market Association.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες, από την πλευρά τους, περιλαμβάνουν ειδικές ρήτρες καθαρισμού για να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τους περιβαλλοντικούς κανόνες και τη βέλτιστη ενεργειακή απόδοση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πλοία που βρίσκονται σε επικίνδυνη ζώνη ενδέχεται να ρυμουλκηθούν εκτός των στενών προτού καθαριστούν, αλλά η αφαίρεση των οργανισμών είναι απαραίτητη πριν από τη συνέχιση του ταξιδιού τους.

Γεωπολιτικές και επιχειρησιακές καθυστερήσεις

Το Ιράν ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι υποχρεώνει τις εταιρείες να εγγράφονται στις αρχές της χώρας για να λάβουν άδεια διέλευσης από τα στενά. Παράλληλα, ναρκαλιευτικά σκάφη πρέπει να "χτενίσουν" το στενό κανάλι για να εξαλείψουν τον κίνδυνο ανατίναξης, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες καλούνται να δώσουν το "πράσινο φως" για τον απόπλου. Όπως καταλήγει το δημοσίευμα, η καθυστέρηση στην επαναφορά της αγοράς πετρελαίου ξεκινά από τις πεταλίδες, αλλά δεν τελειώνει εκεί.