Πετρέλαιο: Άλμα στις τιμές λόγω έντασης στη Μέση Ανατολή

Σε ανοδική τροχιά επέστρεψε την Τετάρτη το πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές, καθώς η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και οι νέες αμερικανικές επιχειρήσεις σε ιρανικό έδαφος επανέφεραν στο προσκήνιο τον φόβο διαταραχών στην παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα.

Τα συμβόλαια παράδοσης του Brent κατέγραψαν άνοδο άνω του 2,7%, ξεπερνώντας τα 76 δολάρια το βαρέλι. Αντίστοιχη κίνηση σημείωσε και το αμερικανικό αργό WTI, το οποίο ενισχύθηκε περίπου 3%, προσεγγίζοντας τα 72,5 δολάρια. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ενεργειακή αγορά παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητη σε κάθε νέα ένταση στην περιοχή.

Η άνοδος των τιμών αποδίδεται στις αεροπορικές επιδρομές που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε περισσότερους από 80 στόχους στο Ιράν, ως απάντηση στις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Πρόκειται για μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη, από την οποία διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.

Η Ουάσιγκτον προχώρησε παράλληλα στην άρση της εξαίρεσης που επέτρεπε στην Τεχεράνη να εξάγει πετρέλαιο, εντείνοντας τους φόβους για περιορισμό της διαθέσιμης προσφοράς στις διεθνείς αγορές. Από την πλευρά της, η ιρανική ηγεσία έχει προειδοποιήσει για αντίποινα, ενώ στην περιοχή κυκλοφορούν πληροφορίες για νέες πυραυλικές επιθέσεις και χτυπήματα με drones.

Τα Στενά του Ορμούζ ξανά στο επίκεντρο

Η νέα αναζωπύρωση των εχθροπραξιών απειλεί την εύθραυστη συμφωνία αποκλιμάκωσης που είχε επιτευχθεί τον προηγούμενο μήνα και είχε επιτρέψει την ομαλοποίηση των θαλάσσιων διελεύσεων στα Στενά του Ορμούζ. Η επιστροφή της αβεβαιότητας σε αυτό το σημείο του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη αρκεί για να προκαλέσει άμεση αντίδραση στις τιμές.

Η αγορά πετρελαίου φοβάται κυρίως δύο ενδεχόμενα: διακοπή των δρομολογίων στα Στενά του Ορμούζ και απότομη μείωση των παγκόσμιων ροών καυσίμων. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η πίεση δεν θα περιοριστεί στο πετρέλαιο. Θα μεταφερθεί στα καύσιμα, στις μεταφορές, στα ναύλα, στην παραγωγή και τελικά στις τιμές καταναλωτή.

Παρά την ένταση στην ενέργεια, τα διεθνή χρηματιστήρια εμφανίστηκαν ανθεκτικά. Οι ασιατικές αγορές κινήθηκαν σε θετικό έδαφος, κυρίως λόγω της στήριξης από τις μετοχές τεχνολογίας, ενώ σταθεροποιητική εικόνα καταγράφηκε και στα προθεσμιακά συμβόλαια της Wall Street.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι επενδυτές δεν έχουν ακόμη ενσωματώσει στις τιμές το ενδεχόμενο μιας γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή. Το κλίμα, όμως, μπορεί να αλλάξει γρήγορα, αν υπάρξει νέα διακοπή στις θαλάσσιες μεταφορές ή αν εμφανιστεί σοβαρό έλλειμμα στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.

Η άνοδος του χρυσού δείχνει ότι ένα μέρος της αγοράς κινείται ήδη προς παραδοσιακά ασφαλή καταφύγια. Η συμπεριφορά αυτή αποτυπώνει την αβεβαιότητα που δημιουργεί η γεωπολιτική ένταση, ακόμη και όταν οι μετοχικές αγορές δείχνουν προς το παρόν ψυχραιμία.

Φόβοι για νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων

Το μεγαλύτερο οικονομικό ερώτημα αφορά τον αντίκτυπο στις τιμές και στα επιτόκια. Ένα παρατεταμένο ράλι στο πετρέλαιο θα μπορούσε να ξυπνήσει ξανά μνήμες υψηλού πληθωρισμού, καθώς η αύξηση των καυσίμων περνά γρήγορα στο κόστος μεταφοράς, στην παραγωγή και στα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης.

Η άνοδος στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων δείχνει ότι οι αγορές αρχίζουν να υπολογίζουν το ενδεχόμενο οι κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν για μεγαλύτερο διάστημα τις περιοριστικές νομισματικές πολιτικές τους. Αν οι πληθωριστικές πιέσεις ενισχυθούν, τα επιτόκια δύσκολα θα μπορέσουν να αποκλιμακωθούν με τον ρυθμό που ανέμεναν οι επενδυτές.

Στην παρούσα φάση, οι ειδικοί θεωρούν ότι, αν αποφευχθεί ένα παρατεταμένο μπλόκο στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, οι επιπτώσεις στις αγορές θα περιοριστούν κυρίως σε έντονες διακυμάνσεις των τιμών. Σε διαφορετική περίπτωση, η ενεργειακή κρίση μπορεί να μετατραπεί σε νέο πληθωριστικό σοκ, με άμεσες συνέπειες για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και νομισματική πολιτική.

Η εικόνα είναι καθαρή: όσο η Μέση Ανατολή παραμένει σε κατάσταση ανάφλεξης, το πετρέλαιο θα λειτουργεί ως βαρόμετρο γεωπολιτικού κινδύνου. Και όσο τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο της έντασης, η παγκόσμια οικονομία θα κινείται με τον φόβο μιας νέας ενεργειακής αναταραχής.