Πιέσεις στην Κομισιόν για εμπόριο με εποικισμούς

Μια ομάδα κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με επικεφαλής το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία, επιδιώκει να ασκήσει πίεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να υιοθετηθούν αυστηρότερες πολιτικές έναντι του εμπορίου με τους παράνομους ισραηλινούς εποικισμούς. Η πρωτοβουλία αυτή, σύμφωνα με πληροφορίες του Politico που επικαλείται τέσσερις διπλωμάτες, στοχεύει στη συγκρότηση μιας ισχυρής πλειοψηφίας που θα υποχρεώσει την Επιτροπή να καταθέσει επίσημη πρόταση για περιορισμό των συναλλαγών. Η κίνηση αυτή αναμένεται να κλιμακώσει την ήδη τεταμένη αντιπαράθεση μεταξύ των Βρυξελλών και ορισμένων κρατών-μελών αναφορικά με τη στρατηγική για τη Μέση Ανατολή.

Η διαμάχη αυτή αναδεικνύει τις βαθιές διαιρέσεις που υπάρχουν τόσο εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ όσο και μεταξύ των εθνικών πρωτευουσών. Από τη μία πλευρά, χώρες όπως η Ισπανία και το Βέλγιο, με την υποστήριξη της Ύπατης Εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, πιέζουν για άμεση και αποφασιστική δράση. Από την άλλη, η Επιτροπή υπό την προεδρία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με τη στήριξη της Γερμανίας και της Τσεχικής Δημοκρατίας, τηρεί μια πιο επιφυλακτική στάση, αποφεύγοντας να λάβει μέτρα που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν τις σχέσεις με το Ισραήλ.

Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης των υπουργών Εξωτερικών, που πραγματοποιείται τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, δεν αναμένεται να ληφθεί άμεση απόφαση για την επιβολή δασμών ή άλλων εμπορικών περιορισμών. Το κεντρικό ζήτημα είναι η δυνατότητα των υποστηρικτικών χωρών να εξασφαλίσουν την απαραίτητη πλειοψηφία, ώστε να ζητήσουν από την Επιτροπή να υποβάλει μια επίσημη πρόταση. Μόνο τότε οι κυβερνήσεις θα μπορέσουν να ψηφίσουν επί του θέματος σε ένα μεταγενέστερο στάδιο, καθορίζοντας την τελική μορφή των μέτρων.

Παρά την πολιτική σημασία της πρωτοβουλίας, ο οικονομικός αντίκτυπος των ενδεχόμενων μέτρων εκτιμάται ως περιορισμένος. Σύμφωνα με ένα εμπιστευτικό έγγραφο της Επιτροπής, το οποίο περιήλθε σε γνώση του Politico, το εμπόριο με τους παράνομους εποικισμούς στη Δυτική Όχθη αντιστοιχεί μόλις στο 0,5% του συνολικού εμπορίου της ΕΕ με το Ισραήλ. Ωστόσο, το ζήτημα έχει αποκτήσει τεράστια πολιτική βαρύτητα, επισκιάζοντας άλλα σημαντικά θέματα της ατζέντας, όπως η οριστικοποίηση του 21ου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας ή η ενίσχυση των σχέσεων με τις χώρες του Κόλπου.

Ο Ισπανός ευρωβουλευτής Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, τάχθηκε υπέρ της πλήρους απαγόρευσης των εισαγωγών από τους εποικισμούς, χαρακτηρίζοντάς τους παράνομους. Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή, υπό την ηγεσία της φον ντερ Λάιεν, αντιστέκεται στην υποβολή νέων μέτρων, επικαλούμενη προηγούμενες απορριφθείσες προτάσεις. Η Γερμανία, σύμφωνα με ανώτερο διπλωμάτη, σκοπεύει να ασκήσει βέτο ή να απόσχει από οποιαδήποτε ψηφοφορία, ενώ η Κάλας έχει δημόσια καλέσει την Επιτροπή να αναλάβει δράση, βρισκόμενη σε αντιπαράθεση με τον Ισραηλινό ομόλογό της, Γκίντεον Σάαρ.

Η διαμάχη περιπλέκεται περαιτέρω από τη διαφωνία σχετικά με τη νομική βάση των μέτρων. Η Επιτροπή και το Βερολίνο υποστηρίζουν ότι τα μέτρα εμπίπτουν στην Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ), απαιτώντας ομοφωνία. Αντίθετα, οι χώρες που ζητούν αυστηρότερα μέτρα επικαλούνται γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας του Συμβουλίου, η οποία τα κατατάσσει στην εμπορική πολιτική, όπου απαιτείται μόνο ειδική πλειοψηφία. Αυτή η νομική ασάφεια αποτελεί κομβικό σημείο τριβής, καθώς καθορίζει την ευκολία ή τη δυσκολία λήψης αποφάσεων.

Οι επικριτές της προέδρου φον ντερ Λάιεν την κατηγορούν για σκόπιμη καθυστέρηση, ενόψει των ισραηλινών εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο. Υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή αποφεύγει να λάβει μέτρα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πολιτικά από ακραίες προσωπικότητες, όπως ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ. Ο Ιρλανδός ευρωβουλευτής Μπάρι Άντριους εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά του, τονίζοντας ότι η κωλυσιεργία αυτή είναι απαράδεκτη, τη στιγμή που οι απώλειες αμάχων συνεχίζονται καθημερινά.