Πιέσεις Τραμπ για F-35 στην Τουρκία

Η Άγκυρα επιδιώκει να εξασφαλίσει την άμεση παράδοση έξι μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35 από την Ουάσιγκτον, σε μια κίνηση που αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τη γεωπολιτική θέση του Τούρκου προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το πρακτορείο Bloomberg, επικαλούμενο Τούρκους αξιωματούχους, η συγκεκριμένη συναλλαγή τελεί υπό την αίρεση της άρσης του εμπάργκο που έχει επιβάλει η προηγούμενη αμερικανική διοίκηση στην Τουρκία, σχετικά με την απόκτηση των προηγμένων αυτών μαχητικών.

Παρότι ο αριθμός των έξι αεροσκαφών υπολείπεται σημαντικά των περίπου σαράντα μαχητικών που είχε αρχικά αιτηθεί η Τουρκία, η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως ισχυρό γεωπολιτικό πλεονέκτημα για τον Ερντογάν. Το δημοσίευμα του Bloomberg υπογραμμίζει ότι μια τέτοια κίνηση ενδέχεται να προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια σε άλλους συμμάχους των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο, με κυριότερους το Ισραήλ και την Ελλάδα, οι οποίοι παρακολουθούν με ανησυχία τις στρατιωτικές φιλοδοξίες της Τουρκίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος βρέθηκε στην Άγκυρα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, πραγματοποίησε διμερή συνάντηση με τον Τούρκο ομόλογό του, δείχνοντας θετική διάθεση για την άρση των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στην τουρκική αμυντική βιομηχανία. Σε δηλώσεις του κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο Τραμπ ανέφερε χαρακτηριστικά: "Δεν έχω αποφασίσει τελείως, αλλά η τάση μου είναι να πω: κοιτάξτε, έχει κάνει τα πάντα, μας έχει βοηθήσει με πάρα πολλούς τρόπους", αναφερόμενος στον Ερντογάν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Τουρκία έχει ήδη καταβάλει το ποσό του 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τα έξι συγκεκριμένα αεροσκάφη F-35, τα οποία παραμένουν αποθηκευμένα σε αμερικανικές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με Τούρκους αξιωματούχους, εφόσον αρθούν οι κυρώσεις, η διαδικασία παράδοσης θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα, χωρίς ωστόσο να δίνεται κάποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, όταν ερωτήθηκε σχετικά, παρέπεμψε στις δηλώσεις του Τραμπ μετά τη συνάντηση με τον Ερντογάν.

Ο Ερντογάν, από την πλευρά του, εξέφρασε την αισιοδοξία του για την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων, δηλώνοντας: "Όσον αφορά το ζήτημα των F-35, ο κ. Τραμπ υιοθετεί στην πραγματικότητα μια θετική στάση απέναντι στην Τουρκία. Ελπίζουμε ότι, μόλις παραδοθούν τα F-35 στην Τουρκία, ολόκληρος ο κόσμος θα αναγνωρίσει ότι οι ΗΠΑ τήρησαν την υπόσχεσή τους".

Τα F-35, τα οποία κατασκευάζονται από την αμερικανική εταιρεία Lockheed Martin, θεωρούνται από τα πιο προηγμένα τεχνολογικά μαχητικά αεροσκάφη παγκοσμίως. Οι ΗΠΑ ασκούν αυστηρό έλεγχο στις χώρες που μπορούν να τα αποκτήσουν. Το Ισραήλ αποτελεί τη μοναδική χώρα στη Μέση Ανατολή που διαθέτει F-35, και ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει εκφράσει επανειλημμένα την αντίθεσή του στην προοπτική απόκτησής τους από την Τουρκία. Ανάλογη είναι και η στάση της Ελλάδας, η οποία παρακολουθεί στενά τις στρατιωτικές κινήσεις της γειτονικής χώρας. Ο Ερντογάν, ωστόσο, απέρριψε κατηγορηματικά τις αντιρρήσεις των δύο ηγετών.

Το ζήτημα της επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 συνδέεται άρρηκτα με την αγορά του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400, η οποία πραγματοποιήθηκε πριν από περίπου μια δεκαετία. Η απόκτηση των S-400 είχε προκαλέσει ρήγμα στις σχέσεις της Τουρκίας με άλλα μέλη του ΝΑΤΟ, καθώς υπήρχαν φόβοι ότι η Μόσχα θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ευαίσθητα δεδομένα των F-35. Οι ΗΠΑ έχουν καταστήσει σαφές ότι η Τουρκία πρέπει να απομακρύνει τα S-400 από το έδαφός της για να επανενταχθεί στο πρόγραμμα.

Σύμφωνα με πηγές, η Άγκυρα εξετάζει το ενδεχόμενο ενός συμβιβασμού, προσφέροντας στις ΗΠΑ την τεχνική εποπτεία του συστήματος S-400, διατηρώντας παράλληλα τους πυραύλους στο οπλοστάσιό της για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Ο Ερντογάν, όταν ερωτήθηκε σχετικά με το ενδεχόμενο επιστροφής των S-400 στη Ρωσία, απέφυγε να δώσει σαφή απάντηση, περιοριζόμενος να δηλώσει: "Συνεχίστε να μας παρακολουθείτε".

Παρά τη θετική στάση του Τραμπ, υπάρχουν ακόμη σημαντικά εμπόδια, καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο έχει την εξουσία να μπλοκάρει οποιαδήποτε πώληση. Ωστόσο, ορισμένοι Αμερικανοί γερουσιαστές που συμμετείχαν στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ φέρονται να στηρίζουν το σχέδιο. Η Δημοκρατική γερουσιαστής από το Νιου Χάμσαϊρ, Τζιν Σαχίν, δήλωσε ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα "θα ήταν μια θετική εξέλιξη", εφόσον βρεθεί ένας "αποδεκτός τρόπος αντιμετώπισης των S-400". Ανάλογη ήταν και η τοποθέτηση του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή από τη Νότια Ντακότα, Μάικ Ράουντς.

Στο μεταξύ, ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος βρισκόταν στην Άγκυρα, αναμενόταν να μεταβεί στο Ισραήλ για να συζητήσει το θέμα, αλλά ακύρωσε το ταξίδι του για άγνωστους λόγους. Παράλληλα, η Τουρκία προωθεί τα σχέδιά της για τη δημιουργία ενός εγχώριου συστήματος αεράμυνας, το οποίο ονομάζει "Ατσάλινο Θόλο", ενώ επιδιώκει να πείσει τη Γαλλία να της επιτρέψει την αγορά του γαλλοϊταλικού συστήματος SAMP/T.