Πίστη στην Ε.Ε., δυσπιστία στους θεσμούς: Το αντιφατικό πρόσωπο της νεολαίας σήμερα

Σύνθετη και συχνά αντιφατική εμφανίζεται η στάση της νεολαίας 17-34 ετών απέναντι στη δημοκρατία, την κοινωνία, την οικονομία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με την έρευνα του Eteron – Ινστιτούτου για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή, με τίτλο «Αξίες, πολιτικές στάσεις και αντιφάσεις». Τα ευρήματα προέρχονται από την «Ακτινογραφία των ψηφοφόρων» και βασίζονται σε δείγμα 2.574 ατόμων ηλικίας 17 ετών και άνω, που ερωτήθηκαν από τις 24 Μαρτίου έως τις 4 Απριλίου 2025.

Η έρευνα καταγράφει τη στάση μιας γενιάς που ενηλικιώθηκε εν μέσω συνεχών κρίσεων και πασχίζει να βρει τον ρόλο της σε μια κοινωνία που φαίνεται να την κρατά στο περιθώριο. Οι 17-24 ετών παρουσιάζουν μεγαλύτερη αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση, ενώ οι 25-34 υιοθετούν πιο ρεαλιστική και συχνά απαισιόδοξη στάση. Αν και η πλειοψηφία δηλώνει πίστη στη δημοκρατία και την Ε.Ε., υπάρχει βαθιά δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς, το πολιτικό σύστημα και τα ΜΜΕ.

Στην κοινωνικοοικονομική αυτοαντίληψη, η στρεβλή εικόνα είναι εμφανής: το 9,6% των 17-24 ετών δηλώνει ότι ανήκει στην ανώτερη ή ανώτερη-μεσαία τάξη, ποσοστό υψηλότερο από κάθε άλλη ηλικιακή ομάδα. Αντίθετα, στους 25-34 ετών, το 11% τοποθετείται στην κατώτερη τάξη. Παράλληλα, ενώ το 17,9% των νεότερων θεωρεί επαρκές το οικογενειακό του εισόδημα για αποταμίευση ή επενδύσεις, μόλις το 1,8% δηλώνει πολύ ικανοποιημένο από την προσωπική του οικονομική κατάσταση.

Η απογοήτευση για τη λειτουργία της δημοκρατίας είναι εκτεταμένη, με 87% των νέων να δηλώνει δυσαρεστημένο, χωρίς ωστόσο αυτό να συνεπάγεται στροφή προς αυταρχικές λύσεις: μόνο το 9,9% των 17-24 ετών θεωρεί ότι η δικτατορία είναι προτιμότερη σε κάποιες περιπτώσεις και 7,9% αποδέχεται έναν ισχυρό πρωθυπουργό χωρίς Κοινοβούλιο.

Στο πεδίο της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, το χάσμα γενεών είναι έντονο. Στους 25-34, μόλις το 14% εμπιστεύεται την Προεδρία ή το Κοινοβούλιο, λιγότερο από 7% τα κόμματα, ενώ μόνο οι Ανεξάρτητες Αρχές συγκεντρώνουν αξιοσημείωτη εμπιστοσύνη (27,1%). Οι 17-24 ετών, αν και πιο θετικοί, δεν ξεπερνούν το 25% εμπιστοσύνη στο Κοινοβούλιο, ενώ μόλις 4% εμπιστεύεται τα ΜΜΕ.

Αντιθέτως, απέναντι στην Ε.Ε. και στο ευρώ, η νεολαία δείχνει καθαρά φιλοευρωπαϊκή στάση: το 77,6% των 17-24 ετών δηλώνει θετικά διακείμενο προς την Ε.Ε. και το 78,2% προς το ευρώ – τα υψηλότερα ποσοστά στην έρευνα. Οι 25-34 ετών εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί, με αντίστοιχα ποσοστά 52,8% και 60,2%.

Συνολικά, η έρευνα δείχνει μια νεολαία που ναι μεν απορρίπτει το υπάρχον πολιτικό πλαίσιο, διατηρεί όμως πίστη στις δημοκρατικές αξίες και την ευρωπαϊκή προοπτική – μια αντίφαση που αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη πολιτική ένδειξη της εποχής.