Τα πλασματικά έτη μπορούν να αποτελέσουν εργαλείο για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, ωστόσο συχνά συνοδεύονται από σοβαρές παγίδες που αφορούν το τελικό ύψος της σύνταξης και δεν είναι πάντα άμεσα ορατές στους ασφαλισμένους.
Χαμηλότερη σύνταξη λαμβάνουν όσοι και όσες αποχωρούν με ανήλικο τέκνο (25ετία ή 5.500 ένσημα), καθώς, παρότι δεν επιβαρύνονται με πέναλτι πρόωρης εξόδου, δεν εξαντλούν τον συντελεστή ανταπόδοσης. Ο συγκεκριμένος συντελεστής φτάνει στο ανώτατο σημείο της καμπύλης μόνο με τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης, πραγματικών και πλασματικών.
Με 35 έτη ασφάλισης, ακόμη και στο 60ό έτος ηλικίας, το ποσοστό αναπλήρωσης της ανταποδοτικής σύνταξης περιορίζεται στο 37,31%, έναντι 50,01% που αντιστοιχεί στην 40ετία. Για κάθε ένα έτος δωρεάν αναγνώρισης πλασματικού χρόνου, η μείωση στην ανταποδοτική σύνταξη ανέρχεται σε 2,55%.
Τα ποσοστά αυτά μεταφράζονται σε απώλειες 127 ευρώ τον μήνα για κάθε 1.000 ευρώ συντάξιμου μισθού στην περίπτωση της 35ετίας, ή 25,5 ευρώ όταν αναγνωρίζεται ένας χρόνος επιδοτούμενης ανεργίας. Αν ο συντάξιμος μισθός ανέρχεται σε 3.000 ευρώ (μεικτός μέσος όρος από το 2002 έως τη συνταξιοδότηση), οι μηνιαίες απώλειες φτάνουν τα 381 ευρώ για 35ετία και τα 76,5 ευρώ για ένα δωρεάν πλασματικό έτος.
Στις περιπτώσεις συνταξιοδότησης με 25ετία, λόγω θεμελίωσης ή ακόμη περισσότερο με μειωμένη σύνταξη, οι απώλειες μπορεί να αγγίξουν έως και το 50% της τελικής παροχής.
Το κλάσμα που δεν διορθώνεται
Όταν η συνταξιοδότηση γίνεται με λιγότερα από 40 έτη ασφάλισης και μειωμένες αποδοχές, ακόμη και η μεταγενέστερη απασχόληση ως συνταξιούχου οδηγεί μόνο σε μικρή προσαύξηση, χωρίς να μπορεί να διορθώσει το αρχικό, χαμηλό κλάσμα της ανταποδοτικής σύνταξης.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση παλαιών ασφαλισμένων σε Ειδικά Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών, που είχαν θεμελιώσει δικαίωμα εξόδου με 25ετία την περίοδο 2010-2012 και αποχώρησαν μέσω εθελουσίας. Αν συνταξιοδοτηθούν σήμερα στο 62ο έτος με 35ετία, ενδέχεται να χάσουν έως 381 ευρώ μηνιαίως, για συντάξιμο μέσο μισθό 3.000 ευρώ, αποκλειστικά επειδή δεν συμπλήρωσαν 40 έτη.
Ακόμη και σε ευνοϊκές περιπτώσεις θεμελίωσης, συμφέρει οι ασφαλισμένοι να συγκεντρώνουν όσο το δυνατόν περισσότερα έτη ασφάλισης, καθώς έτσι βελτιώνεται ουσιαστικά το ποσοστό ανταπόδοσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα, είναι συμφέρουσα η αναγνώριση «φθηνών» πλασματικών ετών, ώστε να προσεγγιστεί η 40ετία, ακόμη και αν μειώνεται ο μέσος όρος αποδοχών.
Για παράδειγμα, με μεικτό μισθό 3.000 ευρώ, η αναγνώριση πέντε πλασματικών ετών κοστίζει 36.000 ευρώ. Αν όμως προηγηθεί έστω και ένας μήνας εργασίας με τις μισές αποδοχές, το κόστος εξαγοράς μειώνεται στο 50%, καθώς η αναγνώριση γίνεται με βάση τις αποδοχές του προηγούμενου μήνα. Παρότι τα πλασματικά έτη μειώνουν τον μέσο μισθό, το τελικό κέρδος προκύπτει από τη βελτίωση του κλάσματος.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναγνώριση της στρατιωτικής θητείας αποτελεί την πιο συμφέρουσα επιλογή. Με την αναγνώριση 20 μηνών θητείας προκύπτουν δύο πλήρη πλασματικά έτη, καθώς υπολογίζονται 30 ημέρες ασφάλισης ανά μήνα, όταν ο ΕΦΚΑ απαιτεί 25 ημέρες. Έτσι, η συγκεκριμένη αναγνώριση προσφέρεται ουσιαστικά με «έκπτωση» περίπου 20%.
