Πλεύρης και Return Hub: Πρώτες μεταφορές στη Ρουάντα το 2027
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στον στενό πυρήνα μιας νέας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τη δημιουργία κέντρου επιστροφών μεταναστών στη Ρουάντα, ενός λεγόμενου «Return Hub» εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μαζί με τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία, η ελληνική κυβέρνηση προχωρά σε συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις με το Κιγκάλι, με στόχο οι πρώτες μεταφορές να αρχίσουν μέσα στο 2027.
Την ελληνική πλευρά εκπροσωπεί ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, ο οποίος συμμετείχε στη Βιέννη στην κοινή ανακοίνωση των πέντε κρατών-μελών της ΕΕ και της Ρουάντας. Σύμφωνα με το Υπουργείο Μετανάστευσης, η πρωτοβουλία περνά πλέον από το επίπεδο της πολιτικής συζήτησης σε τεχνικές και επιχειρησιακές διαπραγματεύσεις.
Το σχέδιο αφορά υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διαθέτουν πλέον νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε βάρος τους έχει εκδοθεί εκτελεστή απόφαση επιστροφής ή απομάκρυνσης. Πρόκειται κυρίως για περιπτώσεις ανθρώπων των οποίων το αίτημα διεθνούς προστασίας έχει απορριφθεί οριστικά και η επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους δεν έχει καταστεί εφικτή.
Η αδυναμία εκτέλεσης μιας απόφασης επιστροφής αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Σύμφωνα με στοιχεία που έχει επικαλεστεί το Συμβούλιο της ΕΕ, περίπου δύο στους τρεις ανθρώπους που λαμβάνουν εντολή να εγκαταλείψουν την Ευρωπαϊκή Ένωση τελικά δεν αποχωρούν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε καταγράψει για το 2025 ποσοστό αποτελεσματικών επιστροφών περίπου 28%.
Ποιοι θα μπορούν να μεταφέρονται στη Ρουάντα
Το Return Hub δεν σχεδιάζεται ως μηχανισμός γενικής μεταφοράς μεταναστών από την Ελλάδα ή τις υπόλοιπες συμμετέχουσες χώρες. Η εφαρμογή του θα αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων που έχουν χάσει το δικαίωμα νόμιμης παραμονής και διαθέτουν οριστική απόφαση επιστροφής.
Οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να συνάπτουν συμφωνίες με τρίτες χώρες για τη λειτουργία τέτοιων κόμβων, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι διεθνείς κανόνες προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η αρχή της μη επαναπροώθησης.
Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι εξαιρούνται από το σχετικό ευρωπαϊκό πλαίσιο. Παράλληλα, η ολλανδική κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι κατά την πρώτη φάση της πρωτοβουλίας η ομάδα των πέντε κρατών προσανατολίζεται στη μεταφορά μόνο άγαμων ανδρών. Τα τελικά κριτήρια, οι διαδικασίες επιλογής και οι εγγυήσεις για τις υπόλοιπες ευάλωτες κατηγορίες αναμένεται να αποσαφηνιστούν κατά τις διαπραγματεύσεις.
Στη Ρουάντα προβλέπεται να λειτουργήσουν ανοιχτές και προσωρινές εγκαταστάσεις. Όσοι μεταφέρονται εκεί θα αποκτούν δικαίωμα διαμονής και πρόσβαση, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στην εκπαίδευση, στην αγορά εργασίας, στις υπηρεσίες υγείας και στο δικαστικό σύστημα της χώρας.
Οι μεταφερόμενοι θα μπορούν να επιλέξουν την ένταξή τους στη ρουαντέζικη κοινωνία ή την οικειοθελή επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους ή σε άλλη χώρα στην οποία έχουν νόμιμο δικαίωμα εισόδου και παραμονής. Στον σχεδιασμό προβλέπεται υποστήριξη από τη Ρουάντα και διεθνείς οργανισμούς.
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης συμμετέχουν με τεχνική και συμβουλευτική συνδρομή, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί τις συνομιλίες ώστε το υπό διαμόρφωση σύστημα να παραμείνει εντός του ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου.
Η Ελλάδα μπαίνει μπροστά, ενώ κρίσιμες λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη συμμετοχή της Ελλάδας στο εγχείρημα ως εργαλείο για την αύξηση των επιστροφών και τον περιορισμό της παράτυπης μετανάστευσης. Ο Θάνος Πλεύρης έχει συνδέσει τα Return Hubs με την προσπάθεια περιορισμού των παράνομων ροών και αντιμετώπισης των δικτύων διακίνησης.
Παρά την πολιτική βαρύτητα της απόφασης, βασικά ζητήματα του σχεδιασμού παραμένουν ακόμη χωρίς πλήρη δημόσια εξειδίκευση. Μεταξύ αυτών βρίσκονται το συνολικό οικονομικό κόστος για την Ελλάδα, ο αριθμός των ανθρώπων που θα μπορούν να μεταφέρονται, η κατανομή των δαπανών ανάμεσα στα πέντε ευρωπαϊκά κράτη, η διάρκεια παραμονής στις εγκαταστάσεις και ο ακριβής μηχανισμός ελέγχου των συνθηκών διαβίωσης.
Η ολλανδική κυβέρνηση έχει ήδη γνωστοποιήσει ότι οι χώρες της ομάδας θα καλύπτουν τα έξοδα που συνδέονται, μεταξύ άλλων, με την προσωρινή φιλοξενία. Για την ελληνική συμμετοχή, ωστόσο, δεν έχει δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής συγκεκριμένο ύψος οικονομικής επιβάρυνσης ή αναλυτικός προϋπολογισμός.
Αυτό δημιουργεί σαφή υποχρέωση ενημέρωσης από την κυβέρνηση, καθώς η Ελλάδα δεν συμμετέχει περιφερειακά στον σχεδιασμό. Βρίσκεται ανάμεσα στις πέντε χώρες που αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πρώτου κοινού Return Hub, ενός μοντέλου που ενδέχεται να αποτελέσει προηγούμενο για την ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών τα επόμενα χρόνια.
Η νομική βάση έχει πλέον δημιουργηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε τον Οκτώβριο του 2026 το νέο πλαίσιο επιστροφών, το οποίο επιτρέπει τη δημιουργία κόμβων σε τρίτες χώρες υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με υποχρεωτικό σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Το επόμενο στάδιο είναι η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με τη Ρουάντα και η κατάρτιση της συμφωνίας που θα καθορίζει το πραγματικό περιεχόμενο του εγχειρήματος. Ο στόχος που έχει τεθεί επισήμως είναι οι πρώτες μεταφορές να πραγματοποιηθούν μέσα στο 2027. Μέχρι τότε, η ελληνική κυβέρνηση καλείται να παρουσιάσει με σαφήνεια τους οικονομικούς, νομικούς και επιχειρησιακούς όρους με τους οποίους η χώρα συμμετέχει σε ένα σχέδιο που σηματοδοτεί σημαντική αλλαγή στην ευρωπαϊκή διαχείριση των επιστροφών.
Πιο Δημοφιλή
Πιο Πρόσφατα
Πλεύρης και Return Hub: Πρώτες μεταφορές στη Ρουάντα το 2027
Σάμος: Αγωνία για αποζημιώσεις μετά τη φωτιά στο Blue Carrier 2