Πλεύρης: Κύριο πρόβλημα η Λιβύη, όχι το Αιγαίο

Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, σε συνέντευξή του στην εκπομπή «10 με Τόνο», ανέλυσε διεξοδικά τις τρέχουσες προκλήσεις της μεταναστευτικής πολιτικής, εστιάζοντας στη μεταναστευτική πίεση από τη Λιβύη, τις αυξημένες ροές προς την Κρήτη, αλλά και στον νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό για την αντιμετώπιση έκτακτων συνθηκών και μαζικών αφίξεων. Ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε ότι το βασικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν εντοπίζεται πλέον στο Αιγαίο, όπου κατά το τελευταίο εννεάμηνο οι ροές ανήλθαν σε 6.000 – αριθμός που παλαιότερα αντιστοιχούσε σε μόλις 10-15 ημέρες – ούτε στον Έβρο, παρά την φετινή αύξηση σε σύγκριση με άλλα έτη, καθώς τα απόλυτα μεγέθη παραμένουν χαμηλά. Αντιθέτως, τόνισε ότι η κύρια πηγή πίεσης είναι η Λιβύη και ο νότος, γεγονός που καταδεικνύει ότι η συνεργασία μεταξύ κρατών μπορεί να αποφέρει απτά αποτελέσματα. Σε αυτό το πλαίσιο, επεσήμανε τον ρόλο της Τουρκίας, η οποία έχει μεταβάλει την πολιτική της στο μεταναστευτικό, ελέγχοντας αποτελεσματικότερα τα ανατολικά της σύνορα, υιοθετώντας μια προσέγγιση εντελώς διαφορετική από εκείνη του 2020 στον Έβρο. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η συνεργασία με την Τουρκία ενέχει πάντα αβεβαιότητα, καθώς δεν υπάρχει εγγύηση για τη συνέχισή της.

Ο υπουργός ανέφερε ότι από τις 16.000 εισροές που καταγράφηκαν στην Κρήτη κατά το εννεάμηνο, εάν είχε επιτευχθεί – και προς αυτή την κατεύθυνση καταβάλλονται προσπάθειες – ο περιορισμός των ροών που δεν προέρχονται από εμπόλεμες ζώνες, οι ροές θα ήταν μειωμένες κατά 30-40%, καθιστώντας την κατάσταση πολύ πιο διαχειρίσιμη. Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στις προσπάθειες του Επιτρόπου για την επιβολή στις χώρες του Κόλπου να διακόψουν τις τράνζιτ πτήσεις προς τη Λιβύη, μέτρο που θα μείωνε αυτομάτως μια σημαντική δεξαμενή μεταναστών. Παράλληλα, υπογράμμισε την άριστη συνεργασία και συμφωνία με την Αίγυπτο, από όπου επίσης υπήρχε διαδρομή, εκφράζοντας την ευελπιστία για ανάλογη επιτυχία με τις χώρες του Κόλπου.

Η ελληνική πρόταση

Ο Θάνος Πλεύρης αποκάλυψε ότι προχθές στο Συμβούλιο Υπουργών στο Λουξεμβούργο παρουσίασε μια ελληνική πρόταση, η οποία έτυχε ευρείας αποδοχής. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι όλα τα διαθέσιμα εργαλεία είναι σημαντικά όταν οι μεταναστευτικές ροές είναι ομαλές, είτε χαμηλότερες είτε αυξημένες, αλλά πάντα λελογισμένες. Αντιθέτως, περιστατικά όπως αυτό στη Θέουτα, όπου 80.000 άνθρωποι εισήλθαν μέσα σε δύο 24ωρα, ή η απόπειρα στον Έβρο που αποτράπηκε, συνιστούν έκτακτες συνθήκες. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα προτείνει τη δημιουργία ενός μηχανισμού που θα ενεργοποιείται όταν υπάρχει εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού ή όταν ένας αριθμός υποδηλώνει μοτίβο μαζικής εισβολής. Ο μηχανισμός αυτός θα περιλαμβάνει: πρώτον, ενισχυμένη επιτήρηση των συνόρων με παρουσία Frontex, επιτρέποντας την ενεργητική παρουσία στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, την άρνηση εισόδου και τη σφράγιση των συνόρων. Δεύτερον, όταν ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός, για όσους εισέρχονται στη χώρα δεν θα εξετάζεται αίτημα ασύλου αλλά θα εκδίδεται πράξη επιστροφής. Τα διαβατήριά τους δεν θα εκδίδονται από τις χώρες καταγωγής αλλά από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με προτεραιότητα στην άσκηση πίεσης προς τις χώρες καταγωγής ή διέλευσης. Θα μεταφέρονται πίσω με αυστηρές εμπορικές κυρώσεις από την Ευρώπη σε περίπτωση μη συνεργασίας.

Οι κόμβοι επιστροφής

Σύμφωνα με τον υπουργό, η Ελλάδα, η Γερμανία, η Δανία, η Ολλανδία και η Αυστρία έχουν συμφωνήσει να δημιουργήσουν τους πρώτους κόμβους επιστροφής, οι οποίοι θα αφορούν αποκλειστικά όσους απορρίπτεται το αίτημα ασύλου. Οι κόμβοι αυτοί θα πρέπει να βρίσκονται σε τοποθεσίες που δεν συνορεύουν εξωτερικά με την Ευρώπη αλλά ούτε και εντός αυτής. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με 3-4 χώρες, μία εκ των οποίων θα αποκαλυφθεί σε περίπου ένα μήνα, όταν θα υπάρξουν οι σχετικές ανακοινώσεις. Εάν απορριφθεί το αίτημα ασύλου, ο ενδιαφερόμενος μεταφέρεται στη χώρα καταγωγής του. Σε περίπτωση δυσκολίας, θα συνεργαζόμαστε με μια τρίτη χώρα – αρχικά στην Αφρική – η οποία θα δέχεται να τον φιλοξενήσει προσωρινά εν αναμονή της επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του. Η Ευρώπη διασφαλίζει ότι η λειτουργία των κέντρων αυτών θα είναι σύμφωνη με τα πρότυπά της, με απόλυτο σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα. Μέχρι τα τέλη του τρέχοντος έτους ή τον Ιανουάριο του 2027, αναμένεται να έχει υπογραφεί η συμφωνία με την τρίτη χώρα. Αμέσως μετά την υπογραφή, θα ξεκινήσει ένα πιλοτικό πρόγραμμα εντός του 2027, και εκτιμάται ότι κατά την ελληνική προεδρία, δηλαδή στο δεύτερο εξάμηνο του 2027, θα καταστεί δυνατή η μετάβαση από το πιλοτικό στάδιο στην πλήρη λειτουργία. Τέλος, ο υπουργός σημείωσε ότι μέχρι στιγμής, από τον πόλεμο στο Ιράν, δεν έχει παρατηρηθεί μεταφορά πληθυσμού, καθώς αυτή παραμένει εντός των ίδιων κρατών που βρίσκονται σε ένταση.