Πλημμύρες με υπογραφή αμέλειας και ανοχής

Τα μπαζωμένα ρέματα, το ιδιότυπο «συγχωροχάρτι» που διαχρονικά –ακόμη και μέσω αδράνειας– χορηγεί η Πολιτεία στους παρανομούντες, τα φρεάτια των πόλεων που έχουν σχεδιαστεί για μια εποχή πριν από την κλιματική αλλαγή, αλλά και η στάση μέρους των πολιτών που αγνοεί τις προειδοποιήσεις για ακραία καιρικά φαινόμενα και κυκλοφορεί χωρίς λόγο εν μέσω σφοδρών βροχοπτώσεων, συνιστούν τους βασικούς παράγοντες πίσω από τις μεγάλες καταστροφές και τους θανάτους που προκαλούν οι πλημμύρες, όπως εκείνες που έπληξαν πρόσφατα την Άνω Γλυφάδα.

Τα παραπάνω επισημαίνει,  ο εθνικός εκπρόσωπος για την Κλιματική Αλλαγή, ομότιμος καθηγητής Φυσικής της Ατμόσφαιρας στο ΕΚΠΑ και επίτιμος καθηγητής του ΑΠΘ, Χρήστος Ζερεφός, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι το σύστημα προειδοποίησης μέσω του 112 έχει αποδειχθεί σωτήριο για ανθρώπινες ζωές στη χώρα μας.

Όπως τονίζει, «επιβεβαιώνεται συνεχώς η αδιαφορία που δείχνουμε ως κοινωνία απέναντι στους νόμους και αυτό το πληρώνουμε ακριβά, πολλές φορές ακόμη και με τη ζωή μας. Όταν κάποιος μπαζώνει ένα ρέμα και χτίζει επάνω του, σε ένα έντονο καιρικό φαινόμενο το ρέμα μετατρέπεται σε ποτάμι και μπορεί να τον πνίξει. Δυστυχώς, εδώ και διακόσια χρόνια το ελληνικό κράτος λειτουργεί με τη λογική της συγχώρεσης σε τέτοιες περιπτώσεις. Όμως, σε ορισμένες περιπτώσεις αυτή η συγχώρεση δεν έχει καμία αξία για τον παραβάτη, γιατί μπορεί να έχει ήδη ‘συγχωρεθεί’ από τον Θεό, δηλαδή να έχει χάσει τη ζωή του».

Υποδομές άλλης εποχής σε νέα κλιματική πραγματικότητα

Ο κ. Ζερεφός επισημαίνει ακόμη ότι, ιδίως στις παραθαλάσσιες περιοχές με σύνθετο ανάγλυφο, όπου συγκλίνουν τα ορμητικά νερά από τα ρέματα, οι δήμοι θα έπρεπε να εφαρμόζουν αυστηρότερα μέτρα πρόληψης, ώστε να αποφεύγονται σοβαρές επιπτώσεις από έντονες καταιγίδες.

Όπως εξηγεί, τόσο σε αυτούς τους δήμους όσο και σε ολόκληρη τη χώρα, τα φρεάτια που σχεδιάστηκαν πριν από δεκαετίες αδυνατούν να ανταποκριθούν στη σφοδρότητα των φαινομένων και στους μεγάλους όγκους νερού της κλιματικής κρίσης. Το ίδιο πρόβλημα παρατηρείται και στα συστήματα απορροής φερτών υλικών.

«Οι περισσότεροι δήμοι στην Ελλάδα είναι παραθαλάσσιοι και χαρακτηρίζονται από πολύπλευρο ανάγλυφο. Αυτοί αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο, για παράδειγμα σε σχέση με την Πεντέλη, καθώς τα νερά κατεβαίνουν με μεγάλη ταχύτητα και προκαλούν σοβαρότερες ζημιές, αφού οι περιοχές βρίσκονται στις ζώνες εκβολής. Θεωρώ ότι οι δημοτικές αρχές καθαρίζουν τα φρεάτια και, αν δεν το κάνουν, φέρουν σοβαρές ευθύνες και πρέπει να ελεγχθούν. Ωστόσο, το ουσιαστικό πρόβλημα είναι ότι τα φρεάτια έχουν σχεδιαστεί για τις απορροές παλαιότερων εποχών, πριν από την κλιματική κρίση. Σήμερα, ο όγκος νερού που πέφτει μέσα σε λίγες ώρες, με μεγάλη ραγδαιότητα, παλαιότερα έπεφτε σε πολλές ώρες ή και ημέρες. Αυτόν τον όγκο δεν μπορούν να τον διαχειριστούν τα υπάρχοντα δίκτυα. Απαιτείται ανασχεδιασμός των φρεατίων και, όπου αυτό δεν είναι εφικτό, άμεσα συμπληρωματικά μέτρα», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Πρόληψη, ενημέρωση και ατομική ευθύνη

Αναφορικά με την ενημέρωση των πολιτών, ο κ. Ζερεφός αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα, με κορυφαίο παράδειγμα το 112, το οποίο έχει αποδειχθεί καθοριστικό στην προστασία ανθρώπινων ζωών.

«Οι πολίτες πλέον γνωρίζουν ότι σε περίπτωση πλημμύρας δεν ανοίγεις την πόρτα, αλλά μετακινείσαι προς τα πάνω, στην ταράτσα. Το ζητούμενο, όμως, είναι η πρόληψη και σε αυτό συμβάλλει καθοριστικά το 112. Παρ’ όλα αυτά, όταν γνωρίζουμε ότι έρχεται έντονη κακοκαιρία, ότι θα κλείσουν σχολεία και υπηρεσίες, δεν πρέπει να βγαίνουμε από το σπίτι και να εκθέτουμε τον εαυτό μας σε κίνδυνο. Όταν ο όγκος του νερού μετατρέπεται σε ποτάμι, δεν μπορεί να τον σταματήσει κανείς. Ένα κυβικό μέτρο νερού που κινείται ορμητικά ισοδυναμεί με βάρος ενός τόνου. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι, όταν πέφτουν κεραυνοί και οι δρόμοι γίνονται ποτάμια, δεν υπάρχει λόγος να κυκλοφορούμε. Αν κάτι δεν είναι απολύτως αναγκαίο, μπορεί να περιμένει», καταλήγει.