Για χρόνια, η δημόσια συζήτηση γύρω από τον Jeffrey Epstein περιοριζόταν σε μια μόνο διάσταση: τα σεξουαλικά εγκλήματα. Αυτά τα εγκλήματα υπήρξαν πραγματικά, σκληρά και αμετάκλητα. Οι γυναίκες και τα κορίτσια που εκμεταλλεύτηκε, συχνά με εξαναγκασμό, ναρκωτικά ή χειρισμό, δικαιούνται δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια και μόνιμη λογοδοσία. Κάθε συζήτηση για τον Epstein οφείλει να αναγνωρίζει τη σοβαρότητα της βλάβης που υπέστησαν.
Για να κατανοήσουμε όμως ποιος πραγματικά ήταν ο Epstein και γιατί η υπόθεσή του συνεχίζει να ταράζει παγκόσμιους θεσμούς, πρέπει να αντιμετωπίσουμε μια ευρύτερη, δυσάρεστη αλήθεια: η σεξουαλική εκμετάλλευση δεν ήταν ο πυρήνας της εξουσίας του. Ήταν αποτέλεσμα, όχι αιτία.
Ο Epstein λειτουργούσε ως παγκόσμιος μεσίτης επιρροής. Δεν ήταν απλώς ένας πλούσιος θηρευτής που κρυβόταν πίσω από τα χρήματά του· ήταν ένας διαμεσολαβητής που εμπορευόταν πρόσβαση, επιρροή, μυστικότητα και ατιμωρησία. Η αξία του για ισχυρούς ανθρώπους δεν περιοριζόταν στην προσωπική ηδονή, αλλά στο τι μπορούσε να τους προσφέρει: ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση, ρυθμιστικά κενά, υπεράκτιες χρηματοοικονομικές δομές, νομική προστασία και πρόσβαση σε αποφασιστικά κέντρα εξουσίας.
Κινούνταν με ευχέρεια ανάμεσα σε χρηματοδότες, πολιτικούς, μέλη βασιλικών οικογενειών, ακαδημαϊκούς, επιστήμονες, πρόσωπα συνδεδεμένα με μυστικές υπηρεσίες και επιχειρηματικά συμφέροντα. Η πρόσβαση αυτή δεν ήταν τυχαία. Ο Epstein καλλιεργούσε την εικόνα ενός αναντικατάστατου συμβούλου σε θέματα φορολογικής πολιτικής, ροής κεφαλαίων και χρηματοοικονομικής στρατηγικής. Ακόμη και χωρίς επίσημους τίτλους, παρουσίαζε τον εαυτό του ως γνώστη του τρόπου λειτουργίας της εξουσίας και του τρόπου να την λυγίζει αθόρυβα.
Ο κόσμος του ήταν αυστηρά προστατευμένος. Το οικοσύστημά του λειτουργούσε σαν ιδιωτικό κλαμπ, αποκλειστικό, πολυτελές και ανεπηρέαστο από συνέπειες. Η είσοδος σήμαινε κύρος, αλλά και κίνδυνο. Η μυστικότητα που προσέλκυε ισχυρούς δεσμεύοντάς τους μαζί δημιουργούσε αμοιβαία σιωπή. Σε αυτό το περιβάλλον, η λογοδοσία γινόταν διαπραγματεύσιμη και ο νόμος αντιμετωπιζόταν με ευελιξία.
Η σεξουαλική διάσταση εξυπηρετούσε πολλαπλούς στόχους. Ικανοποιούσε, εκβίαζε, παρείχε επιρροή. Δημιουργούσε δεσμούς εμπιστοσύνης μέσα σε ένα πλαίσιο ελέγχου, που ανταμείβει την αφοσίωση και τιμωρεί την ανυπακοή χωρίς να χρειάζονται λέξεις.
Το σύστημα αυτό προσέλκυε την πλεονεξία, την φιλοδοξία, την ανευθυνότητα και την ευαλωτότητα. Κάποιοι αναζητούσαν οικονομικό όφελος, άλλοι προστασία, και άλλοι πρόσβαση στην εξουσία χωρίς τον αναγκαίο έλεγχο. Ο Epstein προσέφερε συντόμευση, παρακάμπτοντας τη διαφάνεια και αντικαθιστώντας την με εμπιστοσύνη βασισμένη σε κοινά μυστικά.
Εστιάζοντας μόνο στη σεξουαλική διάσταση των εγκλημάτων του, η συζήτηση παραβλέπει την ουσία. Οι άνθρωποι δεν πλήρωναν μόνο για γυναίκες. Πλήρωναν για πρόσβαση στον ίδιο τον Epstein και στις πόρτες που ισχυριζόταν ότι μπορούσε να ανοίξει. Πλήρωναν για επιρροή χωρίς ίχνη, για αποτελέσματα χωρίς λογοδοσία και για προστασία από συνέπειες που άλλοι θα αντιμετώπιζαν.
Το πιο ανησυχητικό ερώτημα δεν είναι γιατί ο Epstein κακοποίησε την εξουσία, αλλά γιατί τόσοι θεσμοί απέτυχαν ή επέλεξαν να μην ενεργήσουν, παρά τις προειδοποιήσεις και τα προειδοποιητικά μοτίβα που ήταν εμφανή πολύ πριν τη σύλληψή του. Η μακροβιότητα του δεν οφείλεται μόνο στην επιδεξιότητα ενός ανθρώπου, αλλά σε ένα σύστημα που προστάτευε τον εαυτό του.
Η δικαιοσύνη δεν μπορεί να σταματήσει σε έναν μόνο ένοχο. Ο Epstein δεν δρούσε σε κενό. Η επιρροή του απαιτούσε πελάτες, ωφελούμενους, συνεργούς και προστάτες. Κάποιοι ενεργοί, άλλοι παθητικοί, πολλοί σιωπηλοί. Αν περιοριστούμε μόνο στα εγκλήματα χωρίς να εξετάσουμε το δίκτυο που τα στήριξε, διασφαλίζουμε την επανάληψή τους.
Η υπόθεση Epstein αφορά το νόμο, την ηθική και την ακεραιότητα των θεσμών που δηλώνουν ότι υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον. Μια κοινωνία που επιτρέπει στον πλούτο και την εξουσία να υπερβαίνουν τη λογοδοσία, ενθαρρύνει τη διαφθορά σε κάθε επίπεδο.
Η υπόθεση παραμένει επίκαιρη γιατί αποκαλύπτει μια βαθύτερη αποτυχία: έναν κόσμο όπου η εξουσία προστατεύει τον εαυτό της, οι κανόνες εφαρμόζονται επιλεκτικά και οι θιγόμενοι είναι οι λιγότερο ικανοί να απαιτήσουν δικαιοσύνη.
Η πραγματική λογοδοσία απαιτεί να κοιτάξουμε πέρα από το σκάνδαλο και προς τη δομή αυτού, πέρα από τα εγκλήματα ενός ανθρώπου και προς το σύστημα που τα καθιστούσε δυνατά. Οτιδήποτε λιγότερο δεν είναι αλήθεια, παρά αποφυγή.
του Armstrong Williams
