Σε τροχιά δεύτερου γύρου κινούνται οι προεδρικές εκλογές στο Περού, με την Κέικο Φουχιμόρι και τον Ραφαέλ Λόπες Αλιάγα να συγκεντρώνουν, σύμφωνα με τα πρώτα επίσημα αποτελέσματα, τα υψηλότερα ποσοστά σε μια αναμέτρηση που σημαδεύτηκε από καθυστερήσεις, οργανωτικά προβλήματα και έντονη αμφισβήτηση της διαδικασίας.
Με την καταμέτρηση να προχωρά σταδιακά, η Κέικο Φουχιμόρι, κόρη του πρώην προέδρου Αλμπέρτο Φουχιμόρι, περνά στην πρώτη θέση με 17,17%, ενώ ο πρώην δήμαρχος της Λίμα, Ραφαέλ Λόπες Αλιάγα, ακολουθεί πολύ κοντά με 16,97%. Η εικόνα αυτή διαμορφώθηκε με καταμετρημένο περίπου το 37% των ψήφων, επιβεβαιώνοντας ότι η μάχη για τον δεύτερο γύρο του Ιουνίου θα είναι σκληρή και απολύτως πολωμένη.
Καθυστερήσεις, προβλήματα και νέα ψηφοφορία σε τμήματα
Η εκλογική διαδικασία εξελίχθηκε μέσα σε κλίμα έντασης και σοβαρών δυσλειτουργιών. Η διανομή εκλογικού υλικού παρουσίασε προβλήματα, με αποτέλεσμα αρκετά εκλογικά τμήματα να μην ανοίξουν στην ώρα τους ή να μη λειτουργήσουν καθόλου. Οι αρχές ανακοίνωσαν ότι ορισμένα από αυτά θα ανοίξουν ξανά, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα συμμετοχής σε χιλιάδες πολίτες που έμειναν εκτός κάλπης.
Σύμφωνα με την εθνική υπηρεσία εκλογικών διαδικασιών του Περού, δεκάδες χιλιάδες ψηφοφόροι επηρεάστηκαν από τα προβλήματα, ενώ σε ορισμένες περιοχές σχηματίστηκαν πολύωρες ουρές και καταγράφηκε έντονη αγανάκτηση. Η κατάσταση επιβάρυνε περαιτέρω ένα ήδη τεταμένο πολιτικό περιβάλλον, σε μια χώρα όπου η ψήφος είναι υποχρεωτική.
Η αναστάτωση οδήγησε ακόμη και σε παρέμβαση αστυνομικών και εισαγγελικών αρχών στα γραφεία της ONPE, στο πλαίσιο έρευνας που ανακοινώθηκε επισήμως. Την ίδια ώρα, στους δρόμους και έξω από εκλογικά κέντρα ακούστηκαν καταγγελίες περί νοθείας, χωρίς όμως να έχουν παρουσιαστεί τεκμηριωμένα στοιχεία που να στηρίζουν αυτούς τους ισχυρισμούς.
Πολιτική καχυποψία και δεύτερος γύρος στον ορίζοντα
Τα exit polls είχαν αρχικά δώσει προβάδισμα στην Κέικο Φουχιμόρι, ενώ στα πρώτα στάδια της καταμέτρησης είχε εμφανιστεί μπροστά ο Λόπες Αλιάγα. Η εναλλαγή αυτή ενίσχυσε την αβεβαιότητα σε μια αναμέτρηση όπου κανείς υποψήφιος δεν πλησίασε το απαιτούμενο ποσοστό για εκλογή από τον πρώτο γύρο.
Τα ινστιτούτα Ipsos και Datum συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η χώρα οδηγείται σε δεύτερη αναμέτρηση στις 7 Ιουνίου. Εκτός από τους δύο συντηρητικούς μονομάχους, στην προεκλογική περίοδο εμφανιζόταν με ορισμένες πιθανότητες και ο υποψήφιος της ριζοσπαστικής αριστεράς, ωστόσο η μέχρι στιγμής εικόνα ενισχύει καθαρά το σενάριο μιας δεξιάς σύγκρουσης στον τελικό γύρο.
Ο επικεφαλής της ONPE, Πιέρο Κορβέτο, απέρριψε τις αιτιάσεις περί αλλοίωσης του αποτελέσματος, διαβεβαιώνοντας ότι η καταμέτρηση θα αποτυπώσει με ακρίβεια τη λαϊκή βούληση. Από την άλλη πλευρά, ο Ραφαέλ Λόπες Αλιάγα έκανε λόγο για σοβαρή εκλογική απάτη και κάλεσε τους πολίτες σε κινητοποίηση, προσθέτοντας νέο φορτίο έντασης στην ήδη ταραγμένη διαδικασία.
Ένα Περού σε βαθιά πολιτική αποσύνθεση
Οι εκλογές διεξήχθησαν με φόντο την απογείωση της εγκληματικότητας, τη φθορά της πολιτικής τάξης και τη γενικευμένη δυσπιστία των πολιτών απέναντι στους θεσμούς. Περισσότεροι από 27 εκατομμύρια ψηφοφόροι κλήθηκαν στις κάλπες για να εκλέξουν όχι μόνο πρόεδρο, αλλά και τα μέλη του νέου Κογκρέσου, το οποίο επανέρχεται σε διθάλαμη μορφή με Βουλή και Γερουσία.
Η κρίση εκπροσώπησης είναι πλέον βαθιά. Από το 2016 μέχρι σήμερα, το Περού έχει γνωρίσει διαδοχικές καθαιρέσεις και πολιτικές ανατροπές, με μεγάλο μέρος των πολιτών να θεωρεί σχεδόν δεδομένο ότι όποιος εκλεγεί δύσκολα θα εξαντλήσει τη θητεία του. Η διαφθορά παραμένει βασικό χαρακτηριστικό του πολιτικού σκηνικού, ενώ αρκετοί πρώην πρόεδροι έχουν βρεθεί στη φυλακή.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι υποψήφιοι επένδυσαν σε σκληρές και ακραίες προτάσεις γύρω από το δόγμα «νόμος και τάξη», επιχειρώντας να κεφαλαιοποιήσουν τον φόβο και την οργή της κοινωνίας. Η εκτίναξη των ανθρωποκτονιών και των εκβιασμών έχει μετατρέψει την ασφάλεια σε κεντρικό ζήτημα της εκλογικής μάχης και έχει ενισχύσει πολιτικές δυνάμεις που κινούνται ανοιχτά προς τα δεξιά.
Η Κέικο Φουχιμόρι, στην τέταρτη προεδρική της απόπειρα, έχει προτάξει μια σκληρή γραμμή με μαζικές απελάσεις παράτυπων μεταναστών, υπόσχεση για αποκατάσταση της τάξης σε σύντομο χρονικό διάστημα και σαφή τοποθέτηση υπέρ της δεξιάς στροφής που καταγράφεται σε τμήματα της Λατινικής Αμερικής. Από την πλευρά του, ο Λόπες Αλιάγα εκφράζει έναν ακόμη πιο αιχμηρό και συγκρουσιακό δεξιό λόγο, με έντονη επιθετικότητα κατά των θεσμών όταν τα αποτελέσματα δεν τον ευνοούν.
Όλα δείχνουν πλέον ότι το Περού βαδίζει σε έναν δεύτερο γύρο με βαριά πολιτική φόρτιση, υψηλή κοινωνική καχυποψία και δύο υποψηφιότητες που εκφράζουν διαφορετικές εκδοχές της συντηρητικής δεξιάς. Το αποτέλεσμα δεν θα κρίνει μόνο τον επόμενο πρόεδρο, αλλά και το κατά πόσο η χώρα μπορεί να βγει από έναν παρατεταμένο κύκλο αποσταθεροποίησης.
