Πώς Βιετνάμ και Νιγηρία ανακατεύουν την αγορά δεξαμενόπλοιων σε Ειρηνικό και Ατλαντικό
Η αγορά θαλάσσιων μεταφορών αργού πετρελαίου και παραγώγων του, όπως βενζίνης, χημικών και άλλων προϊόντων, έχει γνωρίσει σημαντικές εξελίξεις τα τελευταία χρόνια, με το Βιετνάμ και τη Νιγηρία να αναδεικνύονται ως βασικοί παίκτες στη συγκεκριμένη περιοχή. Το Βιετνάμ, που βρίσκεται στη Νοτιοανατολική Ασία, και η Νιγηρία, στη Δυτική Αφρική, είναι δύο χώρες που έχουν αυξήσει τη σημασία τους στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και μεταφορών, κυρίως λόγω της ανάπτυξής τους στον τομέα της παραγωγής πετρελαίου και της ναυτιλίας.
Βιετνάμ: Ανάπτυξη, παραγωγή και εισαγωγές-εξαγωγές
Το Βιετνάμ είναι μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ασίας και με πληθυσμό άνω των 100 εκατομμυρίων, έχει καταστεί σημαντικός παράγοντας στη ναυτιλία και τις θαλάσσιες μεταφορές αργού πετρελαίου στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας. Η χώρα αυτή είναι παραγωγός, εξαγωγέας και εισαγωγέας αργού πετρελαίου, ενώ έχει και σημαντική ναυπηγική βιομηχανία. Όλα αυτά την καθιστούν κρίσιμο παράγοντα στην ανάπτυξη των αγορών πετρελαίου και των δεξαμενοπλοίων.
Η παραγωγή αργού πετρελαίου του Βιετνάμ ξεκίνησε το 1986, όταν εξήχθη το πρώτο πετρέλαιο από το πεδίο Bach Ho, μετά από εκτεταμένες γεωλογικές έρευνες που είχαν ξεκινήσει τη δεκαετία του 1970. Η παραγωγή αυξήθηκε σταδιακά και το 2004 έφτασε σε ιστορικό υψηλό με 417.000 βαρέλια την ημέρα (b/d). Ωστόσο, από το 2015 και μετά, η παραγωγή μειώθηκε σε περίπου 170.000 βαρέλια την ημέρα, λόγω της εξάντλησης των πετρελαϊκών κοιτασμάτων και της περιορισμένης ανάπτυξης νέων κοιτασμάτων.
Αν και το Βιετνάμ παράγει αργό πετρέλαιο, η εγχώρια διύλιση καλύπτει μόνο το 50% της ζήτησης, επομένως εισάγονται σημαντικές ποσότητες διυλισμένων προϊόντων. Τα τελευταία δύο χρόνια, η χώρα εισήγαγε κατά μέσο όρο 280.000 βαρέλια την ημέρα, κυρίως από περιοχές όπως η Νότια Κορέα, Σιγκαπούρη, Μαλαισία, Κίνα και Ταϊλάνδη, ενώ παράλληλα εξάγει μικρές ποσότητες (περίπου 30.000 βαρέλια την ημέρα) σε χώρες όπως η Ταϊλάνδη, η Ιαπωνία, η Κίνα και η Αυστραλία.
Η διαδικασία εισαγωγής αυτών των προϊόντων γίνεται κυρίως μέσω μεσαίου μεγέθους τάνκερ (MRS, Handys), δεδομένων των σχετικά μικρών όγκων και των αποστάσεων. Η παλαιότερη εγκατάσταση διύλισης είναι το διυλιστήριο Dung Quat, το οποίο άνοιξε το 2010 και έχει δυναμικότητα 130.000 βαρέλια την ημέρα. Ένα δεύτερο διυλιστήριο, το Nghi Son Refinery and Petrochemical Complex, που λειτουργεί από το 2018 και βρίσκεται 200 χιλιόμετρα νότια της Ανόι, έχει δυναμικότητα 200.000 βαρέλια την ημέρα και επεξεργάζεται βαρέα αργά πετρελαίου από το Κουβέιτ.
Το Κουβέιτ είναι ο κύριος προμηθευτής αργού πετρελαίου για το Βιετνάμ μέσω του διυλιστηρίου Nghi Son, και το 2023 οι εισαγωγές πετρελαίου από το Κουβέιτ έφτασαν τα 5,44 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι παραδόσεις πραγματοποιούνται με μεγάλα δεξαμενόπλοια (VLCC), χωρητικότητας άνω των 200.000 τόνων. Το Βιετνάμ σχεδιάζει να επενδύσει στην αύξηση της ικανότητας διύλισης αργού πετρελαίου με τη βοήθεια ξένων επενδύσεων, κάτι που θα αυξήσει τις εισαγωγές αργού πετρελαίου από περιοχές όπως η Μέση Ανατολή και θα ενισχύσει τη ζήτηση για μεγάλα τάνκερ (VLCC). Ωστόσο, οι ανάγκες για εισαγωγές προϊόντων παραγώγων πετρελαίου αναμένεται να μειωθούν, περιορίζοντας τις ευκαιρίες για μεσαία και μικρότερα τάνκερ στον Ειρηνικό.
Νιγηρία: Ανάπτυξη διυλιστηρίων και αλλαγές στις ροές αργού πετρελαίου
Στη Δυτική Αφρική, η Νιγηρία, η πολυπληθέστερη χώρα της Αφρικής με 223 εκατομμύρια κατοίκους, καταγράφει σταδιακή μείωση στις εισαγωγές βενζίνης, με τις ποσότητες που εισάγονται δια θαλάσσης να είναι οι χαμηλότερες από το 2017. Η σημαντική αιτία αυτής της μείωσης είναι η λειτουργία του διυλιστηρίου του επιχειρηματία Aliko Dangote, το οποίο ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Μάιο του 2023 και αναμένεται να φτάσει σε πλήρη δυναμικότητα 650.000 βαρελιών την ημέρα το 2026.
Η μείωση των εισαγωγών βενζίνης πλήττει κυρίως τη Δυτική Ευρώπη, καθώς το μερίδιο αγοράς της περιοχής μειώθηκε από το 70% το 2020-2022 στο 47% το 2023. Αυτή η εξέλιξη αναγκάζει την Ευρώπη να αναζητήσει νέες αγορές για τα προϊόντα της. Παράλληλα, το διυλιστήριο Dangote άρχισε το 2024 να εξάγει διυλισμένα προϊόντα, με κύριους προορισμούς τη Δυτική Αφρική (Τόγκο, Γκάνα, Αγκόλα), καθώς και τη Νότια Κορέα, την Ισπανία, το Πουέρτο Ρίκο και τη Βραζιλία.
Το διυλιστήριο της Dangote χρησιμοποιεί κυρίως εγχώριο αργό πετρέλαιο, αλλά γίνονται και τακτικές εισαγωγές από τις ΗΠΑ (West Texas Intermediate) και από άλλες χώρες όπως η Αγκόλα και το Καμερούν. Παρά τη χρήση αργού πετρελαίου από διάφορες πηγές, το διυλιστήριο θεωρείται ότι αναδιαρθρώνει τις ροές αργού πετρελαίου και παραγώγων στην περιοχή του Ατλαντικού, καθώς οι εισαγωγές και εξαγωγές γίνονται με τη χρήση μεγάλων δεξαμενόπλοιων (VLCC), Suezmaxes και Aframaxes για το αργό πετρέλαιο, ενώ μεσαία τάνκερ (MR) και τάνκερ μεταφοράς παραγώγων πετρελαίου LR1 και LR2 χρησιμοποιούνται για την εξαγωγή προϊόντων.
