Πόσο δίκαιος είναι ο ΕΝΦΙΑ; Αντιδράσεις και νομικά διλήμματα

Ο ΕΝΦΙΑ (Ενιαίος Φόρος Ιδιοκτησίας Ακινήτων) είναι ένας από τους πιο αμφιλεγόμενους φόρους στην Ελλάδα, καθώς επιβάλλεται σε όλους τους ιδιοκτήτες ακινήτων, ανεξαρτήτως του αν τα εκμεταλλεύονται ή όχι. Εισήχθη το 2014 με σκοπό την ενίσχυση των δημοσίων εσόδων, αλλά παραμένει πηγή έντονων αντιδράσεων σε διάφορα κοινωνικά στρώματα.

Η βασική αντίδραση των πολιτών στον ΕΝΦΙΑ σχετίζεται με τη δυσκολία πληρωμής του φόρου. Ιδιοκτήτες ακινήτων, ιδιαίτερα σε περιοχές με χαμηλές αξίες ή με ακίνητα που δεν αποφέρουν εισόδημα, εκφράζουν την άποψη ότι ο φόρος είναι υπερβολικός και δεν αντανακλά τη δική τους οικονομική πραγματικότητα. Για παράδειγμα, ιδιοκτήτες παλιών ή εγκαταλελειμμένων ακινήτων βρίσκονται στη θέση να πληρώνουν τον ίδιο φόρο με εκείνους που κατέχουν πιο σύγχρονα ή εμπορικά ακίνητα. Αυτή η αίσθηση αδικίας εντείνεται για τα άτομα που ανήκουν σε χαμηλά ή μεσαία εισοδηματικά κλιμάκια, καθώς ο φόρος συνδυάζεται με άλλες φορολογικές υποχρεώσεις, όπως ο φόρος εισοδήματος, οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και διάφορα καθημερινά έξοδα. Σε πολλές περιπτώσεις, η πληρωμή του ΕΝΦΙΑ θεωρείται αδύνατη χωρίς να θυσιαστούν άλλες βασικές ανάγκες ή ακόμη και να καταφύγουν σε δανεισμό.

Ένας ακόμη λόγος για τις αντιδράσεις αφορά τη διαδικασία υπολογισμού του φόρου μέσω της αντικειμενικής αξίας των ακινήτων. Πολλοί πολίτες πιστεύουν ότι οι αντικειμενικές αξίες συχνά δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική αξία της αγοράς, ειδικά σε περιοχές με χαμηλή ζήτηση ή «παγωμένη» αγορά ακινήτων. Αυτό δημιουργεί την αίσθηση ότι οι ιδιοκτήτες επιβαρύνονται με φόρους που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα της αγοράς.

Επιπλέον, το γεγονός ότι ο ΕΝΦΙΑ δεν διαφοροποιείται ανάλογα με την πραγματική οικονομική κατάσταση του ιδιοκτήτη, όπως το αν το ακίνητο αποφέρει έσοδα ή όχι, ενισχύει την αίσθηση της αδικίας. Ιδιοκτήτες ακινήτων που δεν έχουν τη δυνατότητα ή την επιθυμία να τα εκμεταλλευτούν, συνεχίζουν να πληρώνουν υψηλό φόρο για ακίνητα που δεν τους αποφέρουν κανένα οικονομικό όφελος.

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ζήτημα που ανακύπτει είναι η συνταγματική διάσταση του ΕΝΦΙΑ. Πολλοί αναρωτιούνται αν ο φόρος, που επιβάλλεται στην ιδιωτική περιουσία, είναι σύμφωνος με την προστασία της ιδιοκτησίας που αναγνωρίζεται από το Σύνταγμα της Ελλάδας. Αν και το Σύνταγμα θεωρεί την ιδιοκτησία αναφαίρετο δικαίωμα, προβλέπει ότι η άσκηση αυτού του δικαιώματος μπορεί να περιορίζεται για λόγους δημοσίου συμφέροντος, όπως είναι η φορολόγηση.

Η φορολόγηση της ιδιοκτησίας θεωρείται γενικά συνταγματικά αποδεκτή, ωστόσο, οι πολίτες υποστηρίζουν ότι ο ΕΝΦΙΑ μπορεί να συνιστά υπερβολικό περιορισμό του δικαιώματος στην ιδιοκτησία, ειδικά όταν επιβάλλεται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές συνθήκες και η οικονομική κατάσταση του ιδιοκτήτη.

Ο ΕΝΦΙΑ έχει έντονη πολιτική διάσταση και αποτελεί αντικείμενο σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης. Από την εισαγωγή του, διάφορα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν ζητήσει την κατάργησή του ή την μείωσή του, κατηγορώντας την κυβέρνηση για υπερβολική φορολόγηση των πολιτών.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει κατά καιρούς ελαφρύνσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών, όπως για ιδιοκτήτες ακινήτων χαμηλής αξίας ή για άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες. Παρά τις μειώσεις, η απογοήτευση για τον ΕΝΦΙΑ παραμένει μεγάλη για έναν σημαντικό αριθμό πολιτών, καθώς οι συνολικές ελαφρύνσεις δεν έχουν καταφέρει να εξαλείψουν τη δυσαρέσκεια.

Το ζήτημα του ΕΝΦΙΑ παραμένει σε συνεχιζόμενη συζήτηση, με αναμενόμενες νέες πολιτικές και μέτρα από την κυβέρνηση, όπως η αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών ή στοχευμένες μειώσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών. Παρ’ όλα αυτά, η τροποποίηση του φόρου και η εξεύρεση μιας δίκαιης φόρμουλας για την κατανομή του φόρου παραμένει ένα δύσκολο ζήτημα, λόγω των οικονομικών πιέσεων και των δημοσιονομικών αναγκών της χώρας.