Πριν βγείτε στη σύνταξη: Οι 7 έλεγχοι που μπορούν να αυξήσουν το ποσό

Ακόμη και εκατοντάδες ευρώ τον μήνα μπορεί να κοστίσει ένα λάθος ή μια παράλειψη στο ασφαλιστικό ιστορικό ενός υποψήφιου συνταξιούχου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η διαφορά στο τελικό ποσό μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να φτάσει ακόμη και τα 338 ευρώ, γεγονός που καθιστά τον έλεγχο του ασφαλιστικού φακέλου κρίσιμο πριν από την κατάθεση της αίτησης συνταξιοδότησης.

Χαμένα ένσημα, λανθασμένες ασφαλιστέες αποδοχές, χρόνος από διαφορετικά Ταμεία που δεν έχει αξιοποιηθεί, παράλληλη ασφάλιση και πλασματικά έτη μπορούν να επηρεάσουν τόσο τη θεμελίωση του δικαιώματος όσο και το ύψος της σύνταξης.

Η προετοιμασία πριν από τη συνταξιοδότηση αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία. Υπάρχουν ασφαλισμένοι που ανακαλύπτουν μετά την έκδοση της σύνταξής τους ότι μέρος του χρόνου ασφάλισης δεν είχε καταχωριστεί ή ότι οι αποδοχές πάνω στις οποίες υπολογίστηκε η ανταποδοτική σύνταξη δεν αντιστοιχούσαν στα πραγματικά δεδομένα.

Τα ένσημα, η διαδοχική και η παράλληλη ασφάλιση

Πρώτο και βασικό βήμα είναι ο έλεγχος για ένσημα που ενδεχομένως λείπουν από το ασφαλιστικό ιστορικό. Το πρόβλημα εμφανίζεται συχνότερα σε παλαιότερες περιόδους ασφάλισης, για τις οποίες τα στοιχεία μπορεί να μην έχουν μεταφερθεί πλήρως στο ηλεκτρονικό σύστημα.

Εφόσον αποδειχθεί επιπλέον ασφαλιστικός χρόνος και προστεθεί στον συνολικό χρόνο, μπορεί να αλλάξει ο υπολογισμός της σύνταξης. Ανάλογα με την περίπτωση και το στάδιο στο οποίο γίνεται η διόρθωση, μπορεί να εξεταστεί και η καταβολή διαφορών για περίοδο κατά την οποία ο συγκεκριμένος χρόνος δεν είχε συνυπολογιστεί.

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα ασφαλισμένου με συντάξιμες αποδοχές 2.100 ευρώ. Με 39 έτη ασφάλισης, το ποσό της σύνταξης στο συγκεκριμένο παράδειγμα διαμορφώνεται στα 2.058 ευρώ. Με την προσθήκη ενός ακόμη έτους και τη συμπλήρωση 40ετίας φτάνει στα 2.145 ευρώ, δηλαδή προκύπτει μηνιαία διαφορά 87 ευρώ.

Σε δεύτερο παράδειγμα, ασφαλισμένος με 33 χρόνια και επιπλέον εννέα μήνες που δεν είχαν καταχωριστεί μπορεί να δει τη σύνταξή του να αυξάνεται από 1.125 σε 1.165 ευρώ. Πρόκειται για κέρδος 40 ευρώ κάθε μήνα, εφόσον βέβαια τα πραγματικά ασφαλιστικά δεδομένα επιβεβαιώνουν τον επιπλέον χρόνο.

Εξίσου σημαντική είναι η διαδοχική ασφάλιση. Όσοι έχουν ασφαλιστεί σε διαφορετικούς φορείς κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου πρέπει να εξετάσουν εάν ο συνολικός χρόνος έχει αξιοποιηθεί σωστά.

Ο συνυπολογισμός διαφορετικών περιόδων ασφάλισης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός για τη συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί ασφαλισμένος που φτάνει συνολικά τα 40 χρόνια μέσω διαδοχικής ασφάλισης και μπορεί έτσι να θεμελιώσει δικαίωμα πλήρους σύνταξης στα 62, εφόσον πληροί και τις υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην παράλληλη ασφάλιση, δηλαδή σε περιόδους κατά τις οποίες καταβάλλονταν ταυτόχρονα εισφορές λόγω διαφορετικών ασφαλιστικών δραστηριοτήτων.

Ο παράλληλος χρόνος δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε διπλά χρόνια ασφάλισης. Οι επιπλέον εισφορές, όμως, μπορούν ανάλογα με την περίπτωση να αξιοποιηθούν στον υπολογισμό του ποσού της σύνταξης. Γι’ αυτό απαιτείται να ελεγχθεί εάν έχουν αποτυπωθεί όλες οι καταβολές και εάν χρησιμοποιήθηκαν σωστά κατά την απονομή.

Τέταρτο κρίσιμο σημείο είναι οι ασφαλιστέες αποδοχές. Για τους μισθωτούς πρόκειται για τις αποδοχές επί των οποίων καταβλήθηκαν ασφαλιστικές εισφορές, ενώ διαφορετικός είναι ο τρόπος προσδιορισμού για τους μη μισθωτούς.

Αν στο ασφαλιστικό αρχείο εμφανίζονται χαμηλότερες αποδοχές από εκείνες που είχαν πραγματικά δηλωθεί, η διαφορά μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ανταποδοτική σύνταξη. Παλαιά εκκαθαριστικά μισθοδοσίας, βεβαιώσεις εργοδοτών και άλλα επίσημα στοιχεία μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα σημαντικά για την τεκμηρίωση μιας διόρθωσης.

Πλασματικά έτη, 40ετία και προσυνταξιοδοτικός έλεγχος

Πέμπτο σημείο που απαιτεί προσοχή είναι η αναγνώριση πλασματικού χρόνου. Στρατιωτική θητεία, σπουδές, χρόνος τέκνων και άλλες προβλεπόμενες κατηγορίες μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να χρησιμοποιηθούν για τη συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών.

Η εξαγορά, ωστόσο, δεν πρέπει να γίνεται μηχανικά. Ο ασφαλισμένος χρειάζεται να γνωρίζει τόσο το κόστος όσο και το πραγματικό όφελος που θα προκύψει. Η βάση πάνω στην οποία πραγματοποιείται η αναγνώριση μπορεί να επηρεάσει και την τελική συνταξιοδοτική απόδοση.

Για παράδειγμα, η αναγνώριση τριών πλασματικών ετών με βάση αποδοχές 1.000 ευρώ μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικό αποτέλεσμα από την αναγνώριση του ίδιου χρόνου με υψηλότερη ασφαλιστική βάση, όπου αυτό προβλέπεται. Συνεπώς, πριν από οποιαδήποτε εξαγορά απαιτείται υπολογισμός κόστους και οφέλους.

Έκτο σημείο είναι η επιλογή της κατάλληλης χρονικής στιγμής για αποχώρηση από την εργασία. Όταν δεν υπάρχει άμεση ανάγκη συνταξιοδότησης, η παραμονή στην ασφάλιση για επιπλέον χρονικό διάστημα μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη σύνταξη.

Ιδιαίτερα σημαντικό ορόσημο αποτελεί η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης. Όσοι βρίσκονται λίγους μήνες ή ένα έτος πριν από την 40ετία πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά εάν τους συμφέρει η άμεση έξοδος ή η παραμονή μέχρι τη συμπλήρωση του συγκεκριμένου χρόνου.

Το όφελος διαφέρει σημαντικά ανά ασφαλισμένο, καθώς επηρεάζεται από τις συντάξιμες αποδοχές, τον συνολικό χρόνο, το έτος θεμελίωσης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ασφαλιστικής διαδρομής. Για τον λόγο αυτό τα παραδείγματα ποσών δεν μπορούν να εφαρμοστούν οριζόντια σε όλους.

Έβδομο και ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο είναι η προσυνταξιοδοτική βεβαίωση. Μέσω αυτής μπορεί να πιστοποιηθεί εγκαίρως ο συνολικός χρόνος ασφάλισης πριν από την οριστική αίτηση συνταξιοδότησης.

Ο έλεγχος πριν από την αποχώρηση μπορεί να αποκαλύψει κενά, ένσημα που δεν εμφανίζονται, εσφαλμένες περιόδους ή άλλα προβλήματα τα οποία, εάν παραμείνουν, μπορεί να οδηγήσουν σε χαμηλότερη σύνταξη ή σε πολύμηνες διαδικασίες επανυπολογισμού.

Το βασικό συμπέρασμα για όσους πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση είναι σαφές: η αίτηση σύνταξης δεν πρέπει να κατατίθεται χωρίς προηγούμενο εξονυχιστικό έλεγχο του ασφαλιστικού ιστορικού. Μερικοί μήνες ασφάλισης, μια λανθασμένη αποδοχή ή μια περίοδος που δεν έχει καταχωριστεί σωστά μπορούν να μεταφραστούν σε απώλειες που επαναλαμβάνονται κάθε μήνα για ολόκληρη τη διάρκεια της συνταξιοδότησης.