Προειδοποίηση Μπιρόλ για την ενεργειακή ασφάλεια

Ο Γενικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, εξέδωσε νέα προειδοποίηση προς τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, υπογραμμίζοντας ότι η κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή εντείνει σημαντικά την αβεβαιότητα για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Παρά το γεγονός ότι οι αγορές πετρελαίου διαθέτουν ακόμη σημαντικές δικλίδες ασφαλείας, η κατάσταση παραμένει τεταμένη.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής του IEA, οι εξελίξεις που επηρεάζουν τα Στενά του Ορμούζ και οι απειλές για το πέρασμα Bab el-Mandeb ενισχύουν τους φόβους για περαιτέρω διαταραχές στις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Πρόκειται για δύο από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας διεθνώς, και οποιαδήποτε διακοπή σε αυτές μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις.

Ο Μπιρόλ σημειώνει ότι, παρά την ένταση, η αγορά αργού πετρελαίου εξακολουθεί να στηρίζεται σε μια σειρά παραγόντων που περιορίζουν τις επιπτώσεις της κρίσης. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι αυξημένες εξαγωγές από τις χώρες του Κόλπου, κυρίως από τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι οποίες συνεχίζουν να διοχετεύουν σημαντικές ποσότητες πετρελαίου στις διεθνείς αγορές μέσω εναλλακτικών διαδρομών, αλλά και μέσω των ποσοτήτων που εξακολουθούν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.

Παρότι οι εξαγωγές βρίσκονται χαμηλότερα από τα επίπεδα ρεκόρ που είχαν καταγραφεί στα τέλη Ιουνίου, παραμένουν αισθητά υψηλότερες σε σχέση με την περίοδο από τις αρχές Μαρτίου έως τα μέσα Ιουνίου. Ταυτόχρονα, αυξημένες εξαγωγές από άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βραζιλία, η Βενεζουέλα και το Καζακστάν, έχουν αντισταθμίσει μέρος των απωλειών από τον Περσικό Κόλπο.

Στην πλευρά της ζήτησης, ο IEA υπογραμμίζει ότι σημαντική συμβολή στη σταθεροποίηση της αγοράς είχε και η Κίνα, η οποία έχει περιορίσει τις εισαγωγές αργού σχεδόν κατά 50% σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα.

Τα στρατηγικά αποθέματα εξακολουθούν να στηρίζουν την αγορά

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο Φατίχ Μπιρόλ και στον ρόλο των στρατηγικών αποθεμάτων. Όπως επισημαίνει, από την κοινή απόφαση του IEA στις 11 Μαρτίου για διάθεση έως και 400 εκατ. βαρελιών στην αγορά, τα κράτη-μέλη έχουν ήδη απελευθερώσει περίπου 290 εκατ. βαρέλια, ενώ συνεχίζονται οι σχετικές εκροές. Παράλληλα, οι χώρες του Οργανισμού εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικά αποθέματα ασφαλείας, που περιλαμβάνουν περισσότερα από 1 δισ. βαρέλια κρατικών στρατηγικών αποθεμάτων, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν εφόσον απαιτηθεί.

Προειδοποίηση για τα καύσιμα

Παρά τις δικλίδες ασφαλείας, ο επικεφαλής του IEA τονίζει ότι δεν υπάρχει κανένα περιθώριο εφησυχασμού όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια. Όπως εξηγεί, τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου συνεχίζουν να μειώνονται, ενώ η λειτουργία των διυλιστηρίων και η παραγωγή καυσίμων δεν έχουν αυξηθεί με τον ίδιο ρυθμό που αυξήθηκαν οι παραδόσεις αργού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι αγορές προϊόντων διύλισης, όπως το ντίζελ και η βενζίνη, να εμφανίζουν σημαντικά μεγαλύτερη στενότητα σε σχέση με την αγορά του αργού πετρελαίου, γεγονός που διατηρεί αυξημένους τους κινδύνους για νέες ανατιμήσεις στα καύσιμα.

LNG: Αυξημένος κίνδυνος για την Ευρώπη

Ανάλογες προκλήσεις διαπιστώνει ο IEA και στην αγορά φυσικού αερίου. Σύμφωνα με τον Μπιρόλ, οι αυξημένες εξαγωγές LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά έχουν καλύψει περίπου το 70% των απωλειών που προκλήθηκαν από τη μείωση των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση στην πλήρη αποκατάσταση των εξαγωγών LNG από τις χώρες του Κόλπου θα διατηρήσει την αγορά σε συνθήκες στενότητας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η εξέλιξη αυτή αφορά άμεσα και την Ευρώπη, η οποία βρίσκεται στην κρίσιμη περίοδο αναπλήρωσης των αποθεμάτων φυσικού αερίου ενόψει του επόμενου χειμώνα, με τον αυξημένο ανταγωνισμό για φορτία LNG να ενδέχεται να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές και μεγαλύτερη μεταβλητότητα.

Η λύση περνά από το Ορμούζ

Ο Γενικός Διευθυντής του IEA καταλήγει ότι η αποκατάσταση της ομαλότητας στις ενεργειακές αγορές προϋποθέτει την επίτευξη συμφωνίας που θα διασφαλίζει την πλήρη και άνευ όρων επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Όπως υπογραμμίζει, μόνο η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο μπορεί να αποτρέψει περαιτέρω επιδείνωση της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές πετρελαίου, φυσικού αερίου και καυσίμων παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες στις γεωπολιτικές εξελίξεις.