Πρόοδος στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ

Η διπλωματική προσπάθεια για την αποκλιμάκωση της έντασης ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα, πιο ουσιαστική φάση, σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις. Το Κατάρ, το οποίο διαδραματίζει κομβικό ρόλο ως μεσολαβητής, έσπευσε να επιβεβαιώσει ότι οι διαπραγματεύσεις σημειώνουν αξιοσημείωτη πρόοδο, παρά το γεγονός ότι οι ιρανικές αρχές συνεχίζουν να διαψεύδουν κατηγορηματικά τη διεξαγωγή οποιουδήποτε άμεσου διαλόγου με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η αισιοδοξία που μεταδόθηκε από τα διπλωματικά κέντρα είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές. Η τιμή του αργού πετρελαίου τύπου Μπρεντ κατέγραψε σημαντική πτώση της τάξεως του 4%, καθώς οι επενδυτές άρχισαν να σταθμίζουν εκ νέου την πιθανότητα ταχείας αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, η κατάσταση επί του πεδίου παραμένει εξαιρετικά τεταμένη, με τα Στενά να παραμένουν κλειστά και νέα περιστατικά επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων να έρχονται στο φως, υπογραμμίζοντας την ευθραυστότητα της κατάστασης.

Στο παρασκήνιο, οι διπλωματικές ζυμώσεις εντείνονται. Ο εμίρης του Κατάρ, Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια της οποίας συζητήθηκαν εκτενώς οι τρόποι αποκλιμάκωσης και οι προοπτικές σύγκλισης των θέσεων μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων πλευρών. Η επικοινωνία αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά επαφών που πραγματοποιούνται σε υψηλό επίπεδο, με στόχο την εξεύρεση μιας βιώσιμης λύσης.

Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου τη Δευτέρα, σύμφωνα με τις οποίες έχουν ξεκινήσει συνομιλίες και το Ιράν έχει μια "τελευταία ευκαιρία" για συμφωνία, έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την επίσημη γραμμή της Τεχεράνης. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, περιορίστηκε να αναφερθεί σε συνομιλίες με το Ομάν, οι οποίες επικεντρώνονται αποκλειστικά στο ζήτημα του Ορμούζ. Οι συνομιλίες αυτές χαρακτηρίστηκαν "θετικές" και συνεχίζονται, με το επίκεντρο να βρίσκεται στον καθορισμό ασφαλών ζωνών "εισόδου και εξόδου" από τα Στενά. Ο Ιρανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι η υπό διαπραγμάτευση διαδρομή αποσκοπεί στη διασφάλιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της εθνικής ασφάλειας τόσο του Ιράν όσο και του Ομάν.

Στην αμερικανική πλευρά, οι εκτιμήσεις για την πορεία των εξελίξεων είναι εμφανώς αισιόδοξες. Τόσο ο υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, όσο και ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, έκαναν λόγο για "πρόοδο" στις διαπραγματεύσεις που αφορούν το άνοιγμα των Στενών. Ο Ρούμπιο, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, εξέφρασε την ελπίδα ότι η εξέλιξη αυτή θα επιτευχθεί "πολύ σύντομα", ενώ ο Μπέσεντ υπήρξε ακόμη πιο συγκεκριμένος, εκτιμώντας ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να επιτευχθεί ακόμη και εντός της ημέρας ή το αργότερο την Τετάρτη.

Την ίδια στιγμή, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, Ματζέντ αλ-Ανσάρι, αποκάλυψε ότι οι διπλωματικές επαφές έχουν φτάσει σε "πολύ προχωρημένα στάδια", επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά τις πληροφορίες περί επικείμενης συμφωνίας. Ο ίδιος τόνισε τον συντονισμό που υπάρχει μεταξύ των μεσολαβητών, συμπεριλαμβανομένων του Κατάρ, του Πακιστάν και του Ομάν, οι οποίοι εργάζονται από κοινού για να διευκολύνουν την ανταλλαγή προτάσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Η αποφασιστικότητα των μεσολαβητών να γεφυρώσουν το χάσμα αποτυπώνεται και σε δηλώσεις αξιωματούχων. Ένας ανώτερος Πακιστανός αξιωματούχος ασφαλείας περιέγραψε με σαφήνεια τον στόχο της προσπάθειας: "Ο μοναδικός μας στόχος αυτή τη στιγμή είναι να κάνουμε και τα δύο μέρη να συμφωνήσουν τουλάχιστον να αρχίσουν να συνομιλούν". Η δήλωση αυτή αναδεικνύει το βασικό ζητούμενο της παρούσας φάσης, που δεν είναι άλλο από την έναρξη ενός ουσιαστικού διαλόγου, ως πρώτου βήματος για την άρση του αδιεξόδου και την αποκατάσταση της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.