Προσφυγή στο ΕΣΡ για τη δημοσκόπηση της Interview

Η αξιοπιστία των δημοσκοπήσεων βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης μετά την προσφυγή του δικηγόρου Άρη Παπαδόπουλου στο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) κατά της νέας έρευνας της Interview. Η κίνηση αυτή εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία διεξαγωγής και δημοσιοποίησης της μέτρησης, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη χρονική αλληλουχία των γεγονότων.

Το κεντρικό ζήτημα που τίθεται αφορά τον ακριβή χρόνο ολοκλήρωσης της δημοσκόπησης και τον χρόνο κατά τον οποίο άρχισαν να διακινούνται τα αποτελέσματά της. Σύμφωνα με την καταγγελία, υπάρχει ψηφιακό υλικό που φέρεται να αποδεικνύει ότι το αρχείο της έρευνας είχε αποσταλεί μέσω εφαρμογής επικοινωνίας στις 23:58 της 27ης Σεπτεμβρίου, γεγονός που προηγείται της επίσημης ημερομηνίας ολοκλήρωσης που επικαλείται η εταιρεία. Αυτή η χρονική απόκλιση αποτελεί τον πυρήνα της υπόθεσης και προσδίδει στην καταγγελία ιδιαίτερη βαρύτητα.

Τα ευρήματα και το θεσμικό πλαίσιο

Η επίμαχη μέτρηση της Interview, η οποία δημοσιεύθηκε για λογαριασμό του Politic.gr, κατέγραψε στην εκτίμηση ψήφου ποσοστό 29,6% για τη Νέα Δημοκρατία, 15,4% για την ΕΛΑΣ και 14% για το ΠΑΣΟΚ. Τα στοιχεία αυτά παρουσιάζουν την κυβερνητική παράταξη στην πρώτη θέση, με μικρότερη απόσταση μεταξύ των επόμενων πολιτικών σχηματισμών. Η δημοσκόπηση δημοσιοποιήθηκε κανονικά και παρουσιάστηκε από την ΕΡΤ, η οποία έχει επανειλημμένα προβάλει έρευνες της συγκεκριμένης εταιρείας, γεγονός που καθιστά την υπόθεση ακόμη πιο σοβαρή σε θεσμικό επίπεδο.

Το ερώτημα που προκύπτει δεν αφορά την εκλογική επιρροή των κομμάτων, αλλά την τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών για τη διεξαγωγή, την ολοκλήρωση και τη δημοσιοποίηση μιας δημοσκόπησης. Εάν αποδειχθεί ότι ένα ολοκληρωμένο αρχείο αποτελεσμάτων κυκλοφόρησε πριν από την επίσημη ολοκλήρωση της συλλογής στοιχείων, τότε δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα που δεν μπορούν να απαντηθούν μόνο με πολιτική αντιπαράθεση.

Η καταγγελία και το ψηφιακό αποτύπωμα

Ο Άρης Παπαδόπουλος υποστηρίζει στην προσφυγή του ότι η έρευνα είχε ήδη σταλεί επιλεκτικά και εμπιστευτικά μέσω εφαρμογής επικοινωνίας πριν από την ημερομηνία που εμφανίζεται ως ημερομηνία ολοκλήρωσης. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στο ψηφιακό αποτύπωμα, καθώς σύμφωνα με δημοσιεύματα, υπάρχει στιγμιότυπο συνομιλίας στο οποίο εμφανίζεται αρχείο PDF να έχει αποσταλεί στις 23:58 της 27ης Σεπτεμβρίου. Αυτό το στοιχείο, αν και δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη παρατυπίας, μπορεί να ελεγχθεί και να απαντηθεί με αντικειμενικό τρόπο.

Το κρίσιμο είναι να διαπιστωθεί τι ακριβώς περιείχε το συγκεκριμένο αρχείο, ποια ήταν η έκδοση της έρευνας, πότε ολοκληρώθηκε πραγματικά η συλλογή των απαντήσεων και ποια ημερομηνία αναγράφεται επισήμως στην ταυτότητα της δημοσκόπησης. Η διερεύνηση αυτών των στοιχείων είναι απαραίτητη για να διαπιστωθεί εάν τηρήθηκε η νομιμότητα της διαδικασίας.

Η απάντηση της Interview και το θεσμικό πλαίσιο

Από την πλευρά της Interview, ο διευθύνων σύμβουλος Δημήτρης Βασιλειάδης απέρριψε την προσφυγή χαρακτηρίζοντάς την «σόου» και υποστήριξε ότι υπάρχει θεσμικός μηχανισμός ελέγχου των δημοσκοπήσεων. Η θέση αυτή μεταφέρει τη συζήτηση από το πολιτικό στο θεσμικό επίπεδο, θέτοντας το ερώτημα ποιος έχει την αρμοδιότητα να ελέγξει μια δημοσκόπηση και με ποια διαδικασία.

Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι οι εταιρείες δημοσκοπήσεων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα πρέπει να είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Φορέων και Επιχειρήσεων Δημοσκοπήσεων του ΕΣΡ. Παράλληλα, ο νόμος 3603/2007 προβλέπει ειδικό ελεγκτικό μηχανισμό για τον έλεγχο της αξιοπιστίας των δημοσκοπήσεων. Επομένως, η ουσία της υπόθεσης είναι ότι υπάρχουν συγκεκριμένα θεσμικά εργαλεία τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν για να δοθούν απαντήσεις.

Ο ρόλος της ΕΡΤ και η εμπιστοσύνη στις δημοσκοπήσεις

Η υπόθεση δεν αφορά μόνο την εταιρεία δημοσκοπήσεων, αλλά και τον ρόλο της δημόσιας τηλεόρασης. Από τη στιγμή που η επίμαχη έρευνα παρουσιάστηκε από την ΕΡΤ, τίθεται το ζήτημα του ελέγχου που προηγείται της αναπαραγωγής μιας μέτρησης. Η ΕΡΤ έχει δημοσιεύσει και στο παρελθόν αποτελέσματα δημοσκοπήσεων της Interview, παρουσιάζοντας τα ευρήματα και τις πολιτικές τους προεκτάσεις. Το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν πριν από την προβολή της συγκεκριμένης μέτρησης ελέγχθηκαν τα στοιχεία της έρευνας, η ταυτότητα και η ημερομηνία διεξαγωγής της, όπως προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο. Αυτό το ερώτημα αφορά την ίδια την αξιοπιστία της ενημέρωσης.

Οι δημοσκοπήσεις αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής ενημέρωσης, επηρεάζουν την επικαιρότητα, δημιουργούν πολιτικές συζητήσεις και αποτελούν σημείο αναφοράς για τα κόμματα και τους πολίτες. Γι' αυτό ακριβώς η διαδικασία παραγωγής τους πρέπει να είναι απολύτως καθαρή. Ο νόμος προβλέπει μητρώο εταιρειών στο ΕΣΡ, κανόνες διαφάνειας και ελεγκτικό μηχανισμό. Ο ΣΕΔΕΑ, από την πλευρά του, υπογραμμίζει ότι ο έλεγχος αξιοπιστίας των σχετικών δημοσκοπήσεων έχει ανατεθεί σε ειδική μη κερδοσκοπική εταιρεία που λειτουργεί στο πλαίσιο του νόμου.

Ακριβώς γι' αυτό η συγκεκριμένη υπόθεση χρειάζεται καθαρές απαντήσεις και όχι μόνο πολιτικές αντιπαραθέσεις. Εάν το ψηφιακό αρχείο που επικαλείται η καταγγελία αποδειχθεί ότι περιείχε την τελική έρευνα πριν από την επίσημη ολοκλήρωση της συλλογής στοιχείων, τότε θα πρέπει να εξηγηθεί πώς συνέβη αυτό. Εάν, αντίθετα, αποδειχθεί ότι επρόκειτο για διαφορετική έκδοση, προσχέδιο ή υλικό που δεν συνιστούσε ολοκληρωμένη δημοσκόπηση, τότε και αυτό θα πρέπει να αποσαφηνιστεί.

Η ανάγκη για απαντήσεις

Η υπόθεση βρίσκεται πλέον ενώπιον των αρμόδιων θεσμικών οργάνων και εκεί θα πρέπει να αναζητηθούν οι απαντήσεις. Το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργηθεί άλλη μία πολιτική σύγκρουση γύρω από τα ποσοστά, ούτε να αμφισβητηθούν συλλήβδην όλες οι δημοσκοπήσεις επειδή προέκυψε μια συγκεκριμένη καταγγελία. Το ζητούμενο είναι πολύ πιο απλό και ταυτόχρονα πολύ πιο σοβαρό: Πότε ολοκληρώθηκε η έρευνα; Πότε δημιουργήθηκαν τα τελικά αποτελέσματα; Πότε διακινήθηκαν και ποιο ακριβώς υλικό είχε σταλεί; Αυτά είναι τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν με στοιχεία.

Γιατί στις δημοσκοπήσεις δεν μετράει μόνο το ποσοστό που εμφανίζεται στην οθόνη. Μετράει εξίσου η διαδικασία με την οποία αυτό το ποσοστό προέκυψε. Και σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινή γνώμη παρακολουθεί με ιδιαίτερη ένταση τις πολιτικές εξελίξεις, η αξιοπιστία των μετρήσεων δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι προϋπόθεση για να έχει νόημα ο ίδιος ο δημόσιος διάλογος. Σε κάθε περίπτωση, το συγκεκριμένο περιστατικό αναμένεται να ανοίξει έναν νέο κύκλο πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης γύρω από τα ζητήματα αξιοπιστίας των ερευνών της κοινής γνώμης.