Προσωπικός Βοηθός: Μόνιμο το πρόγραμμα σε όλη τη χώρα – Έως 1.939 ευρώ τον μήνα

Σε μόνιμο θεσμό με πανελλαδική εφαρμογή μετατρέπεται το πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός για άτομα με αναπηρία», όπως ανακοίνωσε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου. Το νέο πλαίσιο προβλέπει προσωπική βοήθεια αξίας έως 1.939 ευρώ τον μήνα, αυξημένες αμοιβές για τους Προσωπικούς Βοηθούς και νέα διαδικασία αξιολόγησης, ενώ για τους σημερινούς ωφελούμενους προβλέπεται μεταβατικό καθεστώς έως το τέλος του 2026.

Σύμφωνα με το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, η πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος αξιοποιήθηκε ώστε να διαμορφωθεί πλέον μία σταθερή υπηρεσία του κράτους με εθνική εμβέλεια, ψηφιακές διαδικασίες και εξατομικευμένη υποστήριξη ανάλογα με τις ανάγκες κάθε δικαιούχου.

Κεντρικός στόχος του θεσμού είναι να επιτρέπει στα άτομα με αναπηρία να επιλέγουν την υποστήριξη που χρειάζονται για την καθημερινότητά τους, να μετακινούνται με μεγαλύτερη αυτονομία, να σπουδάζουν, να εργάζονται και να συμμετέχουν ισότιμα στην κοινωνική και οικονομική ζωή.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η μηνιαία αξία της προσωπικής βοήθειας θα μπορεί να φτάνει έως τα 1.939 ευρώ, ανάλογα με τον βαθμό και το είδος της υποστήριξης που θα καθορίζει η εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Το νέο Πρόγραμμα θα στηρίζεται σε ψηφιακές αιτήσεις, αυτοματοποιημένους ελέγχους μέσω των δημόσιων μητρώων και αξιολόγηση από ειδικές διεπιστημονικές επιτροπές.

Η Δόμνα Μιχαηλίδου υποστήριξε ότι ο Προσωπικός Βοηθός μετατρέπεται σε «σταθερή υπηρεσία του κράτους σε ολόκληρη τη χώρα», σημειώνοντας ότι στην τελική μορφή του προγράμματος ενσωματώθηκαν οι παρατηρήσεις τόσο των ατόμων με αναπηρία όσο και των ίδιων των Προσωπικών Βοηθών.

Όπως ανέφερε, αυξάνονται οι αμοιβές των βοηθών και των μελών των Επιτροπών Αξιολόγησης, ενώ ταυτόχρονα προβλέπεται συνέχεια για όσους συμμετέχουν ήδη στο πιλοτικό πρόγραμμα.

Ποιοι μπορούν να ενταχθούν και ποια είναι τα εισοδηματικά κριτήρια

Δικαίωμα συμμετοχής έχουν άτομα με κινητική, νοητική, αναπτυξιακή, αισθητηριακή ή ψυχική αναπηρία, ηλικίας από 16 έως 67 ετών.

Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα, να είναι φορολογικοί κάτοικοι της χώρας και να διαθέτουν πιστοποίηση αναπηρίας από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ) με ισχύ εφ’ όρου ζωής.

Απαιτείται ποσοστό κύριας πάθησης τουλάχιστον 67% ή σχετική κρίση ότι το άτομο βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση που απαιτεί τη συμπαράσταση άλλου προσώπου.

Κατ’ εξαίρεση, μπορούν να ενταχθούν στο Πρόγραμμα άτομα ηλικίας έως 75 ετών, εφόσον είχαν καταστεί δικαιούχοι του επιδόματος κίνησης πριν από τη συμπλήρωση του 67ου έτους της ηλικίας τους.

Το ετήσιο εισοδηματικό όριο ορίζεται στα 35.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό.

Το ποσό προσαυξάνεται κατά 17.500 ευρώ για κάθε επιπλέον ενήλικο μέλος του νοικοκυριού ή για το πρώτο ανήλικο μέλος μονογονεϊκής οικογένειας, ενώ προστίθενται 8.750 ευρώ για κάθε επιπλέον ανήλικο μέλος.

Βασική προϋπόθεση αποτελεί η διαβίωση σε κατοικία. Όσοι δεν κατοικούν ακόμη σε τέτοιο πλαίσιο θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση και να αξιολογηθούν, με την ένταξη και την έναρξη της προσωπικής βοήθειας να ενεργοποιούνται μετά τη μετοίκησή τους.

Οι αιτήσεις θα γίνονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας prosopikosvoithos.gov.gr.

Με την υποβολή τους, τα στοιχεία θα ελέγχονται αυτόματα μέσω των διαθέσιμων δημόσιων μητρώων και θα εκδίδεται απόφαση για την επιλεξιμότητα και τη μοριοδότηση.

Για όσους διαφωνούν με το αποτέλεσμα προβλέπεται δυνατότητα ηλεκτρονικής ένστασης.

Η βαθμολογία κάθε αίτησης θα διαμορφώνεται με βάση κριτήρια όπως η σύνθεση και το εισόδημα του νοικοκυριού, η ύπαρξη άλλου ατόμου με αναπηρία στην οικογένεια, καθώς και το ποσοστό και τα χαρακτηριστικά της αναπηρίας.

Πρόσθετη μοριοδότηση θα λαμβάνουν οι αιτούντες που εργάζονται ή σπουδάζουν, καθώς ένας από τους βασικούς στόχους του μέτρου είναι η ενίσχυση της ανεξάρτητης διαβίωσης και της ενεργού κοινωνικής συμμετοχής.

Οι υποψήφιοι που θα συγκεντρώνουν την υψηλότερη βαθμολογία θα περνούν στη δεύτερη φάση, κατά την οποία θα αξιολογούνται από διεπιστημονική Ειδική Επιτροπή.

Η αξιολόγηση θα πραγματοποιείται κατά κανόνα στον χώρο διαμονής του ενδιαφερόμενου και μόνο κατ’ εξαίρεση μέσω τηλεδιάσκεψης.

Οι Επιτροπές θα εξετάζουν τις πραγματικές καθημερινές ανάγκες, το επίπεδο λειτουργικότητας και τον βαθμό στον οποίο η προσωπική βοήθεια μπορεί να υποστηρίξει την εκπαίδευση, την εργασία, τις μετακινήσεις και την κοινωνική συμμετοχή.

Το υπουργείο διευκρινίζει ότι η βοήθεια που ενδεχομένως παρέχεται σήμερα από συγγενικό ή άλλο πρόσωπο δεν θα λειτουργεί αρνητικά για τον αιτούντα κατά τη διαδικασία αξιολόγησης.

Έως 1.939 ευρώ τον μήνα – Αμοιβές και επιλογή Προσωπικού Βοηθού

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπονται τέσσερα επίπεδα προσωπικής βοήθειας, με διαφορετικό ανώτατο μηνιαίο ποσό ανάλογα με την ένταση των αναγκών.

Για μικρή ανάγκη η μηνιαία αξία θα φτάνει έως τα 416 ευρώ, για μέτρια ανάγκη έως τα 831 ευρώ, για μεγάλη ανάγκη έως τα 1.352 ευρώ, ενώ σε περιπτώσεις απόλυτης και διαρκούς εξάρτησης θα ανέρχεται έως τα 1.939 ευρώ.

Η τελική κατάταξη κάθε ωφελούμενου θα αποφασίζεται από τις Ειδικές Επιτροπές με βάση την εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Κάθε δικαιούχος θα μπορεί να επιλέγει από το Μητρώο από έναν έως τέσσερις Προσωπικούς Βοηθούς, όταν η υπηρεσία παρέχεται σε ωριαία βάση.

Εναλλακτικά, θα μπορεί να επιλέξει έναν Προσωπικό Βοηθό σε καθεστώς συνοίκησης.

Η μεικτή ωριαία αμοιβή θα κυμαίνεται από 6 έως 7 ευρώ, ενώ για την περίπτωση συνοίκησης προβλέπεται μεικτή μηνιαία αποζημίωση 1.200 ευρώ για τον Προσωπικό Βοηθό.

Παράλληλα, ο ωφελούμενος που θα επιλέγει τη λύση της συνοίκησης θα λαμβάνει οικονομική ενίσχυση ύψους 250 ευρώ τον μήνα.

Ειδική πρόβλεψη θεσπίζεται για ορεινούς και νησιωτικούς δήμους με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους, όπου η ανεύρεση διαθέσιμου Προσωπικού Βοηθού μπορεί να είναι δυσκολότερη.

Στις συγκεκριμένες περιοχές θα επιτρέπεται στον δικαιούχο να επιλέγει ως Προσωπικό Βοηθό τον ή τη σύζυγο, το πρόσωπο με το οποίο έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης ή συγγενή πρώτου ή δεύτερου βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας.

Οι υποψήφιοι Προσωπικοί Βοηθοί θα πρέπει να είναι ηλικίας από 18 έως 67 ετών, να έχουν νόμιμο δικαίωμα εργασίας στην Ελλάδα και να πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπει το νέο θεσμικό πλαίσιο.

Για την οριστική ένταξή τους στο Μητρώο θα απαιτείται η επιτυχής ολοκλήρωση δωρεάν ψηφιακού προγράμματος εκπαίδευσης που θα παρέχεται από τον ΟΠΕΚΑ.

Όσοι Προσωπικοί Βοηθοί είναι ήδη εγγεγραμμένοι στο υφιστάμενο Μητρώο θα εξακολουθήσουν να παραμένουν σε αυτό.

Ιδιαίτερες ρυθμίσεις προβλέπονται για τους σημερινούς ωφελούμενους του πιλοτικού προγράμματος, ώστε να μην υπάρξει απότομη διακοπή της υποστήριξης.

Όσοι είχαν λάβει τουλάχιστον 60 ημέρες Προσωπικής Βοήθειας έως τις 30 Ιουνίου 2026 ή κατοικούσαν μόνιμα σε ορεινό ή νησιωτικό δήμο έως 5.000 κατοίκους θα παραμείνουν ωφελούμενοι μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026 χωρίς να χρειάζεται να προχωρήσουν σε κάποια ενέργεια.

Για να συνεχίσουν στο μόνιμο Πρόγραμμα από την 1η Ιανουαρίου 2027, θα χρειαστεί να υποβάλουν μόνο Δήλωση Συναίνεσης, χωρίς νέο έλεγχο επιλεξιμότητας, χωρίς νέα μοριοδότηση και χωρίς επαναξιολόγηση.

Όσοι είχαν ενεργό συμφωνητικό στις 30 Ιουνίου 2026, αλλά δεν ανήκουν στην παραπάνω κατηγορία, θα συνεχίσουν επίσης να συμμετέχουν έως το τέλος του 2026 χωρίς νέα διαδικασία.

Για να διατηρήσουν όμως την προσωπική βοήθεια από την 1η Ιανουαρίου 2027, θα πρέπει να καταθέσουν νέα Αίτηση Συμμετοχής και να ακολουθήσουν την ίδια διαδικασία που θα ισχύει για όλους τους νέους ενδιαφερομένους.

Οι υπόλοιποι συμμετέχοντες του Πιλοτικού Προγράμματος θα πρέπει να υποβάλουν αίτηση από την αρχή.

Το μόνιμο πρόγραμμα θα υλοποιείται πανελλαδικά από τον ΟΠΕΚΑ, ενώ οι προϋποθέσεις συμμετοχής, οι διαδικασίες αξιολόγησης, τα ποσά της προσωπικής βοήθειας και οι κανόνες επιλογής και αποζημίωσης των βοηθών καθορίζονται με Κοινή Υπουργική Απόφαση.

Την απόφαση υπογράφουν η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος.

Η μονιμοποίηση του Προσωπικού Βοηθού δημιουργεί ένα σταθερό πλέον πλαίσιο υποστήριξης για άτομα με αναπηρία σε ολόκληρη τη χώρα. Το κρίσιμο στοίχημα από το 2027 θα είναι η επάρκεια των διαθέσιμων βοηθών, η ταχύτητα της αξιολόγησης και η πραγματική δυνατότητα των δικαιούχων να μετατρέψουν το θεσμικό δικαίωμα σε ουσιαστική αυτονομία στην καθημερινότητά τους.