Σημαντική υπέρβαση των δημοσιονομικών στόχων καταγράφουν τα προσωρινά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για το διάστημα Ιανουαρίου - Απριλίου 2026, με τα φορολογικά έσοδα να προσεγγίζουν τα 22,7 δισ. ευρώ. Πίσω από την εικόνα της δημοσιονομικής επιτυχίας, ωστόσο, αποτυπώνεται για ακόμη μία φορά η βαριά φορολογική πίεση που υφίστανται πολίτες και επιχειρήσεις, σε μια περίοδο όπου το κόστος ζωής παραμένει υψηλό.
Ο κρατικός προϋπολογισμός εμφάνισε στο πρώτο τετράμηνο του έτους πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 5,175 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας κατά πολύ τον στόχο των 2,298 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, το συνολικό ισοζύγιο του προϋπολογισμού διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 1,878 δισ. ευρώ, ενώ ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε έλλειμμα 909 εκατ. ευρώ.
Τα φορολογικά έσοδα και η πίεση στους πολίτες
Τα συνολικά φορολογικά έσοδα της περιόδου Ιανουαρίου - Απριλίου ανήλθαν σε 22,743 δισ. ευρώ. Αν αφαιρεθούν έκτακτα έσοδα, όπως η δόση από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού και τα έσοδα που συνδέονται με το καζίνο στο Ελληνικό, τα καθαρά φορολογικά έσοδα εμφανίζονται οριακά μειωμένα κατά 39 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 0,2%, σε σχέση με τον στόχο.
Η συνολική εικόνα, όμως, δεν αναιρεί το βασικό πολιτικό και κοινωνικό δεδομένο: η φορολογική επιβάρυνση παραμένει υψηλή. Το κράτος εξακολουθεί να συγκεντρώνει μεγάλα ποσά από τη φορολογία, την ώρα που τα νοικοκυριά πιέζονται από τιμές, ενοίκια, ενέργεια και βασικές καθημερινές δαπάνες.
Τον Απρίλιο, οι φορολογικές εισπράξεις διαμορφώθηκαν στα 5,561 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 1,7% έναντι του μηνιαίου στόχου. Η υπερεκτέλεση των καθαρών εσόδων, τα οποία έφτασαν τα 25,165 δισ. ευρώ, συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την πρόωρη είσπραξη της 7ης δόσης από το Ταμείο Ανάκαμψης, ύψους 884 εκατ. ευρώ, καθώς και με τα αυξημένα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Δαπάνες κάτω από τον στόχο και κρίσιμες μεταβιβάσεις
Στο πεδίο των δαπανών, ο κρατικός προϋπολογισμός κινήθηκε χαμηλότερα από τις προβλέψεις. Οι συνολικές πληρωμές ανήλθαν σε 23,287 δισ. ευρώ, ποσό μειωμένο κατά 686 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο. Η συγκράτηση των δαπανών ενισχύει λογιστικά το πλεόνασμα, όμως θέτει ξανά το ερώτημα εάν η δημοσιονομική επίδοση στηρίζεται σε πραγματική αναπτυξιακή δυναμική ή σε περιορισμό πληρωμών και καθυστερήσεις.
Στον τακτικό προϋπολογισμό καταγράφονται σημαντικές μεταβιβάσεις προς την υγεία και την κοινωνική πρόνοια. Μεταξύ των βασικών πληρωμών περιλαμβάνονται 825 εκατ. ευρώ προς τον ΕΟΠΥΥ, 869 εκατ. ευρώ προς τον ΟΠΕΚΑ για προνοιακά επιδόματα, καθώς και ενισχύσεις άνω των 900 εκατ. ευρώ για νοσοκομεία και για την προμήθεια φαρμάκων μέσω της ΕΚΑΠΥ.
Παράλληλα, καταβλήθηκαν 141 εκατ. ευρώ σε συγκοινωνιακούς φορείς και 131 εκατ. ευρώ για την κάλυψη του Fuel Pass. Οι πληρωμές αυτές δείχνουν ότι η κρατική παρέμβαση παραμένει αναγκαία σε κρίσιμους τομείς, από τη μετακίνηση έως την κοινωνική στήριξη, σε ένα περιβάλλον όπου οι εισοδηματικές αντοχές των πολιτών παραμένουν περιορισμένες.
Υστέρηση στις επενδύσεις και πραγματικό μέγεθος της υπέρβασης
Αντίθετη εικόνα εμφανίζουν οι επενδυτικές δαπάνες, οι οποίες παρουσίασαν υστέρηση 593 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Παρά τη μείωση σε σχέση με τον προγραμματισμό, παραμένουν αυξημένες κατά 327 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Η υστέρηση των επενδυτικών δαπανών έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι δημόσιες επενδύσεις αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για την παραγωγική ανασυγκρότηση, τις υποδομές και την πραγματική ανάπτυξη. Όταν ο προϋπολογισμός εμφανίζει υψηλά πλεονάσματα, ενώ ταυτόχρονα καθυστερούν επενδυτικές δαπάνες, η δημοσιονομική εικόνα χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση.
Το οικονομικό επιτελείο επισημαίνει ότι, εάν αφαιρεθούν οι ετεροχρονισμοί πληρωμών και τα έκτακτα έσοδα, η υπέρβαση του πλεονάσματος περιορίζεται σε 358 εκατ. ευρώ σε δημοσιονομικούς όρους. Η διευκρίνιση αυτή δείχνει ότι το εντυπωσιακό πρωτογενές πλεόνασμα των 5,175 δισ. ευρώ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκομμένο από την πραγματική σύνθεση των εσόδων και των δαπανών.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τα στοιχεία ως ένδειξη δημοσιονομικής σταθερότητας. Ωστόσο, η ουσία παραμένει πιο σύνθετη: οι υψηλές εισπράξεις, η συγκράτηση δαπανών και η υστέρηση επενδύσεων διαμορφώνουν πλεόνασμα, την ώρα που η κοινωνία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλή φορολογική επιβάρυνση, ακρίβεια και ανάγκη για ουσιαστικές δημόσιες υπηρεσίες.
