Προϋπολογισμός: Πρωτογενές πλεόνασμα 3,65 δισ. στο πεντάμηνο

Ισχυρή υπεραπόδοση κατέγραψαν τα φορολογικά έσοδα στο πρώτο πεντάμηνο του 2026, με τον ΦΠΑ να αποτελεί τον βασικό μηχανισμό ενίσχυσης των κρατικών ταμείων. Η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο Ιανουαρίου – Μαΐου εμφάνισε πρωτογενές πλεόνασμα 3,65 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 1,24 δισ. ευρώ, καταγράφοντας απόκλιση που ξεπερνά κατά πολύ τις αρχικές προβλέψεις.

Το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκε επίσης σε θετικό έδαφος, με πλεόνασμα 103 εκατ. ευρώ, ενώ ο στόχος προέβλεπε έλλειμμα 2,18 δισ. ευρώ. Η εικόνα αυτή παρουσιάζεται από το οικονομικό επιτελείο ως ένδειξη αντοχής των δημόσιων οικονομικών, ωστόσο ο πυρήνας της υπεραπόδοσης παραπέμπει ευθέως στη βαριά φορολογική επιβάρυνση που προκαλεί η ακρίβεια στην καθημερινή κατανάλωση.

Τα συνολικά έσοδα από φόρους ανήλθαν στο πεντάμηνο σε 28,03 δισ. ευρώ. Η επίδοση συνδέεται κυρίως με την αυξημένη είσπραξη ΦΠΑ, καθώς οι υψηλές τιμές σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες διογκώνουν αυτομάτως τα έσοδα του Δημοσίου. Ακόμη και μετά την αφαίρεση έκτακτων εσόδων που σχετίζονται με τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την άδεια καζίνο στο Ελληνικό, τα φορολογικά έσοδα έφτασαν τα 27,59 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 171 εκατ. ευρώ ή 0,6%.

Ο ΦΠΑ ως βασικός τροφοδότης των εσόδων

Καθοριστικό ρόλο στην υπεραπόδοση είχε για ακόμη μία φορά ο ΦΠΑ. Οι εισπράξεις από τον συγκεκριμένο φόρο έφτασαν τα 12,34 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση 650 εκατ. ευρώ έναντι των προβλέψεων. Ακόμη και χωρίς το έκτακτο ποσό των 306 εκατ. ευρώ που συνδέεται με την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού, τα έσοδα από ΦΠΑ παραμένουν αυξημένα κατά 344 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει την πραγματική λειτουργία του ΦΠΑ σε περιβάλλον ακρίβειας. Όσο αυξάνονται οι τιμές, τόσο αυξάνεται και η φορολογική είσπραξη, ανεξάρτητα από το αν τα νοικοκυριά πιέζονται περισσότερο για να καλύψουν βασικές ανάγκες. Έτσι, η δημοσιονομική υπεραπόδοση στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην επιβάρυνση της κατανάλωσης.

Θετική εικόνα καταγράφηκε και στους φόρους ακίνητης περιουσίας, οι οποίοι απέφεραν 1,51 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 31 εκατ. ευρώ. Η απόδοση αυτή προστίθεται στο συνολικό φορολογικό αποτέλεσμα, επιβεβαιώνοντας ότι η ακίνητη περιουσία παραμένει σταθερή πηγή εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό.

Εισόδημα, ΕΦΚ και η εικόνα του πρωτογενούς αποτελέσματος

Τα έσοδα από φόρους εισοδήματος ανήλθαν σε 8,85 δισ. ευρώ, σημειώνοντας οριακή υπέρβαση 7 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Στο εσωτερικό της κατηγορίας, όμως, καταγράφονται διαφορετικές τάσεις. Ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων ξεπέρασε τον στόχο κατά 211 εκατ. ευρώ, ενώ ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων εμφάνισε υστέρηση 105 εκατ. ευρώ. Οι λοιποί φόροι εισοδήματος υπολείπονται επίσης κατά 99 εκατ. ευρώ.

Η βασική αρνητική απόκλιση εντοπίζεται στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης. Τα έσοδα από ΕΦΚ διαμορφώθηκαν στα 2,58 δισ. ευρώ, δηλαδή 224 εκατ. ευρώ χαμηλότερα από τον στόχο. Η υστέρηση αυτή αποδίδεται σε χαμηλότερη κατανάλωση προϊόντων που επιβαρύνονται με ειδικούς φόρους ή σε μεταβολές τιμών και καταναλωτικών συνηθειών.

Το υπουργείο Οικονομικών επισημαίνει ότι μέρος της υπέρβασης στο πρωτογενές αποτέλεσμα οφείλεται σε χρονικές μετατοπίσεις πληρωμών και εσόδων. Ακόμη και μετά την αφαίρεση αυτών των παραγόντων, η επίδοση παραμένει καλύτερη από τον στόχο κατά περίπου 246 εκατ. ευρώ.

Η συνολική εικόνα δείχνει έναν προϋπολογισμό που στηρίζεται σε ισχυρές εισπράξεις, κυρίως μέσω έμμεσων φόρων. Το γεγονός ότι ο ΦΠΑ λειτουργεί ως βασικός οδηγός της υπεραπόδοσης φανερώνει πως η δημοσιονομική σταθερότητα χτίζεται σε μεγάλο βαθμό πάνω στην ακριβή κατανάλωση, με τους πολίτες να πληρώνουν περισσότερο όχι μόνο για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες, αλλά και για τον φόρο που ενσωματώνεται σε κάθε συναλλαγή.