Πρώτο κουδούνι με 21.000 κενά: Έτσι ξεκινά η νέα σχολική χρονιά

Με τον καθιερωμένο αγιασμό και το πρώτο κουδούνι ξεκινά σήμερα, Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου, η σχολική χρονιά 2026-2027 για νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια σε ολόκληρη τη χώρα. Μαθητές και εκπαιδευτικοί επιστρέφουν στις τάξεις, σε μια χρονιά που φέρνει σημαντικές αλλαγές στο εκπαιδευτικό τοπίο, αλλά ξεκινά ταυτόχρονα με σοβαρές εκκρεμότητες στη στελέχωση των σχολείων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται για ακόμη μία φορά το ζήτημα των κενών σε εκπαιδευτικό προσωπικό, με ιδιαίτερη πίεση στην ειδική αγωγή και την παράλληλη στήριξη. Το υπουργείο Παιδείας έχει ολοκληρώσει την πρώτη φάση προσλήψεων αναπληρωτών, ενώ η δεύτερη αναμένεται έως το τέλος Σεπτεμβρίου.

Την ίδια ώρα, η νέα σχολική χρονιά συνοδεύεται από αλλαγές όπως η εφαρμογή του Διεθνούς Απολυτηρίου σε δημόσια σχολεία, τα νέα προγράμματα σπουδών, η εισαγωγή του μαθήματος της Ηθικής, η λειτουργία νέων Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων και η διεύρυνση του Ψηφιακού Φροντιστηρίου.

Χιλιάδες κενά σε πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Η στελέχωση παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα με τα οποία ανοίγουν τα σχολεία. Η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας εκτιμά ότι τα κενά στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση υπερβαίνουν τις 15.000 θέσεις, με τις μεγαλύτερες ανάγκες να καταγράφονται στην παράλληλη στήριξη και την ειδική αγωγή.

Με βάση τα στοιχεία που επικαλείται η ΔΟΕ, η προηγούμενη σχολική χρονιά ολοκληρώθηκε με περίπου 45.000 αναπληρωτές, χωρίς να έχουν καλυφθεί όλες οι ανάγκες. Για τη νέα χρονιά, περίπου 30.000 αναπληρωτές φέρεται να έχουν τοποθετηθεί στην πρώτη φάση, ενώ για τη δεύτερη γίνεται λόγος για περίπου 6.000 επιπλέον προσλήψεις.

Ελλείψεις καταγράφονται και σε ειδικότητες όπως η Φυσική Αγωγή και τα Αγγλικά, ενώ οι εκπαιδευτικοί επισημαίνουν ότι σε ορισμένα σχολεία την προηγούμενη χρονιά υπήρξαν σημαντικές απώλειες διδακτικών ωρών.

Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Σύμφωνα με στοιχεία της ΟΛΜΕ, την προηγούμενη σχολική χρονιά εργάστηκαν 8.200 αναπληρωτές, ενώ σημειώθηκαν 2.588 συνταξιοδοτήσεις και 910 μόνιμοι διορισμοί.

Οι εκπαιδευτικοί εκτιμούν ότι τα κενά στα γυμνάσια και τα λύκεια μπορεί να φτάνουν τις 6.000 έως 7.000 θέσεις. Σε συνδυασμό με τις ανάγκες της πρωτοβάθμιας, ο συνολικός αριθμός των κενών υπολογίζεται από τις δύο ομοσπονδίες σε περίπου 21.000 με 22.000 θέσεις.

Προβληματισμός υπάρχει και για τη λειτουργία του ολοήμερου σχολείου. Η ΔΟΕ εκφράζει φόβους ότι σε ορισμένες σχολικές μονάδες δεν θα καταστεί δυνατό να λειτουργήσει από την πρώτη ημέρα με το σύνολο του απαιτούμενου προσωπικού.

Οι αλλαγές της νέας χρονιάς και το δημογραφικό αποτύπωμα

Η σχολική χρονιά 2026-2027 φέρνει σειρά αλλαγών για μαθητές και εκπαιδευτικούς. Για πρώτη φορά θα εφαρμοστεί το πρόγραμμα του International Baccalaureate (IB) σε 11 δημόσια σχολεία της χώρας.

Παράλληλα, τίθενται σε εφαρμογή 51 νέα και επικαιροποιημένα προγράμματα σπουδών, ενώ εισάγεται το μάθημα της Ηθικής από τη Γ΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Λυκείου για τους μαθητές που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών.

Αλλαγές προβλέπονται και στο Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας, καθώς οι μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου θα μπορούν να εξετάζονται δωρεάν και ηλεκτρονικά σε Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά και Ιταλικά.

Παράλληλα, ξεκινούν τη λειτουργία τους οκτώ νέα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία, σε επίπεδο γυμνασίου και λυκείου, ενώ το Ψηφιακό Φροντιστήριο επεκτείνει τα ζωντανά μαθήματα και στις τάξεις της Α΄ και Β΄ Λυκείου, πέρα από τη Γ΄ Λυκείου.

Την ίδια στιγμή, το δημογραφικό πρόβλημα αφήνει πλέον ισχυρό αποτύπωμα στον σχολικό χάρτη. Για τη φετινή χρονιά καταγράφεται η κατάργηση 43 νηπιαγωγείων και 32 δημοτικών σχολείων.

Οι εκπαιδευτικοί αναγνωρίζουν τη μείωση του μαθητικού πληθυσμού, επισημαίνουν όμως ότι οι συγχωνεύσεις, οι καταργήσεις σχολικών μονάδων και τα τμήματα με έως 25 μαθητές δημιουργούν επιπλέον πιέσεις στη λειτουργία του δημόσιου σχολείου.

Σημαντικό ζήτημα παραμένει και η στέγαση αναπληρωτών και νεοδιόριστων εκπαιδευτικών, ιδιαίτερα σε νησιωτικές και τουριστικές περιοχές. Τα υψηλά ενοίκια δυσκολεύουν σημαντικά τη δυνατότητα εγκατάστασης εκπαιδευτικών μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, ενώ αντίστοιχες δυσκολίες εντοπίζονται πλέον και σε μεγάλα αστικά κέντρα.

Σύμφωνα με τη ΔΟΕ, το κόστος κατοικίας οδηγεί ορισμένους εκπαιδευτικούς ακόμη και στο να αποφεύγουν συγκεκριμένες περιοχές κατά τη δήλωση προτίμησης, καθώς τα έξοδα διαμονής μπορεί να καταστήσουν οικονομικά ασύμφορη την ανάληψη υπηρεσίας.

Με αφορμή την πρώτη ημέρα της νέας σχολικής χρονιάς, η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη θα βρίσκεται στο Ηράκλειο Κρήτης.

Στο πρόγραμμα της επίσκεψής της περιλαμβάνονται σχολεία όλων των βαθμίδων, δύο Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία, δύο σχολικές μονάδες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», ένα Επαγγελματικό Λύκειο και ένα Εσπερινό Γενικό Λύκειο.

Το πρώτο κουδούνι χτυπά, επομένως, μέσα σε ένα σύνθετο τοπίο: νέες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις και προγράμματα από τη μία πλευρά, χιλιάδες κενά, προβλήματα στέγασης και δημογραφική συρρίκνωση από την άλλη. Η νέα σχολική χρονιά ξεκινά με υψηλές απαιτήσεις και με κρίσιμο ζητούμενο το αν το εκπαιδευτικό σύστημα θα μπορέσει να καλύψει έγκαιρα τις πραγματικές ανάγκες μαθητών και εκπαιδευτικών.