Ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας για καπνό και αλκοόλ στην Ελλάδα

Η Ελλάδα έχει προχωρήσει στην υιοθέτηση ενός καινοτόμου συστήματος ψηφιακής επαλήθευσης ηλικίας για την αγορά καπνικών προϊόντων και αλκοόλ, αξιοποιώντας τις υποδομές του Gov.gr Wallet και του Kids Wallet. Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων, καλύπτοντας το κρίσιμο κενό μεταξύ της νομοθετικής απαγόρευσης και της πρακτικής εφαρμογής της στο σημείο πώλησης. Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, στην Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Σλοβακικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τη συμμετοχή της γενικής γραμματέως Δημόσιας Υγείας του υπουργείου Υγείας, Χριστίνας-Μαρίας Κράββαρη.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, η κ. Κράββαρη τόνισε ότι το βασικό ερώτημα που απασχολεί τις ευρωπαϊκές αρχές είναι πώς μπορεί να αποτραπεί αποτελεσματικά η αγορά καπνού και αλκοόλ από ανηλίκους. Όπως επισήμανε, η απόσταση ανάμεσα σε μια νομοθετική απαγόρευση και στην εφαρμογή της στην πράξη, στο σημείο πώλησης, μπορεί να καθορίσει το κατά πόσο προστατεύονται πραγματικά τα παιδιά. Η ελληνική εμπειρία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ευρώπη, καθώς συνδυάζει την εθνική νομοθεσία, τις ψηφιακές δημόσιες υποδομές και την εποπτεία της αγοράς, με στόχο την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των περιορισμών ηλικίας.

Πώς λειτουργεί η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας

Σύμφωνα με τη γενική γραμματέα Δημόσιας Υγείας, η Ελλάδα έχει επιλέξει να αντιμετωπίσει αυτό το κενό ενισχύοντας το θεσμικό πλαίσιο για την πώληση καπνού, προϊόντων νικοτίνης και αλκοόλ. Με τον νόμο 5216/2025 ενισχύθηκαν οι ρυθμίσεις που διέπουν τις συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, επεκτάθηκαν οι δικλίδες προστασίας και σε νέα προϊόντα και ενισχύθηκαν οι υποχρεώσεις και η λογοδοσία όσων τα διαθέτουν στην αγορά. Κομβικό στοιχείο αποτελεί η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας στις φυσικές πωλήσεις καπνικών προϊόντων και αλκοόλ, μέσω του Gov.gr Wallet και του Kids Wallet.

Σύμφωνα με την περιγραφή της Χριστίνας-Μαρίας Κραββάρη, ο έμπορος μπορεί να επιβεβαιώνει ότι ο πελάτης πληροί το νόμιμο ηλικιακό όριο, χωρίς να χρειάζεται να αποκτά πρόσβαση στην ακριβή ηλικία του ή σε άλλα προσωπικά δεδομένα που δεν είναι απαραίτητα για τον συγκεκριμένο έλεγχο. Πρόκειται για μια ψηφιακή επιβεβαίωση που, όπως σημείωσε, μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή της νομοθεσίας για την προστασία της δημόσιας υγείας, διασφαλίζοντας παράλληλα την ιδιωτικότητα των πολιτών.

Το ελληνικό μοντέλο και η ευρωπαϊκή διάσταση

Η γενική γραμματέας Δημόσιας Υγείας υπογράμμισε ότι η ελληνική εμπειρία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ευρώπη, καθώς συνδυάζει την εθνική νομοθεσία, τις ψηφιακές δημόσιες υποδομές και την εποπτεία της αγοράς, με στόχο την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των περιορισμών ηλικίας. Στη συζήτηση εξετάστηκαν, παράλληλα, οι ρυθμιστικές προκλήσεις που σχετίζονται με τα νέα προϊόντα νικοτίνης, τις γεύσεις, την προώθηση προϊόντων στο διαδίκτυο και την παράνομη διακίνησή τους.

Όπως επισήμανε η Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη, η επιστημονική τεκμηρίωση, η αναλογική ρύθμιση και η αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων θα πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά, ώστε να αντιμετωπίζονται οι νέες προκλήσεις. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η διαλειτουργικότητα των συστημάτων επαλήθευσης ηλικίας και η ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαμόρφωση πιο συνεκτικής προστασίας για τους νέους, περιορίζοντας τα κενά που δημιουργούν οι διαφορετικές εθνικές προσεγγίσεις.

Η απαγόρευση των social media για παιδιά κάτω των 15 ετών

Η Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη αναφέρθηκε επίσης στη νέα πρωτοβουλία της Ελλάδας σχετικά με την πρόσβαση παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όπως σημείωσε, το ζήτημα εντάσσεται στη γενικότερη πρόκληση της προστασίας των ανηλίκων σε ένα ολοένα πιο σύνθετο ψηφιακό περιβάλλον, όπου η δημόσια υγεία συνδέεται πλέον και με την ασφαλή χρήση των ψηφιακών υπηρεσιών.

Η ίδια υπογράμμισε ότι η συζήτηση για την προστασία των ανηλίκων δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στο τι πρέπει να απαγορεύεται. Εξίσου σημαντικό είναι να διασφαλίζεται ότι οι κανόνες εφαρμόζονται με συνέπεια και μπορούν να επαληθεύονται στην καθημερινότητα. Αυτό, όπως ανέφερε, αποτελεί και τη συμβολή της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό διάλογο, σε μια περίοδο κατά την οποία διαμορφώνεται το επόμενο πλαίσιο ευρωπαϊκών κανόνων. Το ζητούμενο για τη δημόσια υγεία, σύμφωνα με την ίδια, είναι η καινοτομία να μην παραμένει σε επίπεδο νομοθετικών αποφάσεων, αλλά να μετατρέπεται σε ουσιαστική και πρακτική προστασία για τους νέους.