Ψηφιακή επανάσταση στην ιατροδικαστική: Με AI και tablet οι νεκροψίες στην Ελλάδα
Μια βαθιά τομή στις ιατροδικαστικές υπηρεσίες της χώρας επιχειρεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης, έπειτα από μια σειρά αποκαλύψεων και σκανδάλων που έφεραν στο φως συστημικές παθογένειες και εκτεταμένη δυσλειτουργία. Οι υποθέσεις Μουρτζούκου και Πισπιρίγκου στάθηκαν η αφορμή για την έναρξη μιας εμβληματικής μεταρρύθμισης, που αλλάζει εκ βάθρων τη λειτουργία της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας στην Ελλάδα, εισάγοντας την τεχνητή νοημοσύνη, την αυτοματοποίηση και τη διαφάνεια σε έναν τομέα μέχρι πρότινος καθηλωμένο στη γραφειοκρατία και την αναχρονιστική μεθοδολογία.
Η εικόνα της υπηρεσίας –με καθυστερήσεις στην έκδοση εκθέσεων που έφθαναν μέχρι και τα τρία χρόνια, με «χαρτί και μολύβι» ως βασικό μέσο καταγραφής και χωρίς καν προκαθορισμένο υποχρεωτικό περιεχόμενο στην ιατροδικαστική έκθεση– δημιουργούσε ένα τοπίο διάλυσης. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης αντέδρασε, υιοθετώντας ριζικά μέτρα τόσο πειθαρχικά όσο και θεσμικά, για να αποκαταστήσει το κύρος του τομέα και να θωρακίσει την ποιότητα των αποδείξεων που κατατίθενται στα δικαστήρια.
Στο επίκεντρο της αναμόρφωσης βρίσκεται ένα πληροφοριακό σύστημα νέας γενιάς, το οποίο αξιοποιεί τεχνολογία AI και φωνητικές εντολές, δίνοντας στους ιατροδικαστές τη δυνατότητα να διενεργούν νεκροψίες με τη βοήθεια tablet. Το σύστημα αυτό, που αναπτύσσεται από το Πανεπιστήμιο Πειραιώς και αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τα τέλη του 2025, θα επιτρέπει τη λήψη εικόνων της σορού, την προφορική περιγραφή ευρημάτων από τον ιατροδικαστή και την αυτόματη σύνταξη σχεδίου έκθεσης με βάση επιστημονικά δεδομένα και προηγούμενα περιστατικά.
Η διαδικασία είναι απλή, αλλά και επαναστατική. Ο ιατροδικαστής περιγράφει φωνητικά τα ευρήματα ενώ το σύστημα αναλύει σε πραγματικό χρόνο εικόνες και περιγραφές. Εν συνεχεία, προτείνει ένα προσχέδιο έκθεσης το οποίο ο επιστήμονας έχει την ελευθερία να διορθώσει ή να συμπληρώσει, διατηρώντας ακέραιη την επιστημονική του κρίση. Η καινοτομία αυτή καθιστά τη διαδικασία πιο γρήγορη, πιο αξιόπιστη και –κυρίως– πιο διαφανή, μειώνοντας δραστικά τις πιθανότητες σφαλμάτων ή κακοπροαίρετων παρεμβάσεων.
Ταυτόχρονα, η νέα ψηφιακή πλατφόρμα θέτει ισχυρές βάσεις για την επαναξιολόγηση αμφιλεγόμενων υποθέσεων. Μια Τριμελής Επιτροπή Επαναξιολόγησης, με δυνατότητα παρέμβασης είτε αυτεπαγγέλτως είτε κατόπιν εισαγγελικής εντολής ή αιτήματος εμπλεκομένων, αναλαμβάνει τον επανέλεγχο εκθέσεων που έχουν τεθεί υπό αμφισβήτηση.
Στο διοικητικό επίπεδο, η Ιατροδικαστική Υπηρεσία έχει ενταχθεί σε δομή Δημόσιας Υπηρεσίας υπό τη Γενική Διεύθυνση Ιατροδικαστικής του Υπουργείου, με νέο θεσμικό πλαίσιο, αυστηρότερο Κώδικα Δεοντολογίας και δεκάδες νέες προσλήψεις. Συνολικά 32 ιατροδικαστές έχουν ήδη ενταχθεί στο σύστημα, ενώ απλουστεύθηκε και η διαδικασία πρόσληψης νεκροτόμων.
Παράλληλα, ιδρύονται νέα τοξικολογικά εργαστήρια στον Πειραιά και την Πάτρα, ενώ προβλέπεται η δημιουργία δύο σύγχρονων νεκροτομείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη εντός του 2025. Σημαντική μέριμνα έχει ληφθεί και για την ταφή δεκάδων αζήτητων σορών, οι οποίες για χρόνια παρέμεναν αποθηκευμένες στα νεκροτομεία της χώρας, συνιστώντας ανθρωπιστικό και υγειονομικό πρόβλημα.
Η επιλογή του Υπουργείου να συνδυάσει την τεχνολογική καινοτομία με τον πειθαρχικό εξορθολογισμό είναι κρίσιμη, καθώς το κύρος των ιατροδικαστικών πράξεων αγγίζει το σκληρό πυρήνα της Δικαιοσύνης. Ήδη, 4 ιατροδικαστές βρίσκονται σε κατάσταση δυνητικής αργίας, ενώ έχουν επιβληθεί ποινές σε τουλάχιστον 3 για υποθέσεις κακής πρακτικής ή αμέλειας. Η αναστολή λειτουργίας της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Πατρών σήμανε την αρχή ενός μηχανισμού εκκαθάρισης και επαναθεμελίωσης.
