Ψηφιακό Αρχείο ΥΠΕΞ: 35,6 εκατ. σελίδες προσβάσιμες

Η Υπηρεσία Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου (ΥΔΙΑ) του Υπουργείου Εξωτερικών έθεσε σε λειτουργία από σήμερα, Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου, τη νέα ψηφιακή πλατφόρμα arxeio.mfa.gr, η οποία καθιστά προσβάσιμο στο ευρύ κοινό ένα τεράστιο απόθεμα τεκμηρίων της ελληνικής διπλωματικής ιστορίας. Η πλατφόρμα αξιοποιεί εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης και παρέχει πρόσβαση σε περίπου 35,6 εκατομμύρια ψηφιοποιημένες σελίδες, καλύπτοντας χρονικά την περίοδο από την Ελληνική Επανάσταση έως το 2010. Το υλικό προέρχεται από το αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών, τις διπλωματικές αρχές στο εξωτερικό, την Κεντρική Υπηρεσία, τα Ειδικά Αρχεία και τις Ειδικές Αρχειακές Ενότητες.

Η πρόσβαση στην πλατφόρμα προϋποθέτει εγγραφή του χρήστη, ο οποίος στη συνέχεια μπορεί να αναζητήσει δεδομένα με λέξεις κλειδιά. Τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης επιτρέπουν την ανάκτηση πληροφοριών όχι μόνο για το θέμα, το έτος κατάταξης, τον αριθμό φακέλου και υποφακέλου, αλλά και για λεπτομέρειες του περιεχομένου των εγγράφων. Μέσω της πλατφόρμας, ο ερευνητής μπορεί ηλεκτρονικά, με ένα κλικ, να υποβάλει αίτηση για πρόσβαση στα αποχαρακτηρισμένα αρχεία του ΥΠΕΞ, είτε διαδικτυακά είτε στο αναγνωστήριο του Αρχείου. Αφού λάβει τη σχετική άδεια έρευνας, θα μπορεί να αποθηκεύσει αντίγραφα εγγράφων ή σελίδων από τους υποφακέλους στους οποίους έχει πρόσβαση, τα οποία θα είναι διαθέσιμα μέσω του προσωπικού του λογαριασμού. Χωρίς εγγραφή, όλοι οι πολίτες μπορούν να συμβουλεύονται τους καταλόγους του αποδεσμευμένου αρχειακού υλικού της ΥΔΙΑ.

Εργαλείο μελέτης και τεκμηρίωσης της Ελληνικής Εξωτερικής Πολιτικής

Η νέα πλατφόρμα δεν αποτελεί μόνο εργαλείο μελέτης της ιστορίας της ελληνικής διπλωματίας, αλλά και μέσο άσκησης της εξωτερικής πολιτικής. Τα ιστορικά αρχεία λειτουργούν ως συνδετικός κρίκος μεταξύ ιστορίας, μνήμης και σύγχρονης πραγματικότητας, τεκμηριώνοντας τις αποφάσεις και τις στρατηγικές της χώρας. Όπως είχε τονίσει στις 20 Απριλίου ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, κατά τον χαιρετισμό του στην παρουσίαση της ψηφιοποίησης του αρχείου του Υπουργείου Εξωτερικών: «Η ιστορική μνήμη της Ελλάδας, η ιστορική μνήμη του υπουργείου Εξωτερικών, τίθεται σήμερα, σε ένα ακόμη μεγαλύτερο κομμάτι της, στη διάθεση του ελληνικού λαού. Οι ημέρες οι οποίες θα έρθουν, τα χρόνια, οι δεκαετίες και οι αιώνες για την Ελλάδα θα είναι σίγουρα καλύτερες όταν θα έχουμε τη δυνατότητα να μπορούμε να μελετούμε την ιστορία μας. Η ιστορία είναι ο δρόμος του μέλλοντός μας».

Στο αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών εντοπίστηκε και ένα από τα πρώτα έγγραφα που αφορούν στη σύσταση του υπουργείου, ένα χρόνο μετά την Επανάσταση. Η θέση του Υπουργού Εξωτερικών δημιουργήθηκε για πρώτη φορά με το Σύνταγμα της Επιδαύρου (Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος) και τη σύσταση της Προσωρινής Διοίκησης της Ελλάδος στις αρχές του 1822. Πρώτος Υπουργός Εξωτερικών διετέλεσε ο Φαναριώτης Θεόδωρος Νέγρης. Στις 4/16 Μαΐου 1822, όπως προκύπτει από το σχετικό έγγραφο, ο Νέγρης καλεί τους προξενικούς και διπλωματικούς αντιπροσώπους ξένων κυβερνήσεων που βρίσκονται στα απελευθερωμένα ελληνικά εδάφη να διαπιστευθούν στην ελληνική κυβέρνηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο τίτλος «Υπουργός Εξωτερικών» καθιερώθηκε το 1844, ενώ έως τότε οι υπεύθυνοι για την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής έφεραν συνήθως διαφορετικούς τίτλους.

Το έργο ψηφιοποίησης του Αρχείου του Υπουργείου Εξωτερικών υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU, σε συνεργασία με την Κοινωνία της Πληροφορίας και ανάδοχο την Ένωση Εταιρειών OTE και QUALITY AND RELIABILITY Α.Ε.