Να ενισχύσει περαιτέρω την ήδη ισχυρή εκλογική της απήχηση στη διασπορά και, ταυτόχρονα, να ασκήσει πίεση στα κόμματα της αντιπολίτευσης ώστε να συναινέσουν στο νομοσχέδιο που προγραμματίζεται να εισαχθεί προς ψήφιση την άνοιξη, επιδιώκει η κυβέρνηση. Στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας βρίσκεται η επέκταση της επιστολικής ψήφου των ομογενών στις εθνικές εκλογές, σε συνδυασμό με τη δημιουργία ειδικής, τριεδρικής εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού.
Η πολιτική σημασία της πρωτοβουλίας είναι κρίσιμη, καθώς για να εφαρμοστεί ήδη από τις επόμενες εθνικές εκλογές απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία τουλάχιστον 200 βουλευτών.
Σε διαφορετική περίπτωση, το νέο πλαίσιο θα τεθεί σε ισχύ από τις μεθεπόμενες εκλογές, γεγονός που αλλάζει τους χρονικούς και πολιτικούς συσχετισμούς.
Σήμερα το πρωί, ο υπουργός Εσωτερικών Θ. Λιβάνιος, που έχει και την ευθύνη επεξεργασίας του νομοσχεδίου, αναμένεται να ενημερώσει την άτυπη διακομματική επιτροπή της Βουλής για το ακριβές περιεχόμενο της κυβερνητικής πρωτοβουλίας και τις τεχνικές της παραμέτρους.
Οι υπολογισμοί του Μεγάρου Μαξίμου
Στο Μέγαρο Μαξίμου εκτιμούν ότι, για διαφορετικούς λόγους, ορισμένα κόμματα της αντιπολίτευσης είναι πιθανό να υπερψηφίσουν το νομοσχέδιο. Το ΠΑΣΟΚ, παρότι κατέλαβε την πέμπτη θέση στις προτιμήσεις των ομογενών στις ευρωεκλογές, θεωρείται κόμμα εξουσίας και δύσκολα θα απορρίψει μια ρύθμιση που προωθεί την ενεργότερη συμμετοχή της ομογένειας στις εθνικές κάλπες. Η Πλεύση Ελευθερίας, από την άλλη, είχε καταγράψει την τρίτη θέση στις ευρωεκλογές μεταξύ των αποδήμων, πίσω από τη ΝΔ και το ΜΕΡΑ25. Παράλληλα, οι πέντε βουλευτές του Κινήματος Δημοκρατίας του Στέφανου Κασσελάκη εκτιμάται ότι θα τη στηρίξουν, δεδομένου ότι ο ίδιος ο επικεφαλής του κόμματος είναι ομογενής από τις ΗΠΑ.
Ανοιχτό, έστω και με επιφυλάξεις, παραμένει και το ενδεχόμενο θετικής στάσης από τον ΣΥΡΙΖΑ, παρότι μέχρι στιγμής εμφανίζεται αρνητικός.
Σε περίπτωση που το ΠΑΣΟΚ υπερψηφίσει, η κυβερνητική πλευρά θα χρειάζεται ακόμη 11 ψήφους για να συμπληρωθεί ο αριθμός των 200 (156 της ΝΔ και 33 του ΠΑΣΟΚ, σύνολο 189). Με δεδομένο ότι τρεις ανεξάρτητοι βουλευτές προερχόμενοι από τους Σπαρτιάτες στηρίζουν σταθερά κυβερνητικές πρωτοβουλίες, απομένουν οκτώ ψήφοι προς αναζήτηση. Η Χαριλάου Τρικούπη έχει ήδη τοποθετηθεί καταρχήν θετικά, θέτοντας ως προϋπόθεση οι ρυθμίσεις να ενισχύουν ουσιαστικά την αντιπροσώπευση και τη συμμετοχή των αποδήμων, με σεβασμό στη λαϊκή ετυμηγορία και στο εκλογικό αποτέλεσμα.
Το περιεχόμενο της ρύθμισης και η διαδικασία
Κατά τη σημερινή άτυπη συνάντηση, ο κ. Λιβάνιος αναμένεται να αποσαφηνίσει ότι η κυβέρνηση δεν εισηγείται τη δημιουργία ενιαίου ψηφοδελτίου αποδήμων ανεξαρτήτως κομματικής προέλευσης, όπως είχε διακινηθεί τις προηγούμενες ημέρες. Αντιθέτως, κάθε κόμμα θα καταρτίζει το δικό του ψηφοδέλτιο, με πέντε υποψηφίους προερχόμενους από τη δεξαμενή των Ελλήνων του εξωτερικού.
Η πρόταση προβλέπει μία υποψηφιότητα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μία από την Αυστραλία και τρεις από την Ευρώπη. Κάθε απόδημος εκλογέας, εγγεγραμμένος στους εκλογικούς καταλόγους και επιλέγοντας την επιστολική ψήφο, θα μπορεί να σταυρώνει έναν από τους πέντε υποψηφίους στο ψηφοδέλτιο της εκλογικής Περιφέρειας
Αποδήμων του κόμματος που στηρίζει. Παράλληλα, με τη νέα ρύθμιση οι έδρες Επικρατείας μειώνονται από 15 σε 12, επαναφέροντας το καθεστώς που ίσχυε από το 1974 έως το 2019, ενώ το όριο εισόδου στη Βουλή παραμένει στο 3%.
Η διαδικασία της επιστολικής ψήφου θα ακολουθεί το μοντέλο που εφαρμόστηκε στις ευρωεκλογές του 2024. Η αίτηση θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως και την επόμενη ημέρα από την προκήρυξη των εκλογών, ενώ λίγες ημέρες μετά την ανακήρυξη οι εκλογείς θα παραλαμβάνουν τους φακέλους ψηφοφορίας.
Αφού συμπληρώσουν την επιλογή τους, θα τους επιστρέφουν χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση στο Κέντρο Διαλογής Επιστολικής Ψήφου έως και την παραμονή των εκλογών. Από το υπουργείο διευκρινίζεται ότι η επιστολική ψήφος δεν μεταβάλλει το εκλογικό σώμα, καθώς αφορά αποκλειστικά πολίτες με εκλογικό δικαίωμα που την ημέρα της ψηφοφορίας βρίσκονται στο εξωτερικό.
Υπενθυμίζεται ότι στις εθνικές εκλογές του 2023 ψήφισαν περίπου 18.000 εκλογείς σε φυσικά εκλογικά τμήματα που είχαν συσταθεί διεθνώς, σύμφωνα με τους περιορισμούς του ν. 4648/2019.
Οι περιορισμοί αυτοί έχουν ήδη αρθεί από το 2023, ενώ πλέον ο στόχος είναι οι εκλογείς να ασκούν το δικαίωμά τους επιστολικά από τον τόπο κατοικίας τους, χωρίς την ανάγκη μετακίνησης σε εκλογικά τμήματα, ακόμη και σε διαφορετική χώρα, όπως είχε συμβεί σε ορισμένες περιπτώσεις στις προηγούμενες εθνικές εκλογές.
