Στενά του Ορμούζ: Η πιο κρίσιμη ενεργειακή δίοδος

Από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ έχουν επανέλθει στο κέντρο της διεθνούς συζήτησης, καθώς αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαύλους στον κόσμο. Ο συγκεκριμένος πορθμός, που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν, λειτουργεί ως βασική έξοδος για τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου, κάτι που του δίνει καθοριστική σημασία για την παγκόσμια οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια.

Η ενεργειακή «αρτηρία» του πλανήτη

Η σημασία των Στενών αποτυπώνεται στον όγκο ενέργειας που διέρχεται καθημερινά από το σημείο. Το 2024, η ροή πετρελαίου μέσω του Ορμούζ διαμορφώθηκε κοντά στα 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, δηλαδή περίπου στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών καυσίμων, ενώ από τη δίοδο περνά και περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου. 

Η μεγάλη πλειονότητα αυτών των ροών κατευθύνεται προς την Ασία. Σύμφωνα με την αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας, το 84% του αργού πετρελαίου και των συμπυκνωμάτων που πέρασαν από το Ορμούζ το 2024 είχε προορισμό ασιατικές αγορές, κυρίως την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα. 

Μικρό πλάτος, τεράστια σημασία

Η ευαλωτότητα του περάσματος συνδέεται άμεσα με τη γεωγραφία του. Στο στενότερο σημείο του, το Ορμούζ έχει πλάτος περίπου 21 ναυτικά μίλια, δηλαδή γύρω στα 39 χιλιόμετρα, ενώ οι ναυτιλιακοί διάδρομοι που χρησιμοποιούνται για τη διέλευση πλοίων είναι πολύ πιο περιορισμένοι. Αυτή η στενότητα το μετατρέπει σε κλασικό «σημείο συμφόρησης», όπου ακόμη και περιορισμένη διατάραξη μπορεί να προκαλέσει διεθνές σοκ. 

Η βόρεια πλευρά των Στενών βρίσκεται υπό τον έλεγχο του Ιράν, στοιχείο που προσδίδει στην Τεχεράνη ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος. Η σημερινή κρίση έχει αναδείξει ακριβώς αυτή τη διάσταση, καθώς κάθε πίεση στο Ορμούζ αποκτά αμέσως παγκόσμιες συνέπειες στην ενέργεια, στη ναυτιλία και στις ασφάλειες φορτίων. 

Ποιες χώρες εξαρτώνται περισσότερο

Η εξάρτηση από τη δίοδο αυτή είναι εξαιρετικά μεγάλη τόσο για τους εξαγωγείς όσο και για τους εισαγωγείς ενέργειας. Από τη μία πλευρά, χώρες του Κόλπου όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Ιράκ και κυρίως το Κατάρ για το LNG βασίζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό στο συγκεκριμένο πέρασμα για να διοχετεύσουν τα προϊόντα τους στις διεθνείς αγορές. Από την άλλη, μεγάλες ασιατικές οικονομίες, μεταξύ των οποίων η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Ινδία και η Κίνα, εξαρτώνται άμεσα από τη σταθερή λειτουργία των Στενών για την ενεργειακή τους τροφοδοσία. 

Ένας κόμβος που επηρεάζει όλη την παγκόσμια οικονομία

Η σημασία των Στενών του Ορμούζ ξεπερνά κατά πολύ τα στενά όρια της περιφερειακής γεωπολιτικής. Πρόκειται για έναν κόμβο όπου η στενή γεωγραφία, η ενεργειακή εξάρτηση και η στρατιωτική ένταση συναντώνται με τρόπο εκρηκτικό. Γι’ αυτό και κάθε απειλή διακοπής της διέλευσης από το Ορμούζ μεταφράζεται αμέσως σε άνοδο τιμών, αστάθεια στις αγορές και αυξημένο παγκόσμιο οικονομικό κίνδυνο.