Ρευματοκλοπές: «Χαράτσι» 60 ευρώ τον χρόνο στους συνεπείς καταναλωτές

Οι ρευματοκλοπές παραμένουν μία από τις πιο βαριές πληγές της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με ετήσιο κόστος που ξεπερνά τα 400 εκατ. ευρώ. Το πρόβλημα δεν μένει στους ισολογισμούς του συστήματος. Μεταφέρεται τελικά στους συνεπείς καταναλωτές, οι οποίοι πληρώνουν κανονικά τους λογαριασμούς τους και επιβαρύνονται για την ενέργεια που κάποιοι καταναλώνουν παράνομα.

Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι το φαινόμενο αρχίζει να αποκλιμακώνεται, έπειτα από χρόνια συνεχούς αύξησης. Ωστόσο, το οικονομικό αποτύπωμα παραμένει εξαιρετικά υψηλό και αναδεικνύει μια χρόνια αδυναμία ελέγχου στην αγορά ρεύματος. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και ο ΔΕΔΔΗΕ σχεδιάζουν νέες παρεμβάσεις, με στόχο τον περιορισμό των παράνομων συνδέσεων και των παρεμβάσεων στους μετρητές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο ΔΕΔΔΗΕ, το συνολικό κόστος των λεγόμενων μη τεχνικών απωλειών εκτιμάται σήμερα σε περίπου 450 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Πρόκειται για ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται, αλλά δεν τιμολογείται, επειδή προέρχεται από παραβιάσεις μετρητών, παράνομες επεμβάσεις ή αυθαίρετες συνδέσεις στο δίκτυο.

Το κόστος αυτό δεν απορροφάται από τον Διαχειριστή. Περνά στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας και καταλήγει στους λογαριασμούς των καταναλωτών που τηρούν τις υποχρεώσεις τους. Η επιβάρυνση υπολογίζεται κατά μέσο όρο σε περίπου 60 ευρώ τον χρόνο για κάθε παροχή, ποσό που ο ΔΕΔΔΗΕ εκτιμά ότι μπορεί να μειωθεί σταδιακά κοντά στα 50 ευρώ, εφόσον συνεχιστεί η αποκλιμάκωση.

Πώς διογκώθηκε το φαινόμενο

Οι ρευματοκλοπές αυξήθηκαν σημαντικά την τελευταία δεκαετία, σε ένα περιβάλλον διαδοχικών κρίσεων. Η οικονομική κρίση, η πανδημία και στη συνέχεια η ενεργειακή κρίση δημιούργησαν συνθήκες έντονης πίεσης, μέσα στις οποίες πολλαπλασιάστηκαν οι παράνομες συνδέσεις και οι επεμβάσεις στους μετρητές.

Οι μη τεχνικές απώλειες αντιστοιχούσαν περίπου στο 1,1% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας την περίοδο 2012-2013. Σταδιακά, όμως, αυξήθηκαν και έφτασαν στα υψηλότερα επίπεδά τους κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης, όταν οι τιμές του ρεύματος εκτοξεύθηκαν και η πίεση στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις έγινε ασφυκτική.

Το 2024 καταγράφηκε η πρώτη ουσιαστική αποκλιμάκωση, ενώ οι προβλέψεις για το 2025 και το 2026 παραμένουν θετικές. Η βελτίωση αποδίδεται στην εντατικοποίηση των ελέγχων, στη χρήση νέων τεχνολογιών εντοπισμού παραβάσεων και στην καλύτερη στόχευση των σημείων όπου υπάρχουν ενδείξεις παράνομης κατανάλωσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ, περίπου οι μισοί έλεγχοι που πραγματοποιούνται οδηγούν σε επιβεβαιωμένες παραβάσεις. Το ποσοστό αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι περιθωριακό. Είναι εκτεταμένο, οργανωμένο σε πολλές περιπτώσεις και με άμεσο κόστος για εκατομμύρια πολίτες που πληρώνουν το ρεύμα τους χωρίς καθυστερήσεις.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξετάζει πρόσθετα μέτρα για τον περιορισμό των ρευματοκλοπών. Στο τραπέζι βρίσκονται η αύξηση των τεχνικών ελέγχων, η ταχύτερη εξέταση ενστάσεων και επανελέγχων, καθώς και η αυστηροποίηση του πλαισίου για τους διακανονισμούς οφειλών που προκύπτουν από διαπιστωμένες παραβάσεις.

Τα ποσά που εισπράττονται από τα πρόστιμα επιστρέφουν στο ενεργειακό σύστημα, μειώνοντας ένα μέρος της επιβάρυνσης που φορτώνεται στους συνεπείς καταναλωτές. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί το βασικό πρόβλημα: για χρόνια η Πολιτεία και οι αρμόδιοι μηχανισμοί άφησαν να συσσωρευθεί ένα τεράστιο κόστος, το οποίο καλούνται τώρα να πληρώσουν και όσοι δεν έχουν καμία ευθύνη.

Οι έξυπνοι μετρητές ως βασικό εργαλείο ελέγχου

Κεντρικό ρόλο στη μάχη κατά των ρευματοκλοπών αναμένεται να έχει η μαζική εγκατάσταση έξυπνων μετρητών. Με βάση τον σχεδιασμό του ΔΕΔΔΗΕ, μέχρι το τέλος της δεκαετίας θα έχουν εγκατασταθεί περίπου 7,7 εκατομμύρια έξυπνοι μετρητές σε όλες τις παροχές της χώρας.

Οι νέοι μετρητές θα επιτρέπουν την άμεση καταγραφή της κατανάλωσης και τον ταχύτερο εντοπισμό ύποπτων παρεμβάσεων. Η σταδιακή αντικατάσταση των παλαιών μετρητών βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, ενώ παράλληλα αναπτύσσονται πληροφοριακά συστήματα που θα επιτρέπουν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο την παρακολούθηση των καταναλώσεων.

Η τεχνολογία μπορεί να περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια παρανομίας, αρκεί να συνοδευτεί από πραγματικούς ελέγχους, ταχεία επιβολή κυρώσεων και διαφάνεια στη διαχείριση των υποθέσεων. Οι έξυπνοι μετρητές δεν αποτελούν από μόνοι τους λύση, αν το σύστημα δεν λειτουργεί με συνέπεια και αν οι παραβάσεις δεν οδηγούν σε άμεσες συνέπειες.

Ο ΔΕΔΔΗΕ εκτιμά ότι η εικόνα βελτιώνεται, καθώς οι συνολικές απώλειες του δικτύου έχουν υποχωρήσει σε σχέση με τα επίπεδα-ρεκόρ του 2023 και αναμένεται να συνεχίσουν καθοδικά μέσα στο 2026. Η ΡΑΑΕΥ, από την πλευρά της, ζητά ακόμη πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις, θεωρώντας ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια ταχύτερης αποκλιμάκωσης τα επόμενα χρόνια.

Ο κοινός στόχος είναι να μειωθούν δραστικά οι ρευματοκλοπές και να περιοριστεί το κόστος που σήμερα μετακυλίεται στους συνεπείς καταναλωτές. Η υπόθεση δεν αφορά μόνο την προστασία των εσόδων του ενεργειακού συστήματος. Αφορά τη στοιχειώδη δικαιοσύνη στην αγορά ρεύματος: να πάψει ο πολίτης που πληρώνει κανονικά να σηκώνει και το βάρος της παρανομίας άλλων.