Ρεύμα πανάκριβο, φωτοβολταϊκά κομμένα: Το ενεργειακό αδιέξοδο φτάνει στις Βρυξέλλες

Βαρύ πολιτικό και θεσμικό λογαριασμό καλείται να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση Μητσοτάκη για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς οι μικρομεσαίοι παραγωγοί φωτοβολταϊκών καταγγέλλουν ότι η έλλειψη επαρκών υποδομών αποθήκευσης και δικτύων έχει οδηγήσει σε διαρκείς περικοπές παραγωγής, οικονομικές απώλειες και σοβαρό κίνδυνο για τη βιωσιμότητα χιλιάδων επενδύσεων.

Το βασικό πρόβλημα είναι πλέον γνωστό: μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά παράγονται τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας, όμως το σύστημα δεν διαθέτει την απαιτούμενη δυνατότητα αποθήκευσης για να αξιοποιήσει αυτό το ενεργειακό πλεόνασμα. Έτσι, μέρος της παραγωγής περιορίζεται ή απορρίπτεται, την ώρα που λίγες ώρες αργότερα, όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά υποχωρεί, η αγορά εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από ακριβότερες μονάδες και ορυκτά καύσιμα.

Η πραγματικότητα αυτή δημιουργεί εύλογη πολιτική πίεση στην κυβέρνηση, καθώς το αφήγημα της «φθηνής πράσινης ενέργειας» δεν έχει μεταφραστεί με την ίδια ένταση σε χαμηλότερους λογαριασμούς για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρέθηκαν και οι δηλώσεις του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκου Τσάφου, ο οποίος υπερασπίστηκε την κυβερνητική επιλογή να μην επιδοτηθεί μαζικά και πρόωρα η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης, υποστηρίζοντας ότι διαφορετικά η χώρα θα κινδύνευε να «χρυσοπληρώσει τις μπαταρίες» σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος τους ήταν ιδιαίτερα υψηλό.

Για τους μικρομεσαίους παραγωγούς, όμως, αυτή η επιχειρηματολογία δεν απαντά στο βασικό πρόβλημα. Η καθυστέρηση στην ανάπτυξη αποθήκευσης και δικτύων, όπως υποστηρίζουν, έχει μεταφέρει το κόστος της ανεπάρκειας του συστήματος στους ίδιους, μέσω ολοένα συχνότερων περικοπών παραγωγής και μειωμένων εσόδων.

Στην Κομισιόν η υπόθεση των περικοπών

Η ένταση έχει πλέον περάσει και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο Σύνδεσμος Μικρομεσαίων Φωτοβολταϊκών Ελλάδος (ΣΥΦΩΕΛ) κατέθεσε στις 30 Ιουλίου 2026 επίσημη καταγγελία προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας να εξεταστεί αν η ελληνική πολιτική και το ισχύον καθεστώς περικοπών παραβιάζουν ευρωπαϊκούς κανόνες για τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Στην καταγγελία γίνεται επίκληση, μεταξύ άλλων, του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/943, του Κανονισμού 2018/1999 και των Οδηγιών RED II και RED III.

Ο ΣΥΦΩΕΛ υποστηρίζει ότι η Πολιτεία ενθάρρυνε επί σειρά ετών ιδιωτικές επενδύσεις σε φωτοβολταϊκούς σταθμούς, χωρίς να αναπτύξει με την ίδια ταχύτητα τις αναγκαίες υποδομές δικτύου και αποθήκευσης που θα μπορούσαν να απορροφήσουν την αυξανόμενη παραγωγή.

Κατά τον Σύνδεσμο, το αποτέλεσμα είναι οι περικοπές, οι οποίες θα έπρεπε να αποτελούν έκτακτο μέτρο για τη διατήρηση της ευστάθειας του συστήματος, να τείνουν να μετατραπούν σε μόνιμο χαρακτηριστικό της αγοράς.

Οι μικρομεσαίοι παραγωγοί προειδοποιούν ότι αυτή η κατάσταση μπορεί να οδηγήσει πολλές επενδύσεις σε οικονομική ασφυξία, καθώς οι επιχειρήσεις καλούνται να εξυπηρετούν δάνεια, φορολογικές υποχρεώσεις και λειτουργικά κόστη για παραγωγή που σε αρκετές περιπτώσεις δεν μπορούν τελικά να διαθέσουν στο δίκτυο.

Η πολιτική ευθύνη για το ενεργειακό αδιέξοδο

Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με το αποτέλεσμα ενός σχεδιασμού που έδωσε μεγάλη ώθηση στην εγκατάσταση νέων ΑΠΕ χωρίς να εξασφαλίσει εγκαίρως αντίστοιχη ανάπτυξη αποθήκευσης, διασυνδέσεων και ενίσχυσης των δικτύων.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στους παραγωγούς. Αφορά συνολικά την ενεργειακή πολιτική της χώρας. Όταν η φθηνή ηλεκτρική ενέργεια από τον ήλιο δεν μπορεί να αποθηκευτεί και περικόπτεται, ενώ λίγες ώρες αργότερα ενεργοποιούνται ακριβότερες πηγές παραγωγής, το κόστος της στρέβλωσης μεταφέρεται τελικά στην οικονομία και στον καταναλωτή.

Η καταγγελία στην Κομισιόν υποχρεώνει πλέον την κυβέρνηση να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις: γιατί οι επενδύσεις στην αποθήκευση δεν προχώρησαν με ρυθμούς αντίστοιχους της ανάπτυξης των φωτοβολταϊκών, πώς θα αποζημιώνονται οι παραγωγοί για τις αυξανόμενες περικοπές και ποιο είναι το σχέδιο για να σταματήσει η απώλεια φθηνής πράσινης ενέργειας.

Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να στηρίζεται σε ένα μοντέλο όπου οι μικροί επενδυτές αναλαμβάνουν το ρίσκο, το ηλεκτρικό σύστημα αδυνατεί να αξιοποιήσει την παραγωγή τους και οι πολίτες συνεχίζουν να πληρώνουν υψηλές τιμές ρεύματος. Η υπόθεση βρίσκεται πλέον στις Βρυξέλλες και η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι διαθέτει σχέδιο για να διορθώσει τις στρεβλώσεις που η ίδια η αγορά καταγγέλλει.