Σίσι εκτός παιχνιδιού: Η Σαουδική Αραβία αμφισβητεί πλέον τη στρατηγική αξία της Αιγύπτου

Στο παρασκήνιο έντονων περιφερειακών ανακατατάξεων στη Μέση Ανατολή φαίνεται να βρίσκεται η Αίγυπτος, καθώς, σύμφωνα με δημοσίευμα του Middle East Eye, η Σαουδική Αραβία αντιτάχθηκε στην ένταξη του Καΐρου στη συμφωνία ασφαλείας που φέρεται να υπέγραψε με την Τουρκία και το Πακιστάν.

Τρεις σαουδαραβικές πηγές με γνώση των σχετικών συζητήσεων υποστήριξαν στο Middle East Eye ότι η Άγκυρα πίεσε ώστε η Αίγυπτος να συμπεριληφθεί στο νέο σχήμα, συναντώντας όμως την άρνηση του Ριάντ.

Μία από τις πηγές, η οποία παρουσιάζεται ως πρώην ανώτερος σύμβουλος της σαουδαραβικής μοναρχίας, ανέφερε ότι η Σαουδική Αραβία δεν επιθυμεί την είσοδο της Αιγύπτου στη συμφωνία «τουλάχιστον για την ώρα», αφήνοντας πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της στάσης της στο μέλλον.

Κατά το δημοσίευμα, πίσω από τη σαουδαραβική στάση βρίσκονται βαθύτερες διαφωνίες με την κυβέρνηση του Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι και μια αυξανόμενη πεποίθηση στο Ριάντ ότι η Αίγυπτος δεν προσφέρει πλέον τη στρατιωτική και στρατηγική αξία που είχε στο παρελθόν.

Το Ριάντ εμφανίζεται απογοητευμένο από τον Σίσι

Η συμφωνία, η οποία παρουσιάζεται από το Middle East Eye ως Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας, φέρεται να υπεγράφη στις 7 Αυγούστου και να προβλέπει ότι οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση εναντίον μίας από τις συμμετέχουσες χώρες θα αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.

Οι σαουδαραβικές πηγές αποδίδουν τον αποκλεισμό της Αιγύπτου στις υποβόσκουσες εντάσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια ανάμεσα σε Ριάντ και Κάιρο.

Η Σαουδική Αραβία αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς υποστηρικτές της κυβέρνησης Σίσι μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον ίδιο το 2013. Σύμφωνα με τις πηγές που επικαλείται το δημοσίευμα, το Ριάντ διέθεσε αρχικά περίπου 25 δισ. δολάρια για τη στήριξη της αιγυπτιακής οικονομίας.

Η σχέση αυτή, όμως, φέρεται να έχει πλέον υποστεί σοβαρή φθορά.

Στη σαουδαραβική πρωτεύουσα υπάρχει, σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πηγές, αυξανόμενη δυσαρέσκεια για αυτό που θεωρείται έλλειψη έμπρακτης αιγυπτιακής υποστήριξης σε κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας.

Μία από τις πηγές χαρακτήρισε «ελάχιστη και αναξιόπιστη» τη συμβολή της Αιγύπτου στον πολυετή πόλεμο της Σαουδικής Αραβίας με τους Χούθι στην Υεμένη, ενώ δυσαρέσκεια αποδίδεται στο Κάιρο και για τη στάση του σε περιφερειακές στρατιωτικές κρίσεις.

Ιδιαίτερα βαρύνουσα εμφανίζεται να είναι για το Ριάντ και η ολοένα στενότερη σχέση της αιγυπτιακής κυβέρνησης με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Οι σαουδαραβικές πηγές φέρονται να αντιμετωπίζουν το Κάιρο ως υπερβολικά ευθυγραμμισμένο με το Άμπου Ντάμπι, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Σαουδικής Αραβίας και ΗΑΕ έχουν επιβαρυνθεί από τις διαφορετικές επιδιώξεις τους στην Υεμένη.

Το Ριάντ θεωρεί ιδιαίτερα ευαίσθητο το ζήτημα της υποστήριξης αυτονομιστικών δυνάμεων στη Νότια Υεμένη, καθώς εκτιμά ότι οι σχετικές εξελίξεις μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τα συμφέροντα και την εθνική ασφάλεια του βασιλείου.

Η στρατιωτική στήριξη προς τα ΗΑΕ και το σαουδαραβικό παράπονο

Δύο από τις πηγές που επικαλείται το Middle East Eye ανέφεραν ότι η Αίγυπτος είχε στείλει συστήματα αεράμυνας και μαχητικά αεροσκάφη στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ως απάντηση σε ιρανικές επιθέσεις, ενώ ο Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι επισκέφθηκε περισσότερες από μία φορές τον πρόεδρο των ΗΑΕ, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Κατά τις ίδιες πηγές, το Ριάντ θεωρεί ότι δεν έλαβε αντίστοιχη στήριξη από το Κάιρο, παρά τα τεράστια ποσά που είχε διαθέσει όλα τα προηγούμενα χρόνια για τη σταθεροποίηση της αιγυπτιακής οικονομίας.

Η ενόχληση αποτυπώνεται ιδιαίτερα έντονα στα λόγια του πρώην ανώτερου συμβούλου που επικαλείται το δημοσίευμα.

Η συγκεκριμένη πηγή υποστήριξε ότι η Αίγυπτος έχει ιστορικά στηριχθεί οικονομικά και πολιτικά στη Σαουδική Αραβία, στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες εξωτερικές δυνάμεις, προσφέροντας κατά την άποψή του πολύ λιγότερα σε αντάλλαγμα.

Η φράση που αποδίδεται στον πρώην σύμβουλο είναι ιδιαίτερα σκληρή: «Η Αίγυπτος ήταν πάντα εξαρτημένη από εμάς, από τις ΗΠΑ, και δεν επιστρέφει, απλώς παίρνει και παίρνει χωρίς αντάλλαγμα».

Πρόκειται για θέση συγκεκριμένης ανώνυμης πηγής και όχι για επίσημη ανακοίνωση της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας, ωστόσο αποτυπώνει, εφόσον επιβεβαιώνεται, το βάθος της δυσαρέσκειας που έχει δημιουργηθεί στις σχέσεις των δύο αραβικών δυνάμεων.

Ταυτόχρονα, η επιμονή της Τουρκίας να ενταχθεί η Αίγυπτος στο νέο σχήμα παρουσιάζει ιδιαίτερο γεωπολιτικό ενδιαφέρον.

Η Άγκυρα έχει τα τελευταία χρόνια επενδύσει στην αποκατάσταση των σχέσεών της με το Κάιρο μετά από μια μακρά περίοδο έντασης και φαίνεται να επιδιώκει τη δημιουργία ενός ευρύτερου πλέγματος περιφερειακής συνεργασίας που θα συνδέει Τουρκία, Πακιστάν, Σαουδική Αραβία και ενδεχομένως την Αίγυπτο.

Ο πρώην σαουδάραβας σύμβουλος αναγνώρισε ότι η τουρκική πλευρά είχε λόγους να επιδιώξει την αιγυπτιακή συμμετοχή, υπογράμμισε όμως ότι το Ριάντ δεν είναι σήμερα έτοιμο να δώσει το πράσινο φως.

Άφησε πάντως ανοιχτή μια χαραμάδα επαναπροσέγγισης, σημειώνοντας ότι η στάση αυτή θα μπορούσε να αλλάξει στο μέλλον εφόσον η Σαουδική Αραβία διαπιστώσει ουσιαστική μεταβολή στη συμπεριφορά του Καΐρου.

Εφόσον οι πληροφορίες του Middle East Eye αντανακλούν πράγματι τις συζητήσεις στο παρασκήνιο, η υπόθεση αποκαλύπτει μια αξιοσημείωτη μετατόπιση ισορροπιών στον αραβικό κόσμο. Η Αίγυπτος του Σίσι, παρά το στρατιωτικό της βάρος και τον παραδοσιακό ρόλο της ως βασικού πυλώνα της Μέσης Ανατολής, εμφανίζεται να χάνει μέρος του κεφαλαίου εμπιστοσύνης που διέθετε στο Ριάντ. Την ίδια στιγμή, η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει το νέο περιφερειακό σχήμα, επιβεβαιώνοντας ότι οι συμμαχίες στη Μέση Ανατολή αναδιατάσσονται με ταχύτητα και με ολοένα λιγότερες παλιές βεβαιότητες.