Πλησιάζουν οι έσχατες μέρες; Οι επιστήμονες ετοιμάζονται να ανακοινώσουν την επικαιροποίηση του «Ρολογιού της Αποκάλυψης» την Τρίτη, πυροδοτώντας σενάρια ότι οι δείκτες του ενδέχεται να μετακινηθούν ακόμη πιο απειλητικά προς τα εμπρός, εν μέσω φόβων για πυρηνικό πόλεμο, την ανεξέλεγκτη άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης και άλλες υπαρξιακές απειλές.
Η επίσημη ώρα για το 2026 θα παρουσιαστεί στις 10 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ, δηλαδή στις 5 μ.μ. ώρα Ελλάδας, σε ζωντανή συνέντευξη Τύπου, με τη συμμετοχή της βραβευμένης με Νόμπελ Ειρήνης Μαρίας Ρέσα και ειδικών σε πυρηνικά όπλα, κλιματική αλλαγή, βιολογικούς κινδύνους και ανατρεπτικές τεχνολογίες. Όπως υπενθυμίζει η New York Post, το «Ρολόι της Αποκάλυψης» δημιουργήθηκε το 1947, σε μια εποχή όπου ο φόβος του πυρηνικού πολέμου κορυφωνόταν, λειτουργώντας ως συμβολική απεικόνιση του πόσο κοντά βρίσκεται η ανθρωπότητα στην αυτοκαταστροφή.
Από το Manhattan Project στα μεσάνυχτα της καταστροφής
Το «Ρολόι της Αποκάλυψης» καθιερώθηκε από το Bulletin of the Atomic Scientists, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που ιδρύθηκε δύο χρόνια νωρίτερα από τον Άλμπερτ Αϊνστάιν, τον Τζ. Ρόμπερτ Οπενχάιμερ και επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Σικάγου, οι οποίοι είχαν συμμετάσχει στην ανάπτυξη των πρώτων ατομικών όπλων στο πλαίσιο του Manhattan Project.
Κάθε χρόνο, η «ώρα της καταστροφής» αναπροσαρμόζεται με βάση το πόσο κοντά θεωρείται ότι βρισκόμαστε σε μια ανθρωπογενή καταστροφή, η οποία συμβολίζεται από τα μεσάνυχτα. Όσο πλησιάζουν οι δείκτες στο 12, τόσο πιο κοντά υποτίθεται ότι βρίσκεται το τέλος. Η φιλοσοφία πίσω από αυτή τη σκοτεινή μεταφορά είναι να λειτουργεί ως προειδοποίηση και κίνητρο, ώστε η ανθρωπότητα να αντιμετωπίσει «τις πιο επείγουσες, ανθρωπογενείς υπαρξιακές απειλές», γυρίζοντας –έστω μεταφορικά– τον χρόνο πίσω. Ωστόσο, για όσους παρακολουθούν την πορεία του ρολογιού, ο χρόνος μοιάζει να μετρά αντίστροφα.
Όταν πρωτοπαρουσιάστηκε, το ρολόι είχε ρυθμιστεί στα επτά λεπτά πριν από τα μεσάνυχτα. Σήμερα βρίσκεται μόλις στα 89 δευτερόλεπτα πριν από το «μηδέν», το πιο κοντινό σημείο που έχει φτάσει ποτέ η ανθρωπότητα.
Πυρηνικά, γεωπολιτική και τεχνητή νοημοσύνη
«Κατά τη γνώμη μου, το ρολόι θα μπορούσε να προχωρήσει τουλάχιστον ένα ακόμη δευτερόλεπτο», δήλωσε στη Daily Mail η Αλίσια Σάντερς-Ζάκρε, επικεφαλής πολιτικής της Διεθνούς Εκστρατείας για την Κατάργηση των Πυρηνικών Όπλων. Όπως σημειώνει, οι προβλέψεις για το 2026 είναι ιδιαιτέρως δυσοίωνες.
Η ίδια εκτιμά ότι ο «συναγερμός του Αρμαγεδδώνα» μπορεί να «χτυπήσει» πιο δυνατά, λόγω του παγκόσμιου αποθέματος περίπου 12.000 πυρηνικών όπλων και της κλιμάκωσης των εντάσεων μεταξύ πυρηνικών δυνάμεων. Οι πρόσφατες αντιπαραθέσεις και οι απειλές γενικευμένης σύγκρουσης ανάμεσα στην Ινδία και το Πακιστάν ανέδειξαν, κατά την άποψή της, τη σοβαρότητα του κινδύνου. «Παρότι η πυρηνική απειλή υφίσταται εδώ και 80 χρόνια, τον τελευταίο χρόνο έχει ενταθεί, λόγω μαζικών επενδύσεων σε πυρηνικά όπλα και όλο και πιο επιθετικής ρητορικής», τόνισε.
Ακόμη πιο απαισιόδοξος εμφανίζεται ο δρ Σ. Τζ. Μπιρντ από το Centre for the Study of Existential Risk του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, ο οποίος υποστήριξε ότι το ρολόι θα έπρεπε να μετακινηθεί έως και εννέα δευτερόλεπτα προς τα εμπρός, επικαλούμενος τον κίνδυνο άμεσης πυρηνικής σύγκρουσης ανάμεσα «στις υπερδυνάμεις του πλανήτη». Όπως ανέφερε, η πολυμερής παγκόσμια τάξη έχει ουσιαστικά καταρρεύσει, οδηγώντας σε μια πολυπολική πραγματικότητα, όπου τα κράτη πιέζονται να επιλέξουν στρατόπεδα.
Ο Μπιρντ σημείωσε ότι ο κίνδυνος πυρηνικού πολέμου δεν είναι άμεσος όσο διατηρείται η σχέση Τραμπ–Πούτιν, προειδοποίησε όμως ότι μακροπρόθεσμα αυτό μπορεί να αλλάξει, καθώς «είναι απίθανο να παραμείνουν σύμμαχοι για πάντα». Παράλληλα, οι ειδικοί υπενθύμισαν ότι η Συνθήκη New START, η οποία περιορίζει τα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια, λήγει στις 5 Φεβρουαρίου.
Στο κάδρο των απειλών μπαίνει πλέον δυναμικά και η τεχνητή νοημοσύνη. Ο Χάμζα Τσόντρι, υπεύθυνος για θέματα AI και εθνικής ασφάλειας στο Future of Life Institute, εκτίμησε ότι το ρολόι θα έπρεπε να μετακινηθεί 5 έως 10 δευτερόλεπτα μπροστά. Όπως είπε, για πρώτη φορά από τις αρχές του Ψυχρού Πολέμου δεν θα υπάρχει καμία διμερής συμφωνία ελέγχου εξοπλισμών μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, γεγονός που συνιστά «θεμελιώδη κατάρρευση της αρχιτεκτονικής ελέγχου».
Την ίδια στιγμή, επιστήμονες προειδοποιούν ότι η τεχνητή υπερνοημοσύνη θα μπορούσε να αποδειχθεί εξίσου επικίνδυνη με τα πυρηνικά. Στο βιβλίο τους «If Anyone Builds It, Everyone Dies», οι Έλιεζερ Γιούντκοβσκι και Νέιτ Σόαρς υποστηρίζουν ότι, αν δεν υπάρξει άμεση διακοπή, η ανθρωπότητα κινδυνεύει να αφανιστεί από συνθετικούς ιούς και άλλα μέσα. «Αν οποιαδήποτε ομάδα κατασκευάσει τεχνητή υπερνοημοσύνη με τεχνικές που μοιάζουν έστω και λίγο με τις σημερινές, τότε όλοι, παντού στη Γη, θα πεθάνουν», προειδοποιούν, αποτυπώνοντας τον πιο σκοτεινό εφιάλτη που πλέον «μετρά» και το Ρολόι της Αποκάλυψης.
